249 Diğer Mali Duran Varlıklar Karşılığı Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 24 Mali Duran Varlıklar(−)
Kısa tanım
İlgili mali duran varlıkta değer düşüklüğü için ayrılan karşılığı izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
İlgili mali duran varlıkta değer düşüklüğü için ayrılan karşılığı izler.
| Grup | 24 Mali Duran Varlıklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktifi düzenleyici |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Karşılık iptali veya yatırımın kayıttan çıkarılmasında. |
| Alacaklandırılır | Karşılık ayrılması/artırılmasında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 654, 644, 248 |
| Mali tablo yeri | İlgili yatırım kaleminin altında indirim. |
Muhasebe mantığı
İlgili mali duran varlıkta değer düşüklüğü için ayrılan karşılığı izler.
Uygulama 1 - Değer düşüklüğü
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654 | Karşılık Giderleri | ₺300.000,00 | |
| 249 | DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR KARŞILIĞI (-) | ₺300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300,000.00 TL = Alacak toplamı 300,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Yasal/raporlama politikasına göre ayrılan değer düşüklüğü.
Uygulama 2 - Kısmi iptal
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 249 | DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR KARŞILIĞI (-) | ₺120.000,00 | |
| 644 | Konusu Kalmayan Karşılıklar | ₺120.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 120,000.00 TL = Alacak toplamı 120,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Değer düşüklüğü göstergesinin ortadan kalkması halinde izin verilen ölçüde karşılık iptali.
Uygulama 3 - TMS 36 CGU testi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654.90 | TMS 36 Değer Düşüklüğü Gideri | ₺180.000,00 | |
| 249.90 | TMS 36 Düzeltme Karşılığı | ₺180.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 180,000.00 TL = Alacak toplamı 180,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Bağlı ortaklık yatırımının bireysel finansal tablolardaki geri kazanılabilir tutar testine ilişkin örnek düzeltme.
Vergisel değerlendirme
Vergi açısından ayrılan her muhasebe karşılığı gider kabul edilmez; VUK/KVK özel hükümleri kontrol edilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS’de yatırımın niteliği belirleyicidir: pasif finansal yatırım TFRS 9; önemli etki bulunan iştirak TMS 28; kontrol bulunan bağlı ortaklık TFRS 10/TMS 27 kapsamında değerlendirilir. Yasal TDHP sınıflaması ile konsolide/bireysel finansal tablo ölçümü aynı şey değildir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS’de finansal yatırımlar, iştirakler ve müşterek girişimler ayrı bölümlerde düzenlenir. Maliyet, özkaynak yöntemi veya ilgili finansal araç ölçümü seçimi yatırımın niteliğine göre belirlenir. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de yatırım ve finansal araç hükümleri daha sade olup, yatırımın kontrol/önemli etki yaratıp yaratmadığı ve işletmenin küçük/mikro sınıfı dikkate alınır. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Değer düşüklüğü göstergeleri belgeye bağlanır. Vergisel kabul ve ertelenmiş vergi etkisi analiz edilir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Piyasa değerindeki her düşüşü kalıcı zarar saymak.
- TMS 36 ile TFRS 9 değer düşüklüğü kapsamlarını karıştırmak.
Mesleki kontrol sorusu: İştirak yatırımındaki zarar, yatırımın kendi değer düşüklüğü mü yoksa özkaynak yöntemi zararı mı?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.