179 Taşeronlara Verilen Avanslar Hesabı
Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 17 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri (Proje Bazlı)
Kısa tanım
Yıllara yaygın inşaat/onarma projelerinde taşeronlara iş karşılığı önceden verilen avansları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Yıllara yaygın inşaat/onarma projelerinde taşeronlara iş karşılığı önceden verilen avansları izler.
| Hesap sınıfı / grubu | 1 Dönen Varlıklar / 17 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri |
|---|---|
| Hesap niteliği | Aktif karakterli proje avans hesabı |
| Normal bakiye | Borç bakiyesi verir. |
| Borçlandırıldığı başlıca durumlar | Taşerona avans verildiğinde. |
| Alacaklandırıldığı başlıca durumlar | Hakediş/fatura ile mahsup veya avans iadesinde. |
| Sık karşı hesaplar | 102,320,740,170-177. |
| Mali tablodaki yeri | Dönen varlıklar - Yıllara yaygın inşaat maliyetleri grubu. |
Muhasebe mantığı
Avans ödeme anında henüz maliyet doğmamıştır; taşerondan hizmet alma veya parayı geri alma hakkı vardır.
Mesleki uyarı: Avansın doğrudan 170 maliyet hesabına atılması, hizmet henüz gerçekleşmemişse maliyeti erken tanır.
Uygulama 1 - Temel işlem
Proje taşeronuna 150.000 TL avans banka yoluyla verilmiştir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 179 | Taşeronlara Verilen Avanslar | ₺150.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺150.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 150.000,00 TL = Alacak toplamı 150.000,00 TL.
- Henüz hakediş oluşmadığı için maliyet değil avans kaydedilir.
Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu
Taşeron 300.000 TL hakediş faturası düzenlemiş; 150.000 TL avans mahsup edilip kalan tutar borç bırakılmıştır. KDV etkisi örnekten dışlanmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 740 | Hizmet Üretim Maliyeti | ₺300.000,00 | |
| 179 | Taşeronlara Verilen Avanslar | ₺150.000,00 | |
| 320 | Satıcılar | ₺150.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300.000,00 TL = Alacak toplamı 300.000,00 TL.
- Hizmet gerçekleşince maliyet oluşur ve avans mahsup edilir.
Uygulama 3 - Taşeron avansının hakedişten mahsubu
Taşerona 200.000 TL avans verilmiş, daha sonra 500.000 TL hakediş kesinleşmiştir; KDV ve stopaj ihmal edilmiştir.
Avans
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 179 | Taşeronlara Verilen Avanslar | ₺200.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺200.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 200.000,00 TL = Alacak toplamı 200.000,00 TL.
Hakediş ve mahsup
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 170 | Yıllara Yaygın İnşaat Maliyetleri | ₺500.000,00 | |
| 179 | Taşeronlara Verilen Avanslar | ₺200.000,00 | |
| 320 | Satıcılar/Taşeronlar | ₺300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 500.000,00 TL = Alacak toplamı 500.000,00 TL.
- Avans maliyet değildir; taşeron hizmeti/hakedişi gerçekleşince maliyete dönüşür.
Uygulama 4 - Dövizli taşeron avansı
5.000 USD avans ödeme tarihinde 39 TL kurla 195.000 TL kaydedilmiştir. Hizmetin 5.000 USD’lik kısmı avansla karşılandığında avansın tarihi değerinin korunması yaklaşımı değerlendirilir.
Avans ödeme
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 179 | Taşeronlara Verilen Avanslar | ₺195.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺195.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 195.000,00 TL = Alacak toplamı 195.000,00 TL.
Hizmet gerçekleştiğinde
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 170 | İnşaat Maliyetleri | ₺195.000,00 | |
| 179 | Taşeronlara Verilen Avanslar | ₺195.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 195.000,00 TL = Alacak toplamı 195.000,00 TL.
- Yabancı para avansının parasal olmayan niteliği TFRS Yorum 22/IFRIC 22 yaklaşımıyla analiz edilir; kalan borç varsa teslim/hizmet tarihindeki kurla ayrı parasal borç oluşur.
Vergisel değerlendirme
Yıllara yaygın inşaat stopajı, KDV tevkifatı ve hakediş vergilemesi işlem türüne göre güncel mevzuattan doğrulanmalıdır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS: TFRS 15/IFRS 15’te yüklenici sözleşmesinde önce sözleşme ve edim yükümlülükleri belirlenir. Hasılatın zaman içinde muhasebeleştirilmesi için standardın zaman içinde yerine getirme kriterlerinden en az biri sağlanmalıdır. İlerleme ölçümü girdi veya çıktı yöntemleriyle yapılır; faturalama/hakediş tek başına ilerleme ölçüsü değildir. Performans ile faturalama farkı sözleşme varlığı veya sözleşme yükümlülüğü oluşturabilir. Beklenen zarar/ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmeler için ilgili karşılık hükümleri değerlendirilir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS: Bölüm 5 inşa sözleşmelerinde sonuç güvenilir tahmin edilebiliyorsa tamamlanma yüzdesi yöntemiyle hasılat ve maliyet kâr veya zarara alınır; sonuç güvenilir tahmin edilemiyorsa geri kazanılması beklenen maliyet kadar hasılat yaklaşımı vardır. İlerleme, hakediş/avansla değil tamamlanan işi en güvenilir gösteren yöntemle ölçülür. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS: Bölüm 7 inşa sözleşmelerinde güvenilir sonuç halinde tamamlanma yüzdesi yöntemi kullanılır; maliyet tabanlı oran veya somut tamamlanma oranı gibi yöntemler vardır. Hakediş ve avanslar genellikle tamamlanma düzeyini göstermez. Beklenen toplam zarar için karşılık hükümleri uygulanır. |
| Vergi/MSUGT ile temel fark | Ana fark: Vergi/MSUGT yıllara yaygın inşaat hesapları vergiye özgü gelir tanıma zamanlaması yaratabilir. TFRS 15 finansal raporlama hasılatını vergi rejimine bağlamaz; iki defter/raporlama köprüsü ve ertelenmiş vergi analizi gerekir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Taşeron mutabakatı ve hakedişlerle avans bakiyeleri eşleştirilir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Avansı maliyet yazmak.
- Hakediş mahsup edildiği halde 179’u açık bırakmak.
Kontrol sorusu: 179 bakiyesi taşeron bazında açık avans listesiyle ve hakedişlerle uyumlu mu?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.