191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı

Editoryal açıklama

Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.

İşletmenin mal ve hizmet alımları nedeniyle yüklenip mevzuat şartları dahilinde hesaplanan KDV’den indirebileceği KDV’yi izler.

İndirilebilir KDV, işletme için nihai maliyet değil vergi alacağıdır; bu nedenle gider/maliyet kaleminden ayrı izlenir.

Mesleki uyarı: Her ödenen KDV indirilebilir değildir. KDVK 30 ve özel kısıtlamalar işlem bazında kontrol edilmelidir.

Borç ve alacak işleyişi

Borçlandırıldığı durumlar

• Mal ve hizmet alımlarında fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV (153, 255, 770 gibi hesaplarla birlikte).

Alacaklandırıldığı durumlar

• Dönem sonunda 391 Hesaplanan KDV ile mahsup.
• İndirilemeyen borç bakiyesinin 190 Devreden KDV hesabına aktarılması.
• Alış iadesi ve iskontolarına ilişkin düzeltmeler.
• İndirim hakkı bulunmayan KDV’nin ilgili maliyet veya gider hesabına aktarılması.

Normal bakiye

Dönem içinde borç bakiyesi verir. Vergilendirme dönemi sonunda 391 ile karşılaştırılır; indirilemeyen borç bakiyesi 190 Devreden KDV hesabına aktarılarak kapatılır.

Başlıca karşı hesaplar

• 153 Ticari Mallar
• 190 Devreden Katma Değer Vergisi
• 255 Demirbaşlar
• 320 Satıcılar
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar
• 391 Hesaplanan KDV
• 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar
• 770 Genel Yönetim Giderleri

Mali tablodaki yeri

Dönem sonu mahsup ve devir kayıtlarıyla kapatıldığı için bilançoda bakiye vermez; sonraki döneme devreden KDV 190 hesabında Diğer Dönen Varlıklar içinde gösterilir.

Örnek yevmiye kayıtları

Tüm örnek fişlerde borç ve alacak toplamları eşittir; tutarlar örnek amaçlıdır.

Dönem sonu işlemleri

• 191 alt hesapları KDV beyannamesinin indirim tablolarıyla belge bazında karşılaştırılır.
• 391 ile mahsup kaydı yapılır; 391 fazla ise fark 360 hesabına, 191 fazla ise fark 190 hesabına aktarılır.
• İndirim hakkı bulunmayan KDV tutarları ilgili maliyet veya gider hesabına aktarılır.
• Tevkifatlı alışlar ve iade hakkı doğuran işlemler ayrı alt hesaplarda izlenir.

Vergisel dikkat noktaları

İndirim hakkı KDV Kanunu, belge düzeni ve zamanlama hükümlerine tabidir. Güncel KDV oranı mal/hizmet türüne göre değiştiğinden örnek oran gerçek işlem için kullanılmamalıdır.

• KDV Kanunu md. 29/1-a’ya göre mükellefler, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV’yi hesaplanan KDV’den indirebilir.(3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu)
• KDV Kanunu md. 29/3’e göre indirim hakkı, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde kullanılabilir.(3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu)
• KDV Kanunu md. 30’da sayılan vergiler, örneğin vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş teslim ve hizmetlerle ilgili alış KDV’si (kanunda sayılan istisnalar hariç) ve işletmelere ait binek otomobillerinin alışındaki KDV (kanunda sayılan faaliyetler hariç), hesaplanan KDV’den indirilemez.(3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu)

Vergisel notlar genel dikkat noktalarıdır; somut işlemde güncel mevzuat ve mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.

İç kontrol noktaları

• Alış faturaları indirim dönemine göre listelenmeli ve beyannameye dahil edilen belgeler işaretlenmelidir.
• Alış faturalarındaki KDV oranı belge bazında kontrol edilmelidir.
• Tevkifatlı alışlar ayrı alt hesapta izlenmelidir.
• İndirim listesi ile 191 alt hesap bakiyeleri her beyanname döneminde karşılaştırılmalıdır.

Kontrol sorusu: 191 alt hesapları KDV beyannamesinin indirim tablolarıyla belge bazında mutabık mı?

Sık yapılan hatalar

• İndirilemeyen KDV’yi 191’de bırakmak.
• Yanlış KDV oranı kullanmak.
• Fatura tarihini/indirim dönemini mevzuata aykırı almak.

İlgili hesaplar

• 190 Devreden Katma Değer Vergisi — İndirilemeyip sonraki döneme devreden KDV bu hesaba aktarılır.
• 391 Hesaplanan KDV — Dönem sonunda indirilecek KDV hesaplanan KDV ile mahsup edilir.
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar — Mahsup sonrası ödenecek KDV bu hesaba aktarılır.
• 153 Ticari Mallar — Ticari mal alışında mal bedeli bu hesaba, KDV 191’e kaydedilir.
• 320 Satıcılar — Vadeli alışlarda KDV dahil tutar satıcıya borç olarak yazılır.

Sık sorulan sorular