302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 30 Mali Borçlar(−)
Kısa tanım
301 hesabında izlenen kısa vadeli finansal kiralama brüt borcu içinde henüz döneme ait olmayan finansman maliyetini düzenleyici hesap olarak izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
301 hesabında izlenen kısa vadeli finansal kiralama brüt borcu içinde henüz döneme ait olmayan finansman maliyetini düzenleyici hesap olarak izler.
| Grup | 30 Mali Borçlar |
|---|---|
| Nitelik | Pasifi düzenleyici |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Finansal kiralama başlangıcında kısa vadeli brüt borcun içinde yer alan henüz tahakkuk etmemiş finansman maliyeti kadar. |
| Alacaklandırılır | Finansman maliyeti döneme ait hale gelip 780 Finansman Giderlerine aktarıldığında veya sınıflama değiştiğinde. |
| Başlıca karşı hesaplar | 301, 402, 780. |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli mali borçların altında indirim. |
Muhasebe mantığı
301 hesabında izlenen kısa vadeli finansal kiralama brüt borcu içinde henüz döneme ait olmayan finansman maliyetini düzenleyici hesap olarak izler.
Uygulama 1 - Ertelenmiş maliyet doğuşu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 302 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺283.333,33 | |
| 301 | Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar | ₺283.333,33 |
Kontrol: Borç toplamı 283,333.33 TL = Alacak toplamı 283,333.33 TL.
- Kayıt mantığı: Örnek, yalnız düzenleyici hesabın mantığını izole göstermek için basitleştirilmiştir; gerçek başlangıç kaydı 301 ve varlık hesabıyla bütün olarak kurulur.
Uygulama 2 - Döneme ait kısmın giderleşmesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 780 | Finansman Giderleri | ₺183.333,33 | |
| 302 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺183.333,33 |
Kontrol: Borç toplamı 183,333.33 TL = Alacak toplamı 183,333.33 TL.
- Kayıt mantığı: Döneme isabet eden finansman maliyeti 302’den çözülerek giderleştirilir.
Uygulama 3 - Uzun vadeden kısa vadeye aktarım
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 302 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺100.000,00 | |
| 402 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺100.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 100,000.00 TL = Alacak toplamı 100,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Kısa vadeye düşen ertelenmiş maliyet, 402’den 302’ye aktarılır; düzenleyici hesapların yönü nedeniyle kayıt bu şekilde kurulmuştur.
Vergisel değerlendirme
302, MSUGT’de brüt finansal kiralama borcunu netleştiren düzenleyici hesaptır. Vergi/VUK uygulamasında finansal kiralama faiz ve anapara ayrımı ile iktisadi kıymet hakkının değerlemesi özel hükümlere göre yapılır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS 16’da ayrıca “ertelenmiş kira borçlanma maliyeti” adlı zorunlu bir kontra hesap bulunmaz. Kira yükümlülüğü doğrudan bugünkü değer üzerinden kayda alınır ve etkin faizle büyür. Bu nedenle 302 bakiyesi TFRS sunumunda gerekli düzeltmelerle kira yükümlülüğü ölçümüne dönüştürülür. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS kiralama hükümleri kendi ölçüm modeline göre uygulanır; 302’nin yasal defterde bulunması BOBİ FRS ölçümünü belirlemez. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de de hesap kodundan ziyade ilgili kiralama bölümünün ölçüm ve sunum ilkeleri belirleyicidir. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
301-302 net tutarı ile kısa vadeli finansal kiralama borcunun yasal net değeri kontrol edilir. 302’nin döneme ait olmayan tutardan fazla çözülmediği doğrulanır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- 302’yi pasif karakterli alacak bakiyeli hesap gibi kullanmak.
- 302’nin tamamını ilk yılda giderleştirmek.
Mesleki kontrol sorusu: 301 brüt borç 1.200.000 TL ve 302 borç bakiyesi 283.333,33 TL ise yasal net kısa vadeli finansal kiralama borcu kaç TL’dir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.