379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı
Sınıf / grup: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / 37 Borç ve Gider Karşılıkları
Kısa tanım
37 grubundaki özel hesaplara girmeyen, kısa vadede sonuçlanması beklenen diğer borç ve gider karşılıklarını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
37 grubundaki özel hesaplara girmeyen, kısa vadede sonuçlanması beklenen diğer borç ve gider karşılıklarını izler.
| Grup | 37 Borç ve Gider Karşılıkları |
|---|---|
| Nitelik | Pasif |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Karşılık kullanıldığında, ödeme yapıldığında veya karşılık iptal edildiğinde. |
| Alacaklandırılır | Mevcut yükümlülük için karşılık ayrıldığında veya artırıldığında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 654 Karşılık Giderleri, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar, 479 uzun vadeli karşılıklar, 100/102. |
| Mali tablo yeri | Kısa vadeli yabancı kaynaklar. |
Muhasebe mantığı
37 grubundaki özel hesaplara girmeyen, kısa vadede sonuçlanması beklenen diğer borç ve gider karşılıklarını izler.
Uygulama 1 - Dava karşılığı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654 | Karşılık Giderleri | ₺600.000,00 | |
| 379 | Diğer Borç ve Gider Karşılıkları | ₺600.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 600,000.00 TL = Alacak toplamı 600,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Hukuk müşavirinin kaybı olası ve 600.000 TL en iyi tahmin olarak belirlediği varsayılmıştır. Vergi matrahında gider kabulü ayrıca analiz edilir.
Uygulama 2 - Dava 550.000 TL ile sonuçlanıyor
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 379 | Diğer Borç ve Gider Karşılıkları | ₺600.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺550.000,00 | |
| 644 | Konusu Kalmayan Karşılıklar | ₺50.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 600,000.00 TL = Alacak toplamı 600,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Karşılık 600.000 TL iken ödeme 550.000 TL olmuş; 50.000 TL kullanılmayan karşılık iptal edilmiştir.
Uygulama 3 - Karşılığın artırılması
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654 | Karşılık Giderleri | ₺150.000,00 | |
| 379 | Diğer Borç ve Gider Karşılıkları | ₺150.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 150,000.00 TL = Alacak toplamı 150,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Raporlama tarihinde en iyi tahmin yükselirse karşılık artırılır.
Uygulama 4 - Uzun vadeli kısmın 479’a aktarımı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 379 | Diğer Borç ve Gider Karşılıkları | ₺300.000,00 | |
| 479 | Diğer Borç ve Gider Karşılıkları | ₺300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300,000.00 TL = Alacak toplamı 300,000.00 TL.
- Kayıt mantığı: Ödenmesi bir yıldan sonra beklenen kısım uzun vadeye aktarılır.
Vergisel değerlendirme
Vergi açısından genel karşılıkların çoğu özel yasal dayanak olmadıkça gider kabul edilmeyebilir. Dava, garanti, ceza ve benzeri kalemlerde KKEG ve tahakkuk zamanı ayrı analiz edilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TMS 37’de karşılık için geçmiş olaydan doğan mevcut hukuki/zımni yükümlülük, kaynak çıkışının olası olması ve güvenilir tahmin gerekir. En iyi tahmin, risk ve belirsizlikler, paranın zaman değeri önemliyse iskonto ve karşılığın her raporlama tarihinde gözden geçirilmesi gerekir. Olası yükümlülükler ise koşullara göre dipnotta açıklanır, kayda alınmaz. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 19 karşılık ve şarta bağlı yükümlülükleri düzenler; ölçüm en iyi tahmin ve önemliyse iskonto mantığına dayanır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS karşılık hükümleri daha sade olsa da salt yönetim niyeti karşılık yaratmaz; mevcut yükümlülük aranır. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: MSUGT/VUK yasal kaydında borcun hukuki niteliği, vadesi ve değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi değerlemesi finansal raporlama ölçümüyle aynı değildir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: TFRS 9 kapsamında finansal yükümlülük ilk kayda almada gerçeğe uygun değer üzerinden değerlendirilir; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılmayan yükümlülüklerde doğrudan ilişkilendirilebilir işlem maliyetleri ölçüme dahil edilir. Sonraki ölçüm çoğunlukla etkin faiz yöntemiyle itfa edilmiş maliyettir. Yabancı para yükümlülüklerde TMS 21 ayrıca uygulanır. | Kritik ayrım: Finansal yükümlülüğün ekonomik özü, etkin faiz ve vade esas alınır. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: BOBİ FRS Bölüm 9, finansal borçların ve ticari/diğer borçların ölçümünde vade ve finansman etkisini dikkate alır. Bir yıldan uzun vadeli ticari alacak ve borçlarda itfa edilmiş maliyet yaklaşımı önemlidir; işlem maliyetleri ve etkin faiz hükümleri TFRS’den farklı ayrıntı düzeyinde uygulanır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS kendi Bölüm 9 hükümleriyle uygulanır. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: KÜMİ FRS Bölüm 10 daha sade bir finansal araç modeli kurar. Küçük işletmeler ile mikro işletmeler için özellikle uzun vadeli ticari alacak/borçların iskonto edilmesinde farklılık doğabilir; işletme sınıfı kontrol edilmeden TFRS veya BOBİ FRS sonucu otomatik taşınmaz. | Kritik ayrım: Küçük/mikro ayrımı ve sadeleştirmeler kontrol edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Vade analizi yapılır; uzun vadeli kısmın 4 no.lu sınıfa aktarımı veya uzun vadeden kısa vadeye gelen kısmın sınıflaması kontrol edilir. Yabancı para varsa dönem sonu kur değerlemesi yapılır. Faiz, komisyon ve işlem maliyetleri dönemsellik ve raporlama çerçevesine göre ayrıştırılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Olası fakat mevcut yükümlülük olmayan risk için karşılık ayırmak.
- Karşılık giderini otomatik vergi gideri kabul etmek.
- Ödeme zamanının önemli olduğu uzun vadeli karşılığı iskonto etmemek.
- 38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
Mesleki kontrol sorusu: Hukuk müşaviri kayıp olasılığını %40 olarak değerlendiriyorsa TMS 37 açısından karşılık mı, şarta bağlı yükümlülük açıklaması mı gerekir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.