371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 37 Borç ve Gider Karşılıkları(−)
Kısa tanım
Dönem kârı üzerinden yıl içinde peşin ödenmiş/geçici nitelikteki vergi ve benzeri yükümlülüklerin, 370 karşılığından indirilmek üzere dönem sonunda aktarıldığı pasifi düzenleyici hesaptır.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Dönem kârı üzerinden yıl içinde peşin ödenmiş/geçici nitelikteki vergi ve benzeri yükümlülüklerin, 370 karşılığından indirilmek üzere dönem sonunda aktarıldığı pasifi düzenleyici hesaptır.
| Grup | 37 Borç ve Gider Karşılıkları |
|---|---|
| Nitelik | Pasifi düzenleyici |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlardan dönem sonu aktarımında. |
| Alacaklandırılır | 370 karşılığıyla mahsup edildiğinde veya düzeltme yapıldığında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 193, 370, 360. |
| Mali tablo yeri | 37 grubunda 370’i azaltan düzenleyici hesap. |
Muhasebe mantığı
Dönem kârı üzerinden yıl içinde peşin ödenmiş/geçici nitelikteki vergi ve benzeri yükümlülüklerin, 370 karşılığından indirilmek üzere dönem sonunda aktarıldığı pasifi düzenleyici hesaptır.
Uygulama 1 - 193’ten aktarım
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 371 | Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) | ₺400.000,00 | |
| 193 | Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar | ₺400.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 400,000.00 TL = Alacak toplamı 400,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Peşin vergi 371’e aktarılır.
Uygulama 2 - Vergi karşılığıyla mahsup
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 370 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺400.000,00 | |
| 371 | Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) | ₺400.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 400,000.00 TL = Alacak toplamı 400,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: 370’in ilgili kısmı peşin ödenen vergiyle mahsup edilir. Kalan 370 varsa 360’a aktarılır.
Uygulama 3 - Peşin vergi karşılıktan fazla ise
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 370 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺300.000,00 | |
| 193.90 | Mahsup/İade Alacağı - Öğretim Alt Hesabı | ₺100.000,00 | |
| 371 | Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) | ₺400.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 400,000.00 TL = Alacak toplamı 400,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Peşin vergi cari vergi karşılığını aşarsa kalan tutar artık pasif düzenleyici değil, vergi alacağı/mahsup niteliğindedir; uygun alacak hesabına sınıflanır.
- 193.90 örnek alt hesaptır.
Vergisel değerlendirme
MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Vade analizi yapılır; uzun vadeli kısmın 4 no.lu sınıfa aktarımı veya uzun vadeden kısa vadeye gelen kısmın sınıflaması kontrol edilir. Yabancı para varsa dönem sonu kur değerlemesi yapılır. Faiz, komisyon ve işlem maliyetleri dönemsellik ve raporlama çerçevesine göre ayrıştırılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- 371’i alacak bakiyeli pasif hesap sanmak.
- Yıl içindeki her vergi ödemesini doğrudan 371’e kaydetmek; 193 kullanımını atlamak.
Mesleki kontrol sorusu: 371 bakiyesi 370’i aşıyorsa finansal tabloda kalan tutarın ekonomik niteliği nedir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.