245 Bağlı Ortaklıklar Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 24 Mali Duran Varlıklar
Kısa tanım
Kontrol edilen işletmelerdeki sermaye paylarının yasal kayıtlardaki izlenmesinde kullanılır.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Kontrol edilen işletmelerdeki sermaye paylarının yasal kayıtlardaki izlenmesinde kullanılır.
| Grup | 24 Mali Duran Varlıklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktif |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Yatırım edinildiğinde, sermaye artırımına katılımda veya yeniden sınıflamada. |
| Alacaklandırılır | Satışta, tasfiyede, sermaye azaltımında veya sınıf değişikliğinde. |
| Başlıca karşı hesaplar | 102, 240-249, 640/645/679 ve değer düşüklüğü hesapları |
| Mali tablo yeri | Duran varlıklar / finansal yatırımlar. |
Muhasebe mantığı
Kontrol edilen işletmelerdeki sermaye paylarının yasal kayıtlardaki izlenmesinde kullanılır.
Uygulama 1 - Yatırım edinimi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 245 | BAĞLI ORTAKLIKLAR | ₺2.000.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺2.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 2,000,000.00 TL = Alacak toplamı 2,000,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Uzun vadeli yatırım maliyet bedeliyle yasal kayda alınır.
Uygulama 2 - Satış
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 102 | Bankalar | ₺2.400.000,00 | |
| 245 | BAĞLI ORTAKLIKLAR | ₺2.000.000,00 | |
| 645 | Menkul Kıymet Satış Kârları | ₺400.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 2,400,000.00 TL = Alacak toplamı 2,400,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Yasal kayıtta satış bedeli ile kayıtlı değer arasındaki fark sonuç hesabına gider. Finansal raporlamada sınıflandırmaya göre daha önce OCI/özkaynakta birikmiş farkların işlenmesi ayrıca değerlendirilir.
Uygulama 3 - TFRS ölçüm farkı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 240.90 | TFRS Finansal Yatırım Değer Artışı | ₺150.000,00 | |
| 649.90 | TFRS Değerleme Kazancı / OCI Eşleştirme | ₺150.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 150,000.00 TL = Alacak toplamı 150,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: TFRS 9 kapsamındaki yatırımın gerçeğe uygun değer ölçüm farkı için örnek raporlama düzeltmesidir; kâr/zarar veya diğer kapsamlı gelir seçimi enstrümanın sınıflamasına göre değişir.
- Kodlar örnek raporlama alt hesaplarıdır.
Vergisel değerlendirme
Vergi değerlemesi yatırımın hukuki niteliğine göre VUK hükümleriyle yapılır. Hisse satış kazancı istisnası gibi konular güncel KVK hükümleri bakımından ayrıca incelenmelidir; oran ve koşullar baskı tarihinde teyit edilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS’de yatırımın niteliği belirleyicidir: pasif finansal yatırım TFRS 9; önemli etki bulunan iştirak TMS 28; kontrol bulunan bağlı ortaklık TFRS 10/TMS 27 kapsamında değerlendirilir. Yasal TDHP sınıflaması ile konsolide/bireysel finansal tablo ölçümü aynı şey değildir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS’de finansal yatırımlar, iştirakler ve müşterek girişimler ayrı bölümlerde düzenlenir. Maliyet, özkaynak yöntemi veya ilgili finansal araç ölçümü seçimi yatırımın niteliğine göre belirlenir. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de yatırım ve finansal araç hükümleri daha sade olup, yatırımın kontrol/önemli etki yaratıp yaratmadığı ve işletmenin küçük/mikro sınıfı dikkate alınır. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Yatırımın kontrol/önemli etki durumu yeniden değerlendirilir. Gerçeğe uygun değer veya özkaynak yöntemi gerekiyorsa yasal kayıtla fark belirlenir. Değer düşüklüğü göstergeleri incelenir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- 242/245 sınıflamasını yalnız pay oranına göre otomatik yapmak.
- TFRS 9 kapsamındaki yatırımı maliyette dondurmak.
Mesleki kontrol sorusu: Bu yatırım %25 pay sağlıyor fakat yatırımcı yönetim kurulunda temsil edilmiyorsa önemli etki analizi hangi göstergelerle yapılır?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.