190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı
Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar
Kısa tanım
Bir vergilendirme döneminde indirilemeyen ve sonraki dönemlere devreden KDV tutarını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Bir vergilendirme döneminde indirilemeyen ve sonraki dönemlere devreden KDV tutarını izler.
| Hesap sınıfı / grubu | 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar |
|---|---|
| Hesap niteliği | Aktif karakterli vergi hesabı |
| Normal bakiye | Borç bakiyesi verir. |
| Borçlandırıldığı başlıca durumlar | 191 İndirilecek KDV’nin 391 Hesaplanan KDV ile karşılaştırılması sonucu indirilemeyen KDV devrettiğinde. |
| Alacaklandırıldığı başlıca durumlar | İzleyen dönemlerde hesaplanan KDV’den indirim konusu yapıldığında. |
| Sık karşı hesaplar | 191,391. |
| Mali tablodaki yeri | Dönen varlıklar - Diğer dönen varlıklar. |
Muhasebe mantığı
İndirilecek KDV hesaplanan KDV’yi aşıyorsa fark sonraki dönemlerde kullanılabilecek vergi alacağı niteliğindedir.
Mesleki uyarı: 190 hesabın çalışması KDV beyannamesiyle birebir mutabık olmalıdır; iade hakkı doğuran işlemler ayrıca 192/136 vb. hesap sistematiğiyle politika gerektirebilir.
Uygulama 1 - Temel işlem
Dönem sonunda 191 İndirilecek KDV 90.000 TL, 391 Hesaplanan KDV 65.000 TL’dir. 25.000 TL sonraki döneme devretmektedir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 391 | Hesaplanan KDV | ₺65.000,00 | |
| 190 | Devreden KDV | ₺25.000,00 | |
| 191 | İndirilecek KDV | ₺90.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 90.000,00 TL = Alacak toplamı 90.000,00 TL.
- 191 ve 391 karşılaştırılır; indirilemeyen 25.000 TL 190’a taşınır.
Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu
İzleyen dönemde 25.000 TL devreden KDV’nin tamamı indirim konusu yapılmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 391 | Hesaplanan KDV | ₺25.000,00 | |
| 190 | Devreden KDV | ₺25.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 25.000,00 TL = Alacak toplamı 25.000,00 TL.
- Standart yöntemde devreden KDV doğrudan hesaplanan KDV ile mahsup edilir (391 borç / 190 alacak). Uygulamadaki aylık KDV kapatma yöntemine göre kayıt farklı ara hesaplarla da tasarlanabilir; esas, beyanname ile mutabakattır.
Uygulama 3 - Devreden KDV’nin izleyen döneme taşınması
Ay sonu 191 İndirilecek KDV 140.000 TL, 391 Hesaplanan KDV 100.000 TL’dir. 40.000 TL sonraki döneme devreder.
KDV mahsup kaydı - işletmenin uygulamasına göre
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 391 | Hesaplanan KDV | ₺100.000,00 | |
| 190 | Devreden KDV | ₺40.000,00 | |
| 191 | İndirilecek KDV | ₺140.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 140.000,00 TL = Alacak toplamı 140.000,00 TL.
- KDV mahsup kaydının ayrıntılı hesap tekniği kullanılan muhasebe yazılımı ve beyan sistemiyle uyumlu olmalıdır.
Uygulama 4 - Devreden KDV’nin iade alacağına dönüşmesi
Mevzuat şartlarının oluştuğu ve 30.000 TL devreden KDV’nin nakden/mahsuben iade alacağı olarak kesinleştiği varsayılmıştır.
Sınıflama - örnek
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 136/192* | KDV İade Alacağı - işletme alt hesabı | ₺30.000,00 | |
| 190 | Devreden KDV | ₺30.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 30.000,00 TL = Alacak toplamı 30.000,00 TL.
- İade hakkının doğumu, belge/hesaplama ve GİB süreci işlem türüne göre değişir; kesinleşmeden alacak yaratılmamalıdır.
Vergisel değerlendirme
KDV Kanunu ve KDV Genel Uygulama Tebliği hükümleri esastır. İndirim hakkı, belge, süre ve işlem türü şartlarına bağlıdır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS: KDV gelir üzerinden alınan vergi değildir; TMS 12/IAS 12 kapsamında değildir. Müşteriden üçüncü taraf adına tahsil edilen tutarlar TFRS 15 işlem fiyatı/hasılatına dâhil edilmez. İndirilebilir/iade alınabilir KDV, yasal hak ve geri kazanılabilirlik şartlarına göre ayrı vergi varlığı olarak sunulur; netleştirme yalnız ilgili yasal/uygulama koşulları sağlandığında yapılır. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS: KDV işletmenin kendi adına elde ettiği hasılat değildir; vergi alacağı/borcu olarak ayrı izlenir. Bölüm 23 gelir üzerinden alınan vergiler KDV’yi kapsamaz. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS: Bölüm 7 açıkça üçüncü taraflar adına alınan tutarların, örneğin KDV’nin hasılat olmadığını belirtir. Bölüm 20 de KDV’nin gelir üzerinden alınan vergi olmadığını açıklar. |
| Vergi/MSUGT ile temel fark | Ana fark: 190-192 tamamen Türkiye vergi ve TDHP izleme hesaplarıdır. IFRS/TFRS, BOBİ ve KÜMİ belirli KDV hesap kodu dikte etmez; finansal tablo sunumu ekonomik vergi alacağı/borcu mantığına göre yapılır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
KDV beyannamesindeki “sonraki döneme devreden KDV” tutarı 190 hesapla mutabık olmalıdır.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.