277 Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 27 Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar
Kısa tanım
Diğer özel tükenmeye tabi doğal kaynak varlıklarını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Diğer özel tükenmeye tabi doğal kaynak varlıklarını izler.
| Grup | 27 Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktif |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Uygun harcamalar aktifleştirildiğinde. |
| Alacaklandırılır | Tükenme, satış, terk veya başka varlık sınıfına transferde. |
| Başlıca karşı hesaplar | 102,320,278,258,689 |
| Mali tablo yeri | Duran varlıklar / özel tükenmeye tabi varlıklar. |
Muhasebe mantığı
Diğer özel tükenmeye tabi doğal kaynak varlıklarını izler.
Uygulama 1 - Harcamanın aktifleştirilmesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 277 | DİĞER ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR | ₺900.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺900.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 900,000.00 TL = Alacak toplamı 900,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Aktifleştirme koşullarını sağlayan özel tükenmeye tabi varlık harcaması.
Uygulama 2 - Tükenme payı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 730 | Genel Üretim Giderleri | ₺150.000,00 | |
| 278 | Birikmiş Tükenme Payları (-) | ₺150.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 150,000.00 TL = Alacak toplamı 150,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Üretim miktarı/rezerv tüketimi ile ilişkilendirilen tükenme payı örneği.
Uygulama 3 - Başarısız saha terk
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 689.90 | Arama Projesi Değer Düşüklüğü / Terk Zararı | ₺300.000,00 | |
| 277 | DİĞER ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR | ₺300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300,000.00 TL = Alacak toplamı 300,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Ekonomik fayda beklentisi ortadan kalkan projenin kayıttan çıkarılmasına örnek.
Vergisel değerlendirme
VUK değerleme ve tükenme payı hükümleri ile sektör özel mevzuatı birlikte değerlendirilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | Maden arama ve değerlendirme faaliyetlerinde IFRS 6/TFRS 6, üretim aşamasındaki ilgili maddi duran varlıklar için TMS 16, değer düşüklüğü için TMS 36 ve restorasyon yükümlülükleri için TMS 37 birlikte gündeme gelebilir. Arama-değerlendirme varlığının sınıflaması maddi/maddi olmayan niteliğine göre yapılır. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 8 maden kaynaklarının aranması ve değerlendirilmesini düzenler; sonraki aşamalarda maddi duran varlık/değer düşüklüğü hükümleriyle bağlantı kurulur. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de özel sektör faaliyetleri için ilgili varlık ve giderleştirme hükümleri daha sade biçimde uygulanır; faaliyet türüne özgü mevzuat ayrıca dikkate alınır. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Rezerv tahminleri ve ruhsat süreleri güncellenir. Tükenme yöntemi üretim ve rezerv verileriyle mutabık olmalıdır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Her arama harcamasını otomatik aktifleştirmek.
- Restorasyon yükümlülüğünü hiç dikkate almamak.
Mesleki kontrol sorusu: Rezerv tahmini iki katına çıkarsa birim üretim başına tükenme payı ileriye dönük nasıl değişir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.