380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
Kısa tanım
Peşin tahsil edilmiş olmakla birlikte izleyen aylara ait olan gelirlerin dönemsellik ilkesi gereği ertelenen kısa vadeli kısmını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Peşin tahsil edilmiş olmakla birlikte izleyen aylara ait olan gelirlerin dönemsellik ilkesi gereği ertelenen kısa vadeli kısmını izler.
| Grup | 38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları |
|---|---|
| Nitelik | Pasif |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Gelir dönemi geldikçe ilgili gelir hesabına aktarıldığında veya tahsilat iade edildiğinde. |
| Alacaklandırılır | Gelecek aylara ait gelir peşin tahsil edildiğinde veya 480’den kısa vadeye aktarımda. |
| Başlıca karşı hesaplar | 100/102, 600-649 gelir hesapları, 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler. |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli yabancı kaynaklar. |
Muhasebe mantığı
Peşin tahsil edilmiş olmakla birlikte izleyen aylara ait olan gelirlerin dönemsellik ilkesi gereği ertelenen kısa vadeli kısmını izler.
Uygulama 1 - 6 aylık peşin kira geliri
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 102 | Bankalar | ₺600.000,00 | |
| 380 | Gelecek Aylara Ait Gelirler | ₺600.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 600,000.00 TL = Alacak toplamı 600,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Altı aylık döneme ilişkin gelir peşin alınmış ve dönem henüz başlamamıştır. Vergi/KDV etkisi örnekte dışarıda bırakılmıştır.
Uygulama 2 - Bir aylık gelirin tanınması
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 380 | Gelecek Aylara Ait Gelirler | ₺100.000,00 | |
| 649 | Diğer Olağan Gelir ve Kârlar / Kira Geliri | ₺100.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 100,000.00 TL = Alacak toplamı 100,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Her ay ilgili döneme ait 100.000 TL gelir tanınır.
Uygulama 3 - Uzun vadeden kısa vadeye aktarım
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 480 | Gelecek Yıllara Ait Gelirler | ₺300.000,00 | |
| 380 | Gelecek Aylara Ait Gelirler | ₺300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300,000.00 TL = Alacak toplamı 300,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: İzleyen on iki ayda gelirleşecek tutar 480’den 380’e taşınır.
Uygulama 4 - TFRS 15 sözleşme yükümlülüğü sınıflaması
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 380.90 | Gelecek Aylara Ait Gelirler - Raporlama Sınıflama | ₺600.000,00 | |
| 340.90 | TFRS 15 Sözleşme Yükümlülüğü | ₺600.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 600,000.00 TL = Alacak toplamı 600,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: İşlem müşteri sözleşmesine ilişkinse TFRS 15 sunumunda sözleşme yükümlülüğü olarak sınıflandırılmasına ilişkin öğretim düzeltmesidir.
- Alt hesaplar resmi TDHP değildir.
Vergisel değerlendirme
Muhasebe dönemselliği ile vergiyi doğuran olay ve belge düzeni aynı olmayabilir. Peşin tahsilatın vergi gelirine etkisi, işlemin türü ve özel mevzuata göre belirlenir; KDV ayrıca değerlendirilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS 15 kapsamındaki müşteri sözleşmelerinde peşin tahsil edilen fakat performans yükümlülüğü henüz yerine getirilmeyen tutar sözleşme yükümlülüğü olarak sunulur. 380 hesap adı, TFRS 15’teki sözleşme yükümlülüğü analizinin yerine geçmez. TFRS 9 kapsamındaki faiz vb. gelirlerde ise farklı tahakkuk kuralları uygulanır. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS hasılat hükümleri, gelir tanınması için mal/hizmet transferini ve ilgili koşulları esas alır; peşin tahsilat tek başına hasılat değildir. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS’de dönemsellik ve hasılat koşulları gereği gelecek döneme ait tahsilatlar yükümlülük olarak ertelenir. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Vade analizi yapılır; uzun vadeli kısmın 4 no.lu sınıfa aktarımı veya uzun vadeden kısa vadeye gelen kısmın sınıflaması kontrol edilir. Yabancı para varsa dönem sonu kur değerlemesi yapılır. Faiz, komisyon ve işlem maliyetleri dönemsellik ve raporlama çerçevesine göre ayrıştırılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Hesabın vade niteliğini kontrol etmeden kullanmak.
- Tahakkuk etmiş finansman maliyetini anaparayla karıştırmak.
- Yasal kayıt ile finansal raporlama ölçümünü aynı kabul etmek.
Mesleki kontrol sorusu: Peşin tahsil edilen tutar hangi durumda 380, hangi durumda 340/sözleşme yükümlülüğü ekonomik özüne daha yakındır?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.