426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı

Sınıf / grup: 4 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / 42 Ticari Borçlar

Kısa tanım

Üçüncü kişilerden sözleşme gereği alınan ve bir yıldan uzun süre sonra iade edilmesi beklenen nakit depozito ve teminatların izlendiği hesaptır.

Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.

Editoryal açıklama

Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.

Üçüncü kişilerden sözleşme gereği alınan ve bir yıldan uzun süre sonra iade edilmesi beklenen nakit depozito ve teminatların izlendiği hesaptır. İade yükümlülüğü nedeniyle gelir değildir; uzun vade önemli finansman etkisi yaratıyorsa TFRS/BOBİ/KÜMİ ölçüm hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Grup	42 Ticari Borçlar
Nitelik	Pasif
Normal bakiye	Alacak
Borçlandırılır	Depozito iade edildiğinde, mahsup edildiğinde veya bir yıl içinde iade edilecek kısım 326’ya aktarıldığında.
Alacaklandırılır	Uzun vadeli nakit depozito/teminat alındığında.
Başlıca karşı hesaplar	100/102, 326, 642/780 türü finansman hesapları ve sözleşmeye göre ilgili alacak/gelir hesapları.
Kısa vadeye aktarım	Bir yıl içinde iade edilecek kısım 326’ya aktarılır.
Mali tablodaki yeri	Uzun vadeli ticari nitelikli depozito/teminat yükümlülüğü.

Muhasebe mantığı

Uygulama 1 - Uzun vadeli teminat alınması

Üç yıl sonra iade edilmek üzere 1.000.000 TL nakit teminat banka hesabına alınmıştır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
102	Bankalar	₺1.000.000,00
426	Alınan Depozito ve Teminatlar		₺1.000.000,00

Kontrol: Borç toplamı 1,000,000.00 TL = Alacak toplamı 1,000,000.00 TL.

Uygulama 2 - TFRS ilk değer düzeltmesi

Piyasa faizine göre teminatın bugünkü değeri 751.315 TL hesaplanmıştır. Aradaki 248.685 TL’nin kira/sözleşme hakkı niteliğinde bir peşin ödeme unsuru olduğu varsayılmıştır.

Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
426.90	Depozito Yükümlülüğü - Raporlama	₺248.685,00
180/280.90*	Sözleşme Hakkı / Peşin Ödeme Düzeltmesi		₺248.685,00

Kontrol: Borç toplamı 248,685.00 TL = Alacak toplamı 248,685.00 TL.

Karşı hesabın niteliği sözleşmenin ekonomik özüne bağlıdır; bu örnekte peşin ödeme unsuru varsayılmıştır.

Uygulama 3 - Etkin faizle yükümlülüğün artırılması

İlk yıl 15% örnek faiz oranıyla 112.697 TL finansman gideri tahakkuk ettiği varsayılmıştır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
780.90	Finansman Gideri	₺112.697,00
426.90	Alınan Depozito - Raporlama		₺112.697,00

Kontrol: Borç toplamı 112,697.00 TL = Alacak toplamı 112,697.00 TL.

Uygulama 4 - Kısa vadeye aktarım

İade tarihi gelecek on iki ay içine giren 1.000.000 TL teminat 326’ya aktarılır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
426	Alınan Depozito ve Teminatlar	₺1.000.000,00
326	Alınan Depozito ve Teminatlar		₺1.000.000,00

Kontrol: Borç toplamı 1,000,000.00 TL = Alacak toplamı 1,000,000.00 TL.

Vergisel değerlendirme

Alınan depozito, hukuken iade yükümlülüğü sürdüğü sürece gelir değildir. Vergisel sonuç ancak sözleşme, mahsup, cezai şart veya iade yükümlülüğünün sona ermesi gibi olaylara göre belirlenir.

IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma

IFRS / TFRS	TFRS 9 kapsamında nakit iade yükümlülüğü finansal yükümlülüktür. Piyasa faizinin altında/ücretsiz uzun vadeli depozitoda ilk gerçeğe uygun değer, alınan nakitten düşük olabilir; aradaki farkın ekonomik niteliği (ör. kira sözleşmesiyle ilişkili hak) ayrıca belirlenir ve etkin faizle yükümlülük artırılır.
BOBİ FRS	BOBİ FRS Bölüm 9'da uzun vadeli finansal borçların finansman unsuru dikkate alınır; farkın ilişkili olduğu işlem ayrıca analiz edilir.
KÜMİ FRS	KÜMİ küçük işletmede bir yıldan uzun vadeli depozito iskonto edilir; mikro işletmede iskonto edilmemiş tutar esas alınabilir.
Vergi / MSUGT	Ölçüm / muhasebeleştirme: Hukuki borç, belge, vade, VUK değerleme ve dönemsellik hükümleri esas alınır. \| Kritik ayrım: Yasal defter kaydı ile finansal raporlama ölçümü aynı olmayabilir.
IFRS / TFRS	Ölçüm / muhasebeleştirme: Gerçeğe uygun değer, etkin faiz, iskonto, yabancı para ve sunum hükümleri ekonomik özü esas alır. \| Kritik ayrım: TFRS düzeltmeleri gerektiğinde yasal kayıttan ayrı çalışma kâğıdında izlenir.
BOBİ FRS	Ölçüm / muhasebeleştirme: İlgili BOBİ FRS bölümünün sadeleştirilmiş fakat bağımsız ölçüm hükümleri uygulanır. \| Kritik ayrım: TFRS 9/TFRS 16 sonuçları otomatik kopyalanmaz.
KÜMİ FRS	Ölçüm / muhasebeleştirme: Küçük ve mikro işletme ayrımı dikkate alınır. \| Kritik ayrım: Özellikle uzun vadeli alacak/borçlarda küçük işletme iskonto ederken mikro işletme etmeyebilir.

Dönem sonu ve mali tablo etkisi

Teminatın nakit mi banka teminat mektubu mu olduğu ayrılır; 426 yalnız uygun nitelikteki yükümlülük için kullanılır. İade koşulları ve vade sözleşmeden teyit edilir. Uzun vadeli faizsiz teminatlarda finansman etkisi değerlendirilir. 326/426 vade transferi yapılır.

Sık yapılan hatalar ve kontrol

Teminatı tahsil edildiği anda gelir yazmak.
Nakit olmayan teminatı 426’ya borç yükümlülüğü gibi kaydetmek.
Uzun vadeli faizsiz depozitonun TFRS ölçümünü nominal tutarla bırakmak.

Mesleki kontrol sorusu: Üç yıl sonra aynen iade edilecek 1.000.000 TL depozito neden hasılat değildir?

Resmî kaynaklar

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)

Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.