360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

Editoryal açıklama

Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.

İşletmenin mükellef veya vergi sorumlusu sıfatıyla hesapladığı, kestiği veya tahakkuk eden ve kısa sürede vergi dairesine/ilgili kuruma ödenecek vergi, resim, harç ve fon yükümlülüklerini izler.

Borç ve alacak işleyişi

Borçlandırıldığı durumlar

• Vergi, resim, harç ve fonların ödenmesi (100, 102).
• Mahsup ve düzeltme işlemleri.

Alacaklandırıldığı durumlar

• Ücret ve serbest meslek ödemeleri gibi işlemlerden yapılan vergi kesintilerinin tahakkuku (335 gibi hesaplar karşılığı).
• Dönem sonunda 391’in 191 ve 190’dan fazla olan kısmının ödenecek KDV olarak aktarılması.
• Damga vergisi, harç ve benzeri yükümlülüklerin tahakkuku.
• Dönem kârı vergisinin peşin ödenen vergilerle mahsubundan sonra kalan ödenecek tutar (370, 371).

Normal bakiye

Alacak bakiyesi verir veya sıfırdır. Bakiye, tahakkuk etmiş ancak henüz ödenmemiş vergi, resim, harç ve fonları gösterir.

Başlıca karşı hesaplar

• 102 Bankalar
• 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi
• 335 Personele Borçlar
• 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler
• 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları
• 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri
• 391 Hesaplanan KDV
• 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar

Mali tablodaki yeri

Bilançoda Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar içinde Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler grubunda gösterilir. Resmî açıklamaya göre bir yıldan uzun sürede ödenecek ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergiler 438 hesabına aktarılır.

Örnek yevmiye kayıtları

Tüm örnek fişlerde borç ve alacak toplamları eşittir; tutarlar örnek amaçlıdır.

Dönem sonu işlemleri

• 360 alt hesapları vergi türü ve dönem bazında beyanname ve tahakkuk fişleriyle mutabık tutulur.
• Ödenecek KDV, 391, 191 ve 190 mahsup kaydından sonra kontrol edilir.
• Vadesi geçmiş veya taksitlendirilmiş yükümlülükler niteliğine göre 368 veya 438 hesabına sınıflandırılır.
• Ödeme dekontları 360 borç kayıtlarıyla eşleştirilir.

Vergisel dikkat noktaları

360 tek bir vergi türü değildir; KDV, stopaj, damga vergisi ve diğer yükümlülükler için ayrı alt hesaplar gerekir. Beyanname, tahakkuk fişi ve ödeme dekontuyla mutabakat yapılmalıdır. Vergi türüne göre doğuran olay, beyan ve ödeme tarihi değişir.

• Her vergi türü için vergiyi doğuran olay, beyan ve ödeme süresi farklıdır; 360 hesabı vergi türüne ve döneme göre alt hesaplarla izlenmelidir.
• Kurumlar veya gelir vergisi karşılığı dönem sonunda 370 hesabında izlenir; peşin ödenen vergiler 371 ile mahsup edildikten sonra kalan borç 360 hesabına aktarılır.

Vergisel notlar genel dikkat noktalarıdır; somut işlemde güncel mevzuat ve mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.

İç kontrol noktaları

• Vergi takvimi hazırlanmalı ve beyan ile ödeme tarihleri sorumlu kişilere atanmalıdır.
• Tahakkuk fişi, beyanname ve ödeme dekontu her vergi türü için birlikte arşivlenmelidir.
• 360 alt hesap bakiyeleri düzenli olarak vergi dairesi borç dökümüyle karşılaştırılmalıdır.
• Kesinti yapılan ödemelerde muhtasar beyanname ile muhasebe kaydı mutabık tutulmalıdır.

Mesleki kontrol sorusu: 360 bakiyesi beyanname tahakkuk fişiyle uyuşmuyor ise ilk kontrol hangi vergi türü ve dönem alt hesabında yapılmalıdır?

Sık yapılan hatalar

• Bütün vergi türlerini tek alt hesapta izlemek.
• 391 bakiyesini doğrudan her durumda 360’a taşımak ve 191/190 ilişkisini kontrol etmemek.
• Ertelenmiş vergi yükümlülüğünü 360’a kaydetmek.

İlgili hesaplar

• 391 Hesaplanan KDV — Mahsup sonrası kalan hesaplanan KDV ödenmek üzere 360’a aktarılır.
• 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi — Ödenecek KDV, indirilecek KDV ile mahsup sonrasında ortaya çıkar.
• 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri — Sosyal güvenlik kesintileri 360’ta değil bu hesapta izlenir.
• 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları — Dönem kârı vergi karşılığı önce bu hesapta izlenir.
• 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar — Bir yıldan uzun sürede ödenecek taksitlendirilmiş vergiler bu hesaba aktarılır.

Sık sorulan sorular