370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 37 Borç ve Gider Karşılıkları
Kısa tanım
Dönem kârı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ve benzeri yasal yükümlülükler için dönem sonunda ayrılan kısa vadeli karşılığı izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Dönem kârı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ve benzeri yasal yükümlülükler için dönem sonunda ayrılan kısa vadeli karşılığı izler.
| Grup | 37 Borç ve Gider Karşılıkları |
|---|---|
| Nitelik | Pasif |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Vergi tahakkuku kesinleşip 371 peşin vergilerle mahsup edildiğinde ve kalan tutar 360’a aktarıldığında; karşılık düzeltmelerinde. |
| Alacaklandırılır | Dönem kârı üzerinden cari vergi karşılığı ayrıldığında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları, 371, 360. |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli yabancı kaynaklar. |
Muhasebe mantığı
Dönem kârı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ve benzeri yasal yükümlülükler için dönem sonunda ayrılan kısa vadeli karşılığı izler.
Uygulama 1 - Mali kâr ve cari vergi karşılığı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 691 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺1.300.000,00 | |
| 370 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺1.300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 1,300,000.00 TL = Alacak toplamı 1,300,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Varsayım: ticari kâr 5.000.000 TL, KKEG 300.000 TL, istisna gelir 100.000 TL; mali kâr 5.200.000 TL ve öğretim amacıyla vergi oranı %25 varsayılmıştır. Cari vergi 1.300.000 TL’dir. %25 güncel oran iddiası değildir.
Uygulama 2 - Peşin verginin 371’e aktarımı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 371 | Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) | ₺400.000,00 | |
| 193 | Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar | ₺400.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 400,000.00 TL = Alacak toplamı 400,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Yıl içinde 193’te biriken peşin vergi, dönem kârı vergi karşılığıyla mahsup edilmek üzere 371’e aktarılır.
Uygulama 3 - Tahakkuk ve mahsup
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 370 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺1.300.000,00 | |
| 371 | Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) | ₺400.000,00 | |
| 360 | Ödenecek Vergi ve Fonlar | ₺900.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 1,300,000.00 TL = Alacak toplamı 1,300,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Cari vergi karşılığı, peşin ödenen vergiyle mahsup edilir; kalan 900.000 TL 360’a aktarılır.
Uygulama 4 - TMS 12 ertelenmiş vergi yükümlülüğü
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 691.90 | Ertelenmiş Vergi Gideri | ₺175.000,00 | |
| 489.90 | Ertelenmiş Vergi Borcu - Raporlama Alt Hesabı | ₺175.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 175,000.00 TL = Alacak toplamı 175,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Vergiye tabi geçici fark 700.000 TL ve örnek vergi oranı %25 varsayılırsa 175.000 TL ertelenmiş vergi borcu doğar. Bu tutar 370’in parçası değildir.
- 489.90 resmi TDHP hesabı değildir; finansal raporlama öğretim alt hesabıdır.
Vergisel değerlendirme
Cari vergi karşılığı ticari kârdan değil mali kâr/matrahtan hesaplanır. KKEG, istisna/indirim, geçmiş yıl zararı, geçici vergi ve diğer mevzuat unsurları ayrı vergi çalışma kâğıdında gösterilir. Kurumlar vergisi oranı dönem ve mükellef türüne göre değişebileceğinden örnek oranlar “Varsayım”dır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TMS 12’de cari vergi, dönem için vergi otoritesine ödenecek/tahsil edilecek vergi tutarıdır. Ertelenmiş vergi ise geçici farklardan doğan ayrı bir finansal raporlama kalemidir; 370 cari vergi karşılığına ertelenmiş vergi eklenmemelidir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 23 cari ve ertelenmiş vergi yaklaşımını düzenler. Yasal 370 bakiyesi cari vergiyle mutabıklaştırılır, ertelenmiş vergi ayrıca hesaplanır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’nin gelir vergileri hükümleri ilgili işletmenin raporlama yükümlülüğüne göre uygulanır; mali kâr ile ticari kâr farkları ayrıca analiz edilir. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Ticari kâr → mali kâr mutabakatı hazırlanır. KKEG, istisna ve geçmiş yıl zararları ayrı gösterilir. 193-371-370-360 zinciri kontrol edilir. TMS 12/BOBİ FRS geçici fark tablosu hazırlanır; ertelenmiş vergi 370’ten ayrılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Ticari kârı doğrudan vergi oranıyla çarpmak.
- Peşin vergi 193’ü dönem sonunda 371’e aktarmamak.
- Ertelenmiş vergiyi 370 hesabında izlemek.
- Örnek %25 oranını güncel yasal oran gibi kullanmak.
Mesleki kontrol sorusu: Ticari kâr 5.000.000 TL, KKEG 300.000 TL ve istisna 100.000 TL ise mali kâr neden 5.200.000 TL olur ve ertelenmiş vergi bu hesaba neden dahil değildir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.