697 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı Hesabı
Sınıf / grup: 6 Gelir Tablosu Hesapları / 69 Dönem Sonucu
Kısa tanım
Yıllara yaygın inşaat maliyetleri ve hakedişlerinin enflasyon düzeltme farklarını proje bazında karşılaştıran özel hesaptır.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Yıllara yaygın inşaat maliyetleri ve hakedişlerinin enflasyon düzeltme farklarını proje bazında karşılaştıran özel hesaptır.
| Hesap sınıfı | 6 - Gelir Tablosu Hesapları |
|---|---|
| Normal bakiye | Borç veya Alacak |
| Borçlandırıldığı durum | 35 grubu hakediş enflasyon düzeltme artışları ve proje sonucu borç bakiye doğuran işlemler. |
| Alacaklandırıldığı durum | 17 grubu maliyet enflasyon düzeltme artışları ve proje sonucu alacak bakiye doğuran işlemler. |
| Başlıca karşı hesaplar | 178, 358, 17x, 35x, 648/658 |
| Mali tablo yeri | Gelir tablosu; dönem sonunda 690/692 kapanış zinciri veya özel enflasyon düzeltme mekanizması |
Muhasebe mantığı
697 YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI hesabı, işlemin ekonomik mahiyeti bu hesap tanımına girdiğinde kullanılır. Benzer görünen işlemlerde önce daha özel bir hesap bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Gelir/gider sınıflaması belge adına göre değil, işlemin ekonomik özüne ve dönemsellik ilkesine göre yapılır. Normal bakiye yönü: Borç veya Alacak. 35 grubu hakediş enflasyon düzeltme artışları ve proje sonucu borç bakiye doğuran işlemler. 17 grubu maliyet enflasyon düzeltme artışları ve proje sonucu alacak bakiye doğuran işlemler. Gelir tablosu hesapları geçici hesaplardır; dönem kapanışında net sonuç hesaplarına devredilir ve yeni döneme bakiye taşımaz.
Uygulama 1 - 17 grubu maliyet hesabında 200.000 TL enflasyon düzeltme artışı
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 170** | YILLARA YAYGIN İNŞAAT MALİYETİ - ENFLASYON FARKI | ₺200.000,00 | |
| 697 | YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI | ₺200.000,00 |
- 17x yıldızlı hesap, proje bazlı ilgili maliyet hesabının enflasyon farkı alt hesabını temsil eder.
Uygulama 2 - 35 grubu hakedişte 260.000 TL enflasyon düzeltme artışı
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 697 | YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI | ₺260.000,00 | |
| 350** | HAKEDİŞ ENFLASYON FARKI ALT HESABI | ₺260.000,00 |
- Bu iki örnek sonucunda 697 hesap 60.000 TL borç bakiye verir; dönem sonunda 178 hesaba aktarılır.
Uygulama 3 - 697 borç bakiyesinin 178 hesaba devri
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 178 | YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI | ₺60.000,00 | |
| 697 | YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI | ₺60.000,00 |
- Geçici kabulde 178 bakiyesi 658 hesaba aktarılır.
Vergisel değerlendirme
Vergi etkisi işlem türüne göre VUK, KVK/GVK, KDV Kanunu ve ilgili tebliğ/özel düzenlemeler temelinde ayrı incelenir. Muhasebe giderinin kaydedilmiş olması vergi matrahında otomatik indirim hakkı; muhasebe gelirinin oluşması da tek başına aynı dönemde vergi doğduğu anlamına gelmez. Değerleme/enflasyon/reeksont işlemlerinde kullanılan oran, tarih ve geçici hükümler güncel VUK düzenlemelerinden doğrulanmalıdır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| Vergi / MSUGT | Temel yaklaşım: MSUGT hesap işleyişi, VUK değerleme hükümleri, KDV ve kurumlar vergisi bakımından işlemin belge, tahakkuk, dönemsellik ve vergi matrahı etkisi ayrı değerlendirilir. Ticari muhasebe kaydı ile vergi beyannamesi düzeltmeleri aynı şey değildir. |
|---|---|
| IFRS / TFRS | Temel yaklaşım: Tahakkuk ve gerçeğe uygun sunum ilkeleri esas alınır; işlemin ekonomik özü belirlenir. Tekdüzen hesap kodu, TFRS ölçüm/sunum sonucunun kendisi değildir; gerekli farklar yardımcı hesaplar ve raporlama düzeltmeleriyle izlenebilir. VUK/MSUGT enflasyon düzeltmesi ile TMS 29 aynı sistem değildir. TMS 29’da net parasal pozisyon kazanç veya kaybı kâr veya zararda ayrı bir unsur olarak raporlanır; parasal kalemler düzeltmeye tabi tutulmaz. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS kendi ölçüm ve sunum hükümleri uygulanarak değerlendirilir. TFRS hükümlerinin otomatik kopyası değildir; özellikle finansman unsuru, finansal araçlar, hasılat ve maliyetlerde BOBİ FRS hükümleri ayrıca kontrol edilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS kapsamında küçük ve mikro işletme ayrımı önemlidir. Mikro işletmeler için bazı ölçüm kolaylıkları bulunur; işlem KÜMİ FRS’nin ilgili bölümüne göre ayrıca değerlendirilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Bu hesaplar enflasyon düzeltme mekanizmasının özel hesaplarıdır. Dönem sonu bakiyelerinin 648/658 veya 178/358 bağlantısı mevzuattaki sistematiğe göre kurulur; TMS 29 raporlama düzeltmesi ayrı çalışma tablosunda izlenir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Borç toplamı = alacak toplamı matematik kontrolü yapılmalı.
- İşlem tarihi ile fatura/tahsilat tarihi karıştırılmamalı; tahakkuk ve dönemsellik test edilmeli.
- KDV ve diğer vergiler hasılat/giderden ayrıştırılmalı; istisna/tevkifat/indirim koşulları ayrıca doğrulanmalı.
- Vergi/MSUGT kaydı ile finansal raporlama ölçüm düzeltmesi aynı kayıt gibi sunulmamalı.
- Dönem sonunda geçici gelir/gider hesabının bakiye taşımadığı kontrol edilmeli.
- VUK/MSUGT enflasyon düzeltmesi ile TMS 29 net parasal pozisyon etkisi birbirine karıştırılmamalı.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.