229 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 22 Ticari Alacaklar(−)
Kısa tanım
Uzun vadeli ticari alacaklarda tahsil riski için ayrılan karşılıkları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Uzun vadeli ticari alacaklarda tahsil riski için ayrılan karşılıkları izler.
| Grup | 22/23 Alacaklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktifi düzenleyici |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Karşılık iptal edildiğinde veya alacak kayıttan çıkarıldığında. |
| Alacaklandırılır | Karşılık ayrıldığında/artırıldığında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 654, 220/221 veya 231-236 |
| Mali tablo yeri | İlgili uzun vadeli alacakların altında indirim. |
Muhasebe mantığı
Uzun vadeli ticari alacaklarda tahsil riski için ayrılan karşılıkları izler.
Uygulama 1 - Karşılık ayrılması
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654 | Karşılık Giderleri | ₺90.000,00 | |
| 229 | ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-) | ₺90.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 90,000.00 TL = Alacak toplamı 90,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Tahsil riski için karşılık kaydı.
Uygulama 2 - Karşılığın iptali
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 229 | ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-) | ₺30.000,00 | |
| 644 | Konusu Kalmayan Karşılıklar | ₺30.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 30,000.00 TL = Alacak toplamı 30,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Riskin azalması veya tahsilat sonucunda kullanılmayan karşılık iptal edilir.
Uygulama 3 - TFRS ECL artışı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654.90 | TFRS ECL Gideri | ₺25.000,00 | |
| 229.90 | TFRS ECL Karşılığı | ₺25.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 25,000.00 TL = Alacak toplamı 25,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Makroekonomik senaryo ve temerrüt olasılığı değişince beklenen kredi zararı güncellenir.
- Alt hesaplar raporlama amaçlı örnektir.
Vergisel değerlendirme
Vergisel karşılık için VUK 323’ün hukuki ve tutarsal şartları aranır. Vergi karşılığı ile finansal raporlama değer düşüklüğü aynı değildir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS 9 beklenen kredi zararı yaklaşımı geçmiş olaylara ek olarak ileriye dönük makul ve desteklenebilir bilgiyi de kullanır. Ticari alacaklarda basitleştirilmiş yaklaşım kapsamında ömür boyu ECL gündeme gelebilir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 9 uyarınca finansal araçların ilk ve sonraki ölçümü vade yapısına göre ele alınır; bir yıldan uzun vadeli alacaklarda finansman etkisinin ayrıştırılması önem taşır. Değer düşüklüğü TFRS 9’daki üç aşamalı ECL mimarisinin aynısı değildir; BOBİ FRS’nin kendi değer düşüklüğü hükümleri uygulanır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de finansal araç ölçümü daha sadeleştirilmiştir. Küçük ve mikro işletme için vade ve iskonto hükümleri farklı sonuç doğurabileceğinden ilgili bölüm ve işletme sınıfı birlikte kontrol edilmelidir. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Karşılık matrisi ve dava/teminat durumu güncellenir. Vergi kabul edilebilir karşılık ile TFRS ECL farkı ayrı izlenir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Teminatlı kısmın riskini göz ardı etmek.
- VUK karşılığını otomatik olarak TFRS ECL kabul etmek.
Mesleki kontrol sorusu: Alacağın %80’i banka teminat mektubuyla güvence altındaysa vergi ve TFRS karşılığı nasıl farklılaşabilir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.