611 Satış İskontoları Hesabı
Sınıf / grup: 6 Gelir Tablosu Hesapları / 61 Satış İndirimleri(−)
Kısa tanım
Satış sonrası uygulanan iskonto ve indirimleri brüt satışlardan indirir.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Satış sonrası uygulanan iskonto ve indirimleri brüt satışlardan indirir.
| Hesap sınıfı | 6 - Gelir Tablosu Hesapları |
|---|---|
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırıldığı durum | Müşteriye satış iskontosu verildiğinde. |
| Alacaklandırıldığı durum | Kapanışta 690 hesaba devredilir. |
| Başlıca karşı hesaplar | 120/102, 391; 690 |
| Mali tablo yeri | Gelir tablosu; dönem sonunda 690/692 kapanış zinciri veya özel enflasyon düzeltme mekanizması |
Muhasebe mantığı
611 SATIŞ İSKONTOLARI (-) hesabı, işlemin ekonomik mahiyeti bu hesap tanımına girdiğinde kullanılır. Benzer görünen işlemlerde önce daha özel bir hesap bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Gelir/gider sınıflaması belge adına göre değil, işlemin ekonomik özüne ve dönemsellik ilkesine göre yapılır. Normal bakiye yönü: Borç. Müşteriye satış iskontosu verildiğinde. Kapanışta 690 hesaba devredilir. Gelir tablosu hesapları geçici hesaplardır; dönem kapanışında net sonuç hesaplarına devredilir ve yeni döneme bakiye taşımaz.
Uygulama 1 - 50.000 TL + KDV satış iskontosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 611 | SATIŞ İSKONTOLARI (-) | ₺50.000,00 | |
| 391 | HESAPLANAN KDV | ₺10.000,00 | |
| 120 | ALICILAR | ₺60.000,00 |
- İndirimin KDV matrahını etkileyip etkilemediği KDV Kanunu ve belge düzenine göre doğrulanır.
Uygulama 2 - Dönem sonu ciro primi tahakkuku
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 611 | SATIŞ İSKONTOLARI (-) | ₺80.000,00 | |
| 379** | MÜŞTERİ PRİM/İADE YÜKÜMLÜLÜĞÜ (yardımcı) | ₺80.000,00 |
- TFRS 15 kapsamında değişken bedel, işlem bedelinden beklenen tutar esas alınarak satış anından itibaren düşülebilir. 379* örnek raporlama yardımcı hesabıdır; resmi zorunlu TDHP alt hesabı değildir.
Uygulama - Hesabın dönem sonunda 690 hesaba kapatılması
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 690 | DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI | ₺100.000,00 | |
| 611 | SATIŞ İSKONTOLARI (-) | ₺100.000,00 |
- Tutar öğretim amacıyla 100.000 TL varsayılmıştır; kapanış gerçek hesap bakiyesi üzerinden yapılır.
Vergisel değerlendirme
Vergi etkisi işlem türüne göre VUK, KVK/GVK, KDV Kanunu ve ilgili tebliğ/özel düzenlemeler temelinde ayrı incelenir. Muhasebe giderinin kaydedilmiş olması vergi matrahında otomatik indirim hakkı; muhasebe gelirinin oluşması da tek başına aynı dönemde vergi doğduğu anlamına gelmez. KDV matrahı, istisna, iade/iskonto ve belge düzeltme hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| Vergi / MSUGT | Temel yaklaşım: MSUGT hesap işleyişi, VUK değerleme hükümleri, KDV ve kurumlar vergisi bakımından işlemin belge, tahakkuk, dönemsellik ve vergi matrahı etkisi ayrı değerlendirilir. Ticari muhasebe kaydı ile vergi beyannamesi düzeltmeleri aynı şey değildir. |
|---|---|
| IFRS / TFRS | Temel yaklaşım: Tahakkuk ve gerçeğe uygun sunum ilkeleri esas alınır; işlemin ekonomik özü belirlenir. Tekdüzen hesap kodu, TFRS ölçüm/sunum sonucunun kendisi değildir; gerekli farklar yardımcı hesaplar ve raporlama düzeltmeleriyle izlenebilir. TFRS 15’te sözleşmenin tanımlanması, edim yükümlülükleri, işlem bedeli, işlem bedelinin dağıtılması ve hasılatın edim yerine getirildikçe kaydı şeklindeki beş aşamalı model uygulanır. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS kendi ölçüm ve sunum hükümleri uygulanarak değerlendirilir. TFRS hükümlerinin otomatik kopyası değildir; özellikle finansman unsuru, finansal araçlar, hasılat ve maliyetlerde BOBİ FRS hükümleri ayrıca kontrol edilir. Hasılatın muhasebeleştirilmesinde BOBİ FRS Bölüm 5 esas alınır; vade farkının ayrıştırılmasına ilişkin bir yıllık süre eşiği TFRS’den ayrışan önemli noktalardandır. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS kapsamında küçük ve mikro işletme ayrımı önemlidir. Mikro işletmeler için bazı ölçüm kolaylıkları bulunur; işlem KÜMİ FRS’nin ilgili bölümüne göre ayrıca değerlendirilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Hesabın bakiyesi dönem sonucu hesabına aktarılır. Yanlış dönem, yanlış hesap grubu veya hatalı ölçüm; brüt kârı, faaliyet kârını, finansman giderlerini, vergi öncesi kârı ve dolayısıyla özkaynakları etkileyebilir. Nakit akış tablosundaki sınıflama ayrıca ilgili raporlama çerçevesine göre yapılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Borç toplamı = alacak toplamı matematik kontrolü yapılmalı.
- İşlem tarihi ile fatura/tahsilat tarihi karıştırılmamalı; tahakkuk ve dönemsellik test edilmeli.
- KDV ve diğer vergiler hasılat/giderden ayrıştırılmalı; istisna/tevkifat/indirim koşulları ayrıca doğrulanmalı.
- Vergi/MSUGT kaydı ile finansal raporlama ölçüm düzeltmesi aynı kayıt gibi sunulmamalı.
- Dönem sonunda geçici gelir/gider hesabının bakiye taşımadığı kontrol edilmeli.
- TFRS 15 kapsamında edim yükümlülüğü, değişken bedel, finansman bileşeni ve asal-vekil testi yapılmalı.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.