368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler
Kısa tanım
Kanuni süresinde ödenmeyip vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer kamu yükümlülüklerinin kısa vadeli kısmını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Kanuni süresinde ödenmeyip vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer kamu yükümlülüklerinin kısa vadeli kısmını izler.
| Grup | 36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler |
|---|---|
| Nitelik | Pasif |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Taksit/borç ödendiğinde, terkin veya mahsup olduğunda. |
| Alacaklandırılır | 360/361/369 gibi hesaplardan vadesi geçmiş, yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş kısa vadeli borç aktarılırken. |
| Başlıca karşı hesaplar | 360, 361, 369, 438 uzun vadeli kamu borçları, 102 Bankalar, gecikme zammı/faiz gider hesapları. |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli yabancı kaynaklar. |
Muhasebe mantığı
Kanuni süresinde ödenmeyip vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer kamu yükümlülüklerinin kısa vadeli kısmını izler.
Uygulama 1 - Vadesi geçmiş verginin aktarımı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 360 | Ödenecek Vergi ve Fonlar | ₺300.000,00 | |
| 368 | Vadesi Geçmiş/Ertelenmiş/Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler | ₺300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300,000.00 TL = Alacak toplamı 300,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Ödenmeyen vergi borcu niteliğine uygun 368 hesabına aktarılır.
Uygulama 2 - Yapılandırma faizi/zammı tahakkuku
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 689 | Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar / Gecikme Maliyeti | ₺30.000,00 | |
| 368 | Vadesi Geçmiş/Ertelenmiş/Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler | ₺30.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 30,000.00 TL = Alacak toplamı 30,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Gecikme maliyeti niteliğine göre ayrı izlenir; vergisel gider kabulü ayrıca test edilir.
Uygulama 3 - Taksit ödemesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 368 | Vadesi Geçmiş/Ertelenmiş/Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler | ₺110.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺110.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 110,000.00 TL = Alacak toplamı 110,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Taksit ödemesi 368’i azaltır.
Vergisel değerlendirme
Yapılandırma kanunu, tecil-taksitlendirme şartları, gecikme zammı/faizi ve vergi aslı ayrı izlenmelidir. Yapılandırma sonucunda doğan indirim/terkinlerin gelir etkisi hukuki kesinlik oluşmadan kaydedilmemelidir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS’de kamu borcunun vadesi, hukuken bağlayıcı ödeme planı ve raporlama tarihindeki mevcut yükümlülük dikkate alınır. Finansman unsuru önemliyse iskonto/etkin faiz konusu ilgili standardın kapsamına göre değerlendirilir; gelir vergisi borçlarında TMS 12 kapsamı korunur. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS’de yükümlülüğün vade ve finansman niteliği ilgili bölüm hükümleriyle ölçülür; yapılandırma tek başına borcu ortadan kaldırmaz. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de de yeni ödeme planı ve mevcut hukuki yükümlülük esas alınır. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Vade analizi yapılır; uzun vadeli kısmın 4 no.lu sınıfa aktarımı veya uzun vadeden kısa vadeye gelen kısmın sınıflaması kontrol edilir. Yabancı para varsa dönem sonu kur değerlemesi yapılır. Faiz, komisyon ve işlem maliyetleri dönemsellik ve raporlama çerçevesine göre ayrıştırılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Hesabın vade niteliğini kontrol etmeden kullanmak.
- Tahakkuk etmiş finansman maliyetini anaparayla karıştırmak.
- Yasal kayıt ile finansal raporlama ölçümünü aynı kabul etmek.
Mesleki kontrol sorusu: Yapılandırma taksitlerinden bir kısmı 18 ay sonra ödenecekse 368 ve 438 sınıflaması nasıl yapılmalıdır?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.