372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 37 Borç ve Gider Karşılıkları
Kısa tanım
Önceden hesaplanmış kıdem tazminatı karşılığının bir yıl içinde ödenmesi beklenen kısa vadeli kısmını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Önceden hesaplanmış kıdem tazminatı karşılığının bir yıl içinde ödenmesi beklenen kısa vadeli kısmını izler.
| Grup | 37 Borç ve Gider Karşılıkları |
|---|---|
| Nitelik | Pasif |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Kıdem tazminatı ödendiğinde veya karşılık azaldığında. |
| Alacaklandırılır | 472 Kıdem Tazminatı Karşılığından kısa vadeye aktarımda veya kısa vadeli ek karşılık doğduğunda. |
| Başlıca karşı hesaplar | 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı, 770/730 gider hesapları, 100/102, 335. |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli yabancı kaynaklar. |
Muhasebe mantığı
Önceden hesaplanmış kıdem tazminatı karşılığının bir yıl içinde ödenmesi beklenen kısa vadeli kısmını izler.
Uygulama 1 - Uzun vadeli karşılığın kısa vadeye aktarımı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 472 | Kıdem Tazminatı Karşılığı | ₺500.000,00 | |
| 372 | Kıdem Tazminatı Karşılığı | ₺500.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 500,000.00 TL = Alacak toplamı 500,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: İzleyen on iki ayda ödenmesi beklenen kısım kısa vadeye aktarılır.
Uygulama 2 - Fiili kıdem ödemesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 372 | Kıdem Tazminatı Karşılığı | ₺400.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺400.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 400,000.00 TL = Alacak toplamı 400,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Ödeme mevcut karşılıktan düşülür; vergi etkisi ayrıca hesaplanır.
Uygulama 3 - Karşılık yetersizse ek gider
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 770 | Genel Yönetim Giderleri | ₺80.000,00 | |
| 372 | Kıdem Tazminatı Karşılığı | ₺80.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 80,000.00 TL = Alacak toplamı 80,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Kısa vadeli beklenen ödeme için ek karşılık gerektiği varsayılmıştır.
Uygulama 4 - TMS 19 aktüeryal yeniden ölçüm
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 555.90 | TMS 19 Yeniden Ölçüm Farkı - Özkaynak/OCI | ₺120.000,00 | |
| 472.90 | TMS 19 Kıdem Yükümlülüğü | ₺120.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 120,000.00 TL = Alacak toplamı 120,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Aktüeryal varsayım değişikliğinden doğan 120.000 TL yeniden ölçüm zararının diğer kapsamlı gelir/özkaynakta izlenmesine ilişkin öğretim kaydıdır.
- 555.90 ve 472.90 raporlama alt hesabı örneğidir.
Vergisel değerlendirme
Vergi uygulamasında kıdem tazminatı karşılığının gider kabulü ile fiilen ödenen kıdem tazminatının indirimi aynı değildir; GVK/KVK ve VUK hükümleri güncel olarak incelenir. Yasal defterde ayrılan karşılık KKEG doğurabilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TMS 19’da Türkiye’deki kıdem tazminatı yükümlülüğü, tanımlanmış fayda planı niteliğinde aktüeryal varsayımlar kullanılarak ölçülür. İskonto oranı, ücret artışı, ayrılma olasılığı ve hizmet süresi dikkate alınır. Aktüeryal kazanç/kayıplar diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilir. 372 yalnız kısa vadeli beklenen ödeme kısmının yasal/sunum karşılığıdır; toplam TMS 19 yükümlülüğü 372+472 ile birebir eşit olmak zorunda değildir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 21 çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında kıdem yükümlülüğü ölçülür; TFRS’deki ayrıntılı aktüeryal sunumdan farklı sadeleştirmeler olabilir. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de kıdem ve çalışan faydaları daha sade ölçüm yaklaşımıyla ele alınabilir; ilgili güncel bölüm metni esas alınır. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Vade analizi yapılır; uzun vadeli kısmın 4 no.lu sınıfa aktarımı veya uzun vadeden kısa vadeye gelen kısmın sınıflaması kontrol edilir. Yabancı para varsa dönem sonu kur değerlemesi yapılır. Faiz, komisyon ve işlem maliyetleri dönemsellik ve raporlama çerçevesine göre ayrıştırılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Hesabın vade niteliğini kontrol etmeden kullanmak.
- Tahakkuk etmiş finansman maliyetini anaparayla karıştırmak.
- Yasal kayıt ile finansal raporlama ölçümünü aynı kabul etmek.
Mesleki kontrol sorusu: TMS 19 aktüeryal kıdem yükümlülüğü ile vergi matrahında indirilebilen kıdem gideri neden farklı olabilir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.