332 İştiraklere Borçlar Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 33 Diğer Borçlar
Kısa tanım
İştiraklere olan esas faaliyet dışı kısa vadeli borçları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
İştiraklere olan esas faaliyet dışı kısa vadeli borçları izler.
| Grup | 33 Diğer Borçlar |
|---|---|
| Nitelik | Pasif |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Ortak/iştirak/bağlı ortaklığa ödeme, mahsup veya sermaye işlemiyle borç ortadan kalktığında. |
| Alacaklandırılır | İlişkili taraftan borç/finansman alındığında veya diğer borç doğduğunda. |
| Başlıca karşı hesaplar | 102 Bankalar, 131-133 ilişkili taraf alacakları, 642/780 faiz hesapları, 432 |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli yabancı kaynaklar. |
Muhasebe mantığı
İştiraklere olan esas faaliyet dışı kısa vadeli borçları izler.
Uygulama 1 - İlişkili taraftan kısa vadeli finansman
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 102 | Bankalar | ₺1.000.000,00 | |
| 332 | İŞTİRAKLERE BORÇLAR | ₺1.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 1,000,000.00 TL = Alacak toplamı 1,000,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: İlişkili taraftan alınan fon borç doğurur.
Uygulama 2 - Emsal faiz tahakkuku (varsayım)
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 780 | Finansman Giderleri | ₺120.000,00 | |
| 332 | İŞTİRAKLERE BORÇLAR | ₺120.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 120,000.00 TL = Alacak toplamı 120,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Örnekte emsal faiz çalışması sonucunda 120.000 TL döneme ait faiz tahakkuku varsayılmıştır. Vergisel kabul, stopaj/KDV ve örtülü sermaye sonucu ayrıca hesaplanır.
Uygulama 3 - Borcun geri ödenmesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 332 | İŞTİRAKLERE BORÇLAR | ₺1.120.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺1.120.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 1,120,000.00 TL = Alacak toplamı 1,120,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Anapara ve hesaba tahakkuk ettirilmiş faiz ödendiğinde borç kapanır.
Uygulama 4 - TFRS piyasa dışı koşul düzeltmesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 332.90 | İlişkili Taraf Borcu Ölçüm Düzeltmesi | ₺80.000,00 | |
| 529.90 | İlişkili Taraf İşlem Farkı / Özkaynak-İşlem Niteliği | ₺80.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 80,000.00 TL = Alacak toplamı 80,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Faizsiz veya piyasa dışı koşullu borcun başlangıç gerçeğe uygun değer farkı, işlemin ekonomik özüne göre kâr/zarar, yatırım veya özkaynak niteliğinde olabilir. Bu kayıt yalnız öğretim amaçlı örnektir.
- Resmi TDHP hesabı değildir; işlem özü belirlenmeden 529 kullanılmamalıdır.
Vergisel değerlendirme
İlişkili taraf finansmanında transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç, emsallere uygun faiz, örtülü sermaye ve varsa KDV/stopaj/BSMV sonuçları işlemin niteliğine göre birlikte analiz edilir. 331/332/333 bakiyesi tek başına vergisel ihlal anlamına gelmez; borcun kaynağı, özkaynak ilişkisi, oranlar ve dönemsel koşullar gerekir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. İlişkili taraf borçlarında piyasa dışı faiz veya faizsiz finansman varsa başlangıçtaki gerçeğe uygun değer farkının ekonomik özü ayrıca analiz edilir; TMS 24 açıklamaları da gerekir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
İlişkili taraf mutabakatı yapılır. Faiz ve transfer fiyatlandırması çalışma kâğıdı hazırlanır. Örtülü sermaye testi ayrı yapılır. TMS 24 ilişkili taraf açıklamaları hazırlanır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- 331 bakiyesinin tamamını otomatik örtülü sermaye saymak.
- Emsal faiz analizi yapmadan faizsiz ilişkili taraf finansmanını olduğu gibi raporlamak.
- Ortak cari hesabının borç/alacak yönünü netleştirip karşılıklı kalemleri hukuki hak olmadan mahsup etmek.
Mesleki kontrol sorusu: Ortağın sağladığı 1.000.000 TL fon hangi koşullarda borç, sermaye katkısı veya piyasa dışı ilişkili taraf işlemi olarak farklı muhasebe sonuçları yaratır?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.