192 Diğer Katma Değer Vergisi Hesabı
Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar
Kısa tanım
MSUGT açıklamasında özellikle teşvikli yatırım malları ithalinde ertelenen ve bir yıl içinde indirimi mümkün olacak KDV gibi 191/190 dışında özel nitelikli KDV tutarlarını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
MSUGT açıklamasında özellikle teşvikli yatırım malları ithalinde ertelenen ve bir yıl içinde indirimi mümkün olacak KDV gibi 191/190 dışında özel nitelikli KDV tutarlarını izler.
| Hesap sınıfı / grubu | 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar |
|---|---|
| Hesap niteliği | Aktif karakterli özel KDV hesabı |
| Normal bakiye | Borç bakiyesi verir. |
| Borçlandırıldığı başlıca durumlar | İlgili özel KDV tahakkuk ettiğinde. |
| Alacaklandırıldığı başlıca durumlar | İndirim hakkı doğduğunda 191’e aktarım veya yükümlülükle mahsup. |
| Sık karşı hesaplar | 392/ilgili pasif KDV hesapları,191. |
| Mali tablodaki yeri | Dönen varlıklar - Diğer dönen varlıklar. |
Muhasebe mantığı
KDV hemen indirilebilir durumda değilse fakat kısa vadede indirilebilir hale gelecekse özel geçiş hesabında izlenir.
Mesleki uyarı: 192 hesabın güncel kullanım alanı işlemin özel mevzuatına bağlıdır; teşvik/ithalat düzenlemesi güncel mevzuattan teyit edilmelidir.
Uygulama 1 - Temel işlem
Örnek olarak, özel mevzuat kapsamında 40.000 TL KDV’nin kısa vadeli olarak ertelendiği varsayılmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 192 | Diğer KDV | ₺40.000,00 | |
| 392 | Diğer KDV / ilgili pasif hesap | ₺40.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 40.000,00 TL = Alacak toplamı 40.000,00 TL.
- KDV alacağı ve karşı yükümlülük özel hesaplarda izlenir.
Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu
İndirim hakkı doğduğunda 40.000 TL 191 hesaba aktarılmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 191 | İndirilecek KDV | ₺40.000,00 | |
| 192 | Diğer KDV | ₺40.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 40.000,00 TL = Alacak toplamı 40.000,00 TL.
- KDV artık normal indirim sistemine dahil olur.
Uygulama 3 - Diğer KDV’nin mahsup edilmesi
192 alt hesapta izlenen 18.000 TL KDV, ilgili mevzuat koşulları oluştuğunda indirilebilir hale gelmiş ve 191’e aktarılmıştır.
Sınıflama
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 191 | İndirilecek KDV | ₺18.000,00 | |
| 192 | Diğer KDV | ₺18.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 18.000,00 TL = Alacak toplamı 18.000,00 TL.
- 192 hesabın hangi KDV türü için kullanıldığı alt hesap bazında açık tanımlanmalıdır.
Uygulama 4 - İndirilemeyeceği kesinleşen diğer KDV
192’de 7.500 TL KDV’nin indirim hakkı kalmadığı ve gider niteliğinde olduğu varsayılmıştır.
Giderleştirme
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 770/689* | İlgili Gider | ₺7.500,00 | |
| 192 | Diğer KDV | ₺7.500,00 |
Kontrol: Borç toplamı 7.500,00 TL = Alacak toplamı 7.500,00 TL.
- Vergi açısından gider/maliyet kabulü ayrıca kontrol edilir.
Vergisel değerlendirme
İşlemin özel KDV ve teşvik mevzuatı güncel haliyle doğrulanmalıdır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS: KDV gelir üzerinden alınan vergi değildir; TMS 12/IAS 12 kapsamında değildir. Müşteriden üçüncü taraf adına tahsil edilen tutarlar TFRS 15 işlem fiyatı/hasılatına dâhil edilmez. İndirilebilir/iade alınabilir KDV, yasal hak ve geri kazanılabilirlik şartlarına göre ayrı vergi varlığı olarak sunulur; netleştirme yalnız ilgili yasal/uygulama koşulları sağlandığında yapılır. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS: KDV işletmenin kendi adına elde ettiği hasılat değildir; vergi alacağı/borcu olarak ayrı izlenir. Bölüm 23 gelir üzerinden alınan vergiler KDV’yi kapsamaz. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS: Bölüm 7 açıkça üçüncü taraflar adına alınan tutarların, örneğin KDV’nin hasılat olmadığını belirtir. Bölüm 20 de KDV’nin gelir üzerinden alınan vergi olmadığını açıklar. |
| Vergi/MSUGT ile temel fark | Ana fark: 190-192 tamamen Türkiye vergi ve TDHP izleme hesaplarıdır. IFRS/TFRS, BOBİ ve KÜMİ belirli KDV hesap kodu dikte etmez; finansal tablo sunumu ekonomik vergi alacağı/borcu mantığına göre yapılır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
192 bakiyesi için hukuki dayanak ve indirim tarihi dosyalanır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Her KDV farkını 192’ye atmak.
- Eski teşvik uygulamasını güncel işlemde otomatik uygulamak.
Kontrol sorusu: 192’deki her kalemin güncel mevzuata dayalı özel indirim/erteleme gerekçesi var mı?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.