259 Verilen Avanslar Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 25 Maddi Duran Varlıklar
Kısa tanım
Maddi duran varlık yatırımları için satıcı, yüklenici veya üreticiye bir yıldan uzun vadeli verilen avansları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Maddi duran varlık yatırımları için satıcı, yüklenici veya üreticiye bir yıldan uzun vadeli verilen avansları izler.
| Grup | 25 Maddi Duran Varlıklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktif |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Avans ödendiğinde veya 159’dan duran varlık avansına sınıflandığında. |
| Alacaklandırılır | Avans mahsup edildiğinde, iade alındığında veya kısa vadeye aktarıldığında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 102,258,250-256,159 |
| Mali tablo yeri | Duran varlıklar / yatırım avansları. |
Muhasebe mantığı
Maddi duran varlık yatırımları için satıcı, yüklenici veya üreticiye bir yıldan uzun vadeli verilen avansları izler.
Uygulama 1 - Makine avansı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 259 | Verilen Avanslar | ₺1.000.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺1.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 1,000,000.00 TL = Alacak toplamı 1,000,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Yatırım amaçlı uzun vadeli avans.
Uygulama 2 - Makine tesliminde mahsup
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 253 | Tesis, Makine ve Cihazlar | ₺4.200.000,00 | |
| 259 | Verilen Avanslar | ₺1.000.000,00 | |
| 320 | Satıcılar | ₺3.200.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 4,200,000.00 TL = Alacak toplamı 4,200,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Teslimle birlikte avans maliyete mahsup edilir; KDV örnekte ayrıca gösterilmemiştir.
Uygulama 3 - Dövizli avansın TFRS analizi
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 259.90 | Avans TMS 21 Düzeltme Alt Hesabı | ||
| ---* | Parasal olmayan peşin ödeme için kapanış kuru ile rutin yeniden çevrim yapılmaz |
Kontrol: Borç toplamı 0.00 TL = Alacak toplamı 0.00 TL.
- Kayıt mantığı: Bu uygulama tutarsız yevmiye üretmemek için açıklama biçimindedir: peşin ödenen, geri alınması değil varlık teslimi beklenen avans çoğu durumda parasal olmayan kalemdir; işlem tarihi kuru yaklaşımı değerlendirilir.
Vergisel değerlendirme
Avansın belgelendirilmesi, KDV doğuran işlem zamanı ve dövizli avansların vergi değerlemesi somut işlem türüne göre ayrıca değerlendirilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS’de peşin ödeme, gelecekte mal/hizmet alma hakkı niteliği taşıyabilir; parasal/parasal olmayan kalem ayrımı özellikle dövizli avanslarda TMS 21 ve TFRS Yorum 22 açısından önemlidir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 12 maddi duran varlıkların ilk kayda alınması, amortisman, sonraki ölçüm ve değer düşüklüğünü düzenler. Borçlanma maliyetleri Bölüm 17, değer düşüklüğü Bölüm 18 ile birlikte değerlendirilir. TFRS’ye göre bazı ölçüm ve uygulama ayrıntıları sadeleştirilmiştir. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS maddi duran varlıklar için maliyet, amortisman ve değer düşüklüğü esaslarını ölçeklenmiş biçimde düzenler. Küçük/mikro işletme ayrımı ve finansman unsurunun aktifleştirilmesine ilişkin ilgili hükümler ayrıca kontrol edilir. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Avans sözleşme, sipariş ve banka transferiyle mutabık olmalıdır. Teslim gerçekleşen avanslar 259’da bekletilmemelidir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Stok avansı ile duran varlık avansını karıştırmak.
- Dövizli her avansı parasal kalem kabul edip kapanış kuru uygulamak.
- 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
Mesleki kontrol sorusu: Avans iade edilebilir nakit alacak niteliğindeyse TMS 21 açısından neden farklı değerlendirilir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.