260 Haklar Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
Kısa tanım
Patent, lisans, imtiyaz, marka kullanım hakkı, yazılım lisansı ve benzeri edinilmiş hakları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Patent, lisans, imtiyaz, marka kullanım hakkı, yazılım lisansı ve benzeri edinilmiş hakları izler.
| Grup | 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktif |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Varlık aktifleştirildiğinde veya edinildiğinde. |
| Alacaklandırılır | Satış, kayıttan çıkarma, itfa ile dolaylı azalış veya sınıf değişikliğinde. |
| Başlıca karşı hesaplar | 102,320,268,750/770,679/689 |
| Mali tablo yeri | Duran varlıklar / maddi olmayan duran varlıklar. |
Muhasebe mantığı
Patent, lisans, imtiyaz, marka kullanım hakkı, yazılım lisansı ve benzeri edinilmiş hakları izler.
Uygulama 1 - Edinim/aktifleştirme
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 260 | HAKLAR | ₺600.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺600.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 600,000.00 TL = Alacak toplamı 600,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Varlık kriterlerini ve yasal aktifleştirme şartlarını sağlayan tutarın kaydı.
Uygulama 2 - İtfa payı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 770 | Genel Yönetim Giderleri / ilgili fonksiyon | ₺120.000,00 | |
| 268 | Birikmiş Amortismanlar (-) | ₺120.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 120,000.00 TL = Alacak toplamı 120,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Sınırlı yararlı ömürlü maddi olmayan varlığın dönemsel itfası.
Vergisel değerlendirme
VUK 282 ve ilgili amortisman/değerleme hükümleri ile GVK/KVK Ar-Ge ve teşvik düzenlemeleri somut olaya göre değerlendirilir. Vergi aktifleştirme/itfa yaklaşımı TFRS’den farklı olabilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IAS 38/TMS 38 kapsamında belirlenebilir maddi olmayan varlığın ayrı tanımlanabilir olması, kontrol edilmesi ve gelecekte ekonomik fayda yaratması gerekir. Araştırma giderleri giderleştirilir; geliştirme harcamaları altı kriter birlikte sağlandığında aktifleştirilir. Sınırlı yararlı ömürlü varlıklar itfa edilir ve değer düşüklüğü testine tabidir; sınırsız ömürlü varlıklar itfa edilmez, yıllık değer düşüklüğü testine tabidir. IFRS 3/TFRS 3 kapsamındaki şerefiye ayrı kurallara tabidir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 14 maddi olmayan duran varlıkları, Bölüm 21 iş birleşmelerini ve Bölüm 18 değer düşüklüğünü düzenler. Araştırma/geliştirme ve şerefiye yaklaşımı TFRS’den bazı yönleriyle farklı/sadeleştirilmiş olabilir; bölüm hükümleri birlikte okunmalıdır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS maddi olmayan duran varlıkları daha sade kurallarla düzenler; aktifleştirme, itfa ve değer düşüklüğü hükümleri işletme sınıfına göre ilgili metinden kontrol edilir. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Hukuki hak, sözleşme, yararlı ömür ve aktifleştirme kriterleri dosyalanır. TFRS’de sınırsız ömür veya henüz kullanıma hazır olmayan varlıklar için yıllık değer düşüklüğü testi kontrol edilir. Vergi-TFRS geçici farkı analiz edilir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Marka değeri gibi işletme içinde yaratılan unsurları keyfi aktifleştirmek.
- Araştırma safhası giderlerini TFRS’de geliştirme varlığına dahil etmek.
Mesleki kontrol sorusu: Bu harcama ayrılabilir, satılabilir veya lisanslanabilir bir hak yaratmıyorsa maddi olmayan varlık tanımını karşılıyor mu?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.