226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 22 Ticari Alacaklar
Kısa tanım
Bir yıldan uzun süre sonra geri alınması beklenen depozito ve teminatları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Bir yıldan uzun süre sonra geri alınması beklenen depozito ve teminatları izler.
| Grup | 22/23 Uzun Vadeli Alacaklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktif |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Depozito/teminat verildiğinde veya 126’dan uzun vadeye aktarıldığında. |
| Alacaklandırılır | İade alındığında, mahsup edildiğinde veya kısa vadeye aktarıldığında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 100,102,126,329/429 çeşitli borç hesapları |
| Mali tablo yeri | Duran varlıklar / uzun vadeli alacaklar. |
Muhasebe mantığı
Bir yıldan uzun süre sonra geri alınması beklenen depozito ve teminatları izler.
Uygulama 1 - İlk kayıt
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 226 | VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR | ₺500.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺500.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 500,000.00 TL = Alacak toplamı 500,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Örnek, ilgili uzun vadeli alacağın doğuşunu gösterir.
Uygulama 2 - Kısa vadeye sınıflama
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 126 | İlgili Kısa Vadeli Hesap | ₺500.000,00 | |
| 226 | VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR | ₺500.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 500,000.00 TL = Alacak toplamı 500,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Kalan vade bir yılın altına düştüğünde kısa vadeli sınıfa alınır.
Uygulama 3 - TFRS etkin faiz düzeltmesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 226.90 | TFRS Finansman Düzeltme Alt Hesabı (-) | ₺30.000,00 | |
| 642 | Faiz Gelirleri | ₺30.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 30,000.00 TL = Alacak toplamı 30,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Uzun vadeli, faizsiz veya piyasa dışı koşullu alacakta finansman bileşeni etkin faiz yöntemiyle dönemselleştirilir.
- Alt hesap örnektir; resmi TDHP kodu değildir.
Vergisel değerlendirme
Geri alınabilir depozitoların vergi değeri çoğunlukla kayıtlı değer üzerinden izlenir; dövizli ise kur değerlemesi gündeme gelir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS 9/TFRS 9 bakımından uzun vadeli ticari alacak bir finansal varlıktır. İlk ölçüm işlem fiyatı/gerçeğe uygun değer, önemli finansman unsuru varsa bugünkü değer yaklaşımı; sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyet ve beklenen kredi zararı (ECL) modelidir. Vade bir yılın altına düştüğünde sunumda dönen varlığa yeniden sınıflama yapılır. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 9 uyarınca finansal araçların ilk ve sonraki ölçümü vade yapısına göre ele alınır; bir yıldan uzun vadeli alacaklarda finansman etkisinin ayrıştırılması önem taşır. Değer düşüklüğü TFRS 9’daki üç aşamalı ECL mimarisinin aynısı değildir; BOBİ FRS’nin kendi değer düşüklüğü hükümleri uygulanır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de finansal araç ölçümü daha sadeleştirilmiştir. Küçük ve mikro işletme için vade ve iskonto hükümleri farklı sonuç doğurabileceğinden ilgili bölüm ve işletme sınıfı birlikte kontrol edilmelidir. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Vade ve tahsil kabiliyeti gözden geçirilir. TFRS/BOBİ/KÜMİ ölçümü ile yasal kayıt arasındaki fark belirlenir. İlişkili taraf ise açıklama ve transfer fiyatlandırması kontrolleri yapılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Uzun vadeli tutarı kısa vadeli hesapta bırakmak.
- Faizsiz ilişkili taraf alacağını finansman etkisi olmadan raporlamak.
- Alacağın değer düşüklüğünü değerlendirmemek.
Mesleki kontrol sorusu: Bu alacağın piyasa faizinden düşük faiz taşıması ilk kayda alma değerini ve sonraki dönem gelirini nasıl değiştirir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.