438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı

Sınıf / grup: 4 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / 43 Diğer Borçlar

Kısa tanım

Kamu kurumlarına olan ve vadesi bir yıldan daha uzun süreye ertelenmiş ya da taksitlendirilmiş vergi, prim, ceza veya diğer kamu borçlarının uzun vadeli kısmının izlendiği hesaptır.

Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.

Editoryal açıklama

Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.

Kamu kurumlarına olan ve vadesi bir yıldan daha uzun süreye ertelenmiş ya da taksitlendirilmiş vergi, prim, ceza veya diğer kamu borçlarının uzun vadeli kısmının izlendiği hesaptır. Borcun aslı, yapılandırma faizi/Yİ-ÜFE benzeri ek unsurlar ve kısa vadeli taksitler ayrı analiz edilmelidir.

Grup	43 Diğer Borçlar
Nitelik	Pasif
Normal bakiye	Alacak
Borçlandırılır	Taksit ödendiğinde, borç terkin/mahsup edildiğinde veya gelecek on iki ayda ödenecek kısım 368'e aktarıldığında.
Alacaklandırılır	Kamu borcu yapılandırılarak uzun vadeli hale geldiğinde.
Başlıca karşı hesaplar	360/361/368, 102, 780/689 türü gider hesapları ve yapılandırma unsurlarına göre diğer hesaplar.
Kısa vadeye aktarım	Bir yıl içinde ödenecek yapılandırılmış kamu borcu 368’e aktarılır.
Mali tablodaki yeri	Uzun vadeli kamu borçları.

Muhasebe mantığı

Uygulama 1 - Kamu borcunun uzun vadeli yapılandırılması

Toplam 4.000.000 TL kamu borcunun 3.200.000 TL’si bir yıldan uzun vadeli, 800.000 TL’si gelecek on iki ay içinde ödenecektir. Önce uzun vadeli kısmın 438’e aktarıldığı varsayılır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
368	Vadesi Geçmiş/Ertelenmiş/Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler	₺3.200.000,00
438	Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar		₺3.200.000,00

Kontrol: Borç toplamı 3,200,000.00 TL = Alacak toplamı 3,200,000.00 TL.

Uygulama 2 - Uzun vadeli taksidin kısa vadeye aktarılması

İzleyen yıl ödenecek 800.000 TL taksit 368’e aktarılır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
438	Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar	₺800.000,00
368	Vadesi Geçmiş/Ertelenmiş/Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler		₺800.000,00

Kontrol: Borç toplamı 800,000.00 TL = Alacak toplamı 800,000.00 TL.

Uygulama 3 - Taksit ödemesi

800.000 TL taksit banka hesabından ödenmiştir.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
368	Vadesi Geçmiş/Ertelenmiş/Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler	₺800.000,00
102	Bankalar		₺800.000,00

Kontrol: Borç toplamı 800,000.00 TL = Alacak toplamı 800,000.00 TL.

Uygulama 4 - Yapılandırma farkının ayrıştırılması

Yapılandırma nedeniyle 250.000 TL ek finansman/yeniden hesaplama unsurunun doğduğu varsayılmıştır. Vergisel gider niteliği ayrıca incelenmek üzere muhasebede tahakkuk ettirilmiştir.

Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
780/689*	Yapılandırma Finansman/Gider Unsuru	₺250.000,00
438	Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar		₺250.000,00

Kontrol: Borç toplamı 250,000.00 TL = Alacak toplamı 250,000.00 TL.

Hangi gider hesabının ve vergi düzeltmesinin kullanılacağı yapılandırma mevzuatına göre belirlenir.

Vergisel değerlendirme

Yapılandırmanın vergi aslı, gecikme faizi/zammı, ceza, terkin ve kanunen kabul edilmeyen gider sonuçları ilgili yapılandırma kanunu ve vergi türüne göre ayrı değerlendirilir. Tek kayıt kalıbı bütün yapılandırmalara uygulanamaz.

IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma

IFRS / TFRS	Finansal raporlamada kamuya borç, sözleşmesel/kanuni ödeme yükümlülüğü niteliğine göre finansal yükümlülük veya vergi yükümlülüğü olarak değerlendirilir. Piyasa dışı uzun vadeli yapılandırmada iskonto ve ilk kayıt farkının niteliği ilgili standarda göre analiz edilir; gelir vergileri TMS 12 kapsamındaki unsurlar ayrıca ayrılır.
BOBİ FRS	BOBİ FRS’de finansal araç, vergi ve karşılık bölümleri arasında yükümlülüğün niteliğine göre sınıflama yapılır.
KÜMİ FRS	KÜMİ FRS’de de kamu borcunun finansal araç mı vergi yükümlülüğü mü olduğu belirlenir; küçük işletmede uzun vade iskonto etkisi, mevzuatın özel niteliğiyle birlikte değerlendirilir.
Vergi / MSUGT	Ölçüm / muhasebeleştirme: Hukuki borç, belge, vade, VUK değerleme ve dönemsellik hükümleri esas alınır. \| Kritik ayrım: Yasal defter kaydı ile finansal raporlama ölçümü aynı olmayabilir.
IFRS / TFRS	Ölçüm / muhasebeleştirme: Gerçeğe uygun değer, etkin faiz, iskonto, yabancı para ve sunum hükümleri ekonomik özü esas alır. \| Kritik ayrım: TFRS düzeltmeleri gerektiğinde yasal kayıttan ayrı çalışma kâğıdında izlenir.
BOBİ FRS	Ölçüm / muhasebeleştirme: İlgili BOBİ FRS bölümünün sadeleştirilmiş fakat bağımsız ölçüm hükümleri uygulanır. \| Kritik ayrım: TFRS 9/TFRS 16 sonuçları otomatik kopyalanmaz.
KÜMİ FRS	Ölçüm / muhasebeleştirme: Küçük ve mikro işletme ayrımı dikkate alınır. \| Kritik ayrım: Özellikle uzun vadeli alacak/borçlarda küçük işletme iskonto ederken mikro işletme etmeyebilir.

Dönem sonu ve mali tablo etkisi

Yapılandırma ödeme planı ile 368/438 ayrımı mutabıklaştırılır. Vergi aslı, ceza ve finansman unsurları ayrı alt hesaplarda izlenir. KKEG/indirim etkisi vergi çalışma kâğıdında belgelenir. Terkin veya ihlal durumları sözleşme/kanun hükmüyle doğrulanır.

Sık yapılan hatalar ve kontrol

Bütün yapılandırma farklarını finansman gideri kabul etmek.
Kısa vadeli taksitleri 438’de tutmak.
Vergi aslı ile ceza/faiz unsurlarını tek kalemde izlemek.
44 Alınan Avanslar

Mesleki kontrol sorusu: Yapılandırılmış kamu borcunda neden borç aslı, ceza ve finansman unsurları ayrı analiz edilmelidir?

Resmî kaynaklar

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)

Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.