358 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 35 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri
Kısa tanım
Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakediş hesaplarının VUK/MSUGT enflasyon düzeltmesi uygulamasından doğan düzeltme farklarının izlenmesi için kullanılan özel hesaptır.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakediş hesaplarının VUK/MSUGT enflasyon düzeltmesi uygulamasından doğan düzeltme farklarının izlenmesi için kullanılan özel hesaptır.
| Grup | 35 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri |
|---|---|
| Nitelik | Özel düzenleme hesabı |
| Normal bakiye | İşlemin yönüne göre |
| Borçlandırılır | İlgili düzenlemeye göre hakediş hesaplarının enflasyon düzeltmesinden doğan borç yönlü hareketlerde ve kapanış/aktarımda. |
| Alacaklandırılır | İlgili enflasyon düzeltme farkının alacak yönlü doğduğu veya hesaba aktarıldığı durumlarda. |
| Başlıca karşı hesaplar | 350-357, 178 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı ve enflasyon düzeltme sonuç/aktarım hesapları. |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli yabancı kaynaklar. |
Muhasebe mantığı
Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakediş hesaplarının VUK/MSUGT enflasyon düzeltmesi uygulamasından doğan düzeltme farklarının izlenmesi için kullanılan özel hesaptır.
Uygulama 1 - Öğretim amaçlı düzeltme farkı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 358 | Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı | ₺150.000,00 | |
| 698.90 | Enflasyon Düzeltme Karşı Hesabı - Öğretim | ₺150.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 150,000.00 TL = Alacak toplamı 150,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Yalnız 358’in borç yönlü çalışma mantığını göstermek için şematik kayıttır. Gerçek VUK kaydı dönem ve mevzuatın öngördüğü karşı hesaplarla kurulmalıdır.
- 698.90 resmi hesap değildir; yayımdan önce ilgili MSUGT/VUK tebliğindeki teknik kayıtla değiştirilmelidir.
Uygulama 2 - Hakediş hesabına aktarım
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 350 | YYİO Hakediş Bedelleri | ₺150.000,00 | |
| 358 | Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı | ₺150.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 150,000.00 TL = Alacak toplamı 150,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Öğretim amacıyla düzeltme farkının ilgili hakediş hesabıyla ilişkilendirilmesini gösteren şematik örnektir; gerçek mevzuat kaydı teyit edilmelidir.
Uygulama 3 - TMS 29 mutabakatı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 358.90 | VUK-TMS 29 Mutabakat Düzeltmesi | ₺45.000,00 | |
| 698.91 | TMS 29 Raporlama Düzeltme Farkı | ₺45.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 45,000.00 TL = Alacak toplamı 45,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: TMS 29 sonucu ile yasal enflasyon düzeltmesi arasındaki 45.000 TL farkın raporlama çalışma kâğıdında izlenmesine ilişkin örnektir.
- Resmi TDHP hesabı değildir.
Vergisel değerlendirme
358 hesabı, 12 Sıra No.lu MSUGT ile yıllara yaygın inşaat hakedişlerinin enflasyon düzeltmesi için öngörülen özel hesap tekniğinin parçasıdır. Enflasyon düzeltmesinin hangi dönemlerde uygulanacağı, düzeltme katsayıları ve vergi etkisi güncel VUK geçici 33, mükerrer 298 ve ilgili tebliğlerle teyit edilmelidir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TMS 29 yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal tabloların genel satın alma gücündeki değişime göre düzeltilmesini öngören finansal raporlama standardıdır. VUK enflasyon düzeltmesiyle amaç, hesaplama yöntemi ve vergi sonucu aynı değildir. TMS 29 uygulanırken 358 hesabının yasal bakiyesi raporlama düzeltmesinin kendisi sayılmaz. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 25 yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama hükümleri kapsamında finansal tablolar düzeltilir. VUK 358 hesabı ile BOBİ FRS Bölüm 25 düzeltmesi ayrı çalışma kâğıtlarıyla mutabıklaştırılmalıdır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de yüksek enflasyon hükümleri uygulanıyorsa raporlama düzeltmesi ilgili standarda göre yapılır; VUK enflasyon düzeltmesi sonuçları otomatik olarak KÜMİ FRS finansal tablolarını oluşturmaz. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: VUK enflasyon düzeltmesi özel vergi/MSUGT tekniğidir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: TMS 29 finansal raporlama düzeltmesi VUK işlemi değildir. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS Bölüm 25 ayrı raporlama düzeltmesidir. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: KÜMİ FRS yüksek enflasyon hükümleri ayrıca uygulanır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
VUK enflasyon düzeltmesi katsayıları ve dönemin uygulama kapsamı güncel tebliğden doğrulanır. 170-177 için 178 ve 350-357 için 358 hareketleri proje bazında mutabıklaştırılır. TMS 29/BOBİ/KÜMİ yüksek enflasyon raporlama düzeltmesi ayrı hesaplanır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- VUK enflasyon düzeltmesi ile TMS 29’u aynı sanmak.
- 358’i normal hakediş hesabı gibi kullanmak.
- Dönemsel yasal değişiklikleri kontrol etmeden sabit bir katsayı kullanmak.
- 36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler
Mesleki kontrol sorusu: Aynı hakediş bakiyesi için VUK enflasyon düzeltmesi ve TMS 29 sonucu neden aynı olmak zorunda değildir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.