199 Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı Hesabı
Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar(−)
Kısa tanım
19 grubundaki diğer dönen varlıklarda ortaya çıkan değer azalışları için ayrılan karşılıkları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
19 grubundaki diğer dönen varlıklarda ortaya çıkan değer azalışları için ayrılan karşılıkları izler.
| Hesap sınıfı / grubu | 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar |
|---|---|
| Hesap niteliği | Aktifi düzenleyici karşılık hesabı |
| Normal bakiye | Alacak bakiyesi verir. |
| Borçlandırıldığı başlıca durumlar | Karşılığın iptali veya ilgili varlığın kayıttan çıkarılması. |
| Alacaklandırıldığı başlıca durumlar | Değer düşüklüğü karşılığı ayrıldığında. |
| Sık karşı hesaplar | 654,644,198 ve ilgili 19 grubu hesapları. |
| Mali tablodaki yeri | Dönen varlıklarda diğer dönen varlıklardan indirim. |
Muhasebe mantığı
İlgili varlık brüt değeriyle izlenirken değer kaybı 199 hesabıyla netleştirilir.
Mesleki uyarı: Karşılığın vergi gideri kabulü otomatik değildir; gerçek hukuki/vergisel nitelik analiz edilmelidir.
Uygulama 1 - Temel işlem
198 hesapta izlenen 30.000 TL varlığın 8.000 TL değer kaybettiği ve karşılık ayrıldığı varsayılmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654 | Karşılık Giderleri | ₺8.000,00 | |
| 199 | Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) | ₺8.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 8.000,00 TL = Alacak toplamı 8.000,00 TL.
- Net bilanço değeri 22.000 TL’ye iner.
Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu
Daha sonra değer kaybının 3.000 TL’si ortadan kalkmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 199 | Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) | ₺3.000,00 | |
| 644 | Konusu Kalmayan Karşılıklar | ₺3.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 3.000,00 TL = Alacak toplamı 3.000,00 TL.
- Gereksiz karşılık kısmen çözülür.
Uygulama 3 - Karşılığın artırılması
199 bakiyesi 10.000 TL, güncel değer düşüklüğü 18.000 TL’dir.
İlave karşılık
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654/659* | Değer Düşüklüğü Gideri | ₺8.000,00 | |
| 199 | Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) | ₺8.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 8.000,00 TL = Alacak toplamı 8.000,00 TL.
- Karşılık sadece yeni tahmine göre gereken ilave tutar kadar artırılır.
Uygulama 4 - Dayanak varlığın tahsil/gerçekleşmesi
198’deki varlık tahsil edilmiş ve 199’daki 18.000 TL karşılığın tamamı gereksiz hale gelmiştir.
Karşılığın çözümü
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 199 | Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) | ₺18.000,00 | |
| 644/649* | Karşılık İptal Kazancı | ₺18.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 18.000,00 TL = Alacak toplamı 18.000,00 TL.
- Karşılık hesapları dayanak varlıktan bağımsız yaşamamalıdır.
Vergisel değerlendirme
Vergi açısından gider kabulü ilgili varlığın VUK değerleme ve karşılık hükümlerine bağlıdır; KKEG/ertelenmiş vergi analizi gerekebilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS: “Diğer dönen varlık” bir artık kategori olarak ancak kalemin ekonomik niteliği başka standart kaleminde daha doğru sınıflanamıyorsa kullanılmalıdır. Finansal alacaksa TFRS 9, stoksa TMS 2, yabancı paraysa TMS 21, peşin ödeme ise ilgili varlık/hizmet hükümleri uygulanır. Değer düşüklüğü de varlığın hangi standarda tabi olduğuna göre belirlenir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS: Aynı ilke geçerlidir; Bölüm 9 finansal araç, Bölüm 6 stok, Bölüm 20 yabancı para vb. ilgili bölüm önceliklidir. 199 benzeri karşılık ancak dayanak varlığın ölçüm kuralıyla uyumlu olmalıdır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS: Diğer dönen varlık sınıfı, ilgili özel bölüm bulunmadığında kullanılmalı; ölçüm ve değer düşüklüğü varlığın niteliğine göre yapılmalıdır. |
| Vergi/MSUGT ile temel fark | Ana fark: 198/199 “ne olduğu belli olmayan” kalemleri sürekli taşımak için tasarlanmamıştır; hesap kapatma/sınıflama disiplini önemlidir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Karşılık gerekçesi ve hesaplama dosyası dönem sonunda güncellenir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Belirsiz tüm zarar beklentilerini 199’a atmak.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.