258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
Sınıf / grup: 2 Duran Varlıklar / 25 Maddi Duran Varlıklar
Kısa tanım
İşletmede yapımı devam eden ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak yatırım harcamalarını izler. Kullanıma hazır hale gelmeden amortisman başlamaz.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
İşletmede yapımı devam eden ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak yatırım harcamalarını izler. Kullanıma hazır hale gelmeden amortisman başlamaz.
| Grup | 25 Maddi Duran Varlıklar |
|---|---|
| Nitelik | Aktif |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Yatırım için malzeme, işçilik, doğrudan gider ve aktifleştirilebilir maliyet oluştuğunda. |
| Alacaklandırılır | Yatırım tamamlanıp ilgili 250-256 hesaba devredildiğinde. |
| Başlıca karşı hesaplar | 150,320,335,360, 720/730, 250-256, 780 |
| Mali tablo yeri | Duran varlıklar / yapılmakta olan yatırımlar. |
Muhasebe mantığı
İşletmede yapımı devam eden ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak yatırım harcamalarını izler. Kullanıma hazır hale gelmeden amortisman başlamaz.
Uygulama 1 - İnşaat harcamaları
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 258 | Yapılmakta Olan Yatırımlar | ₺2.400.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺2.400.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 2,400,000.00 TL = Alacak toplamı 2,400,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Devam eden yatırım harcamaları 258’de birikir.
Uygulama 2 - Aktifleştirilen borçlanma maliyeti
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 258 | Yapılmakta Olan Yatırımlar | ₺180.000,00 | |
| 780 | Finansman Giderleri | ₺180.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 180,000.00 TL = Alacak toplamı 180,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: TMS 23 koşullarını sağlayan borçlanma maliyetinin raporlama düzeltmesi. Vergi kaydında ilgili VUK kuralları ayrıca değerlendirilir.
Uygulama 3 - Yatırımın tamamlanması
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 253 | Tesis, Makine ve Cihazlar | ₺2.580.000,00 | |
| 258 | Yapılmakta Olan Yatırımlar | ₺2.580.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 2,580,000.00 TL = Alacak toplamı 2,580,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Makine kullanıma hazır hale geldiğinde 258 kapatılır ve 253’e aktarılır.
Uygulama 4 - Anormal maliyetin giderleştirilmesi
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 689.90 | Anormal Bekleme/İsraf Gideri | ₺70.000,00 | |
| 258 | Yapılmakta Olan Yatırımlar | ₺70.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 70,000.00 TL = Alacak toplamı 70,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Normal olmayan israf, verimsizlik veya uzun süreli kesinti maliyetleri varlığın maliyetinde tutulmamalıdır; somut olaya göre ilgili gider hesabına aktarılır.
Vergisel değerlendirme
MSUGT açıklaması gereği yapımı süren yatırımlar 258’de izlenir. VUK açısından maliyete giren unsurlar, finansman gideri ve kur farkı hükümleri ayrıca belirlenir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IAS 16/TMS 16 maliyet unsurları ile IAS 23/TMS 23 özellikli varlık borçlanma maliyetleri 258 mantığıyla yakından ilişkilidir. Aktifleştirme faaliyetler ve harcamalar başladığında başlar; uzun kesintilerde askıya alınır, varlık amaçlanan kullanıma hazır olduğunda durur. Amortisman da kullanıma hazır olma tarihinde başlar. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 12 maddi duran varlıkların ilk kayda alınması, amortisman, sonraki ölçüm ve değer düşüklüğünü düzenler. Borçlanma maliyetleri Bölüm 17, değer düşüklüğü Bölüm 18 ile birlikte değerlendirilir. TFRS’ye göre bazı ölçüm ve uygulama ayrıntıları sadeleştirilmiştir. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS maddi duran varlıklar için maliyet, amortisman ve değer düşüklüğü esaslarını ölçeklenmiş biçimde düzenler. Küçük/mikro işletme ayrımı ve finansman unsurunun aktifleştirilmesine ilişkin ilgili hükümler ayrıca kontrol edilir. |
| Vergi/MSUGT | Temel yaklaşım: Hesap planı ve vergi değerleme kuralları esas alınır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Yasal kayıt ile raporlama ölçümü ayrılmalıdır. |
| IFRS/TFRS | Temel yaklaşım: Ekonomik öz ve ilgili standart ölçüm esasları uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS hesap kodu dayatmaz; düzeltme/alt hesap işletme politikasına göre kurulur. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS bölüm hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: TFRS’ye göre sadeleştirilmiş veya farklı ölçüm tercihleri olabilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS ölçeklenmiş hükümleri uygulanır. | Bu hesap açısından kritik nokta: Mikro/küçük işletme ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Proje bütçesi ile 258 alt hesapları mutabık olmalıdır. Kullanıma hazır olma tarihi belgelenir. Aktifleştirilen faiz için TMS 23 çalışma kağıdı hazırlanır. Tamamlanan fakat 258’de bekleyen varlıklar tespit edilir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Kullanıma hazır varlığı 258’de tutup amortismanı ertelemek.
- Genel yönetim ve anormal maliyetleri otomatik olarak aktifleştirmek.
Mesleki kontrol sorusu: Yatırım fiziksel olarak %95 tamamlanmış ancak güvenlik sertifikası olmadan kullanılamıyorsa amortisman başlangıcı hangi tarihtir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.