402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı
Sınıf / grup: 4 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / 40 Mali Borçlar(−)
Kısa tanım
401 hesabında izlenen brüt finansal kiralama borcu içinde henüz döneme ait olmayan finansman maliyetlerinin ayrıştırılmasını sağlayan uzun vadeli düzenleyici hesaptır.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
401 hesabında izlenen brüt finansal kiralama borcu içinde henüz döneme ait olmayan finansman maliyetlerinin ayrıştırılmasını sağlayan uzun vadeli düzenleyici hesaptır. Pasif düzenleyici karakterdedir ve 401 ile birlikte net ekonomik yükümlülüğün anlaşılmasını sağlar.
| Grup | 40 Mali Borçlar |
|---|---|
| Nitelik | Pasifi Düzenleyici |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Sözleşme başlangıcında henüz tahakkuk etmemiş uzun vadeli finansman maliyeti kaydedildiğinde ve kısa vadeli düzenleyici kısım 302'ye aktarılırken. |
| Alacaklandırılır | Finansman maliyeti dönemsel olarak tahakkuk ettikçe 780'e aktarılmak üzere azaltıldığında; teknik olarak hesap alacaklandırılarak bakiyesi çözülür. |
| Başlıca karşı hesaplar | 401, 302, 780, ilgili kiralama varlığı. |
| Kısa vadeye aktarım | Bir yıl içinde çözülecek kısım 302 hesabına aktarılır. |
| Mali tablodaki yeri | 401 borcunu azaltan düzenleyici pasif kalem. |
Muhasebe mantığı
401 hesabında izlenen brüt finansal kiralama borcu içinde henüz döneme ait olmayan finansman maliyetlerinin ayrıştırılmasını sağlayan uzun vadeli düzenleyici hesaptır. Pasif düzenleyici karakterdedir ve 401 ile birlikte net ekonomik yükümlülüğün anlaşılmasını sağlar.
Uygulama 1 - Başlangıçtaki ertelenmiş finansman maliyeti
Brüt kira borcu 12.000.000 TL, varlık/bugünkü değer 8.564.000 TL varsayılırsa 3.436.000 TL henüz tahakkuk etmemiş finansman maliyetidir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 253 | Tesis, Makine ve Cihazlar | ₺8.564.000,00 | |
| 402 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺3.436.000,00 | |
| 401 | Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar | ₺12.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 12,000,000.00 TL = Alacak toplamı 12,000,000.00 TL.
Uygulama 2 - Döneme ait finansman maliyetinin çözülmesi
Döneme ait 1.284.600 TL finansman maliyeti giderleştirilmiştir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 780 | Finansman Giderleri | ₺1.284.600,00 | |
| 402 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺1.284.600,00 |
Kontrol: Borç toplamı 1,284,600.00 TL = Alacak toplamı 1,284,600.00 TL.
Uygulama 3 - Kısa vadeli düzenleyici kısmın 302’ye aktarılması
İzleyen on iki ayda tahakkuk edecek 700.000 TL ertelenmiş finansman maliyeti uzun vadeden kısa vadeye aktarılır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 302 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺700.000,00 | |
| 402 | Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) | ₺700.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 700,000.00 TL = Alacak toplamı 700,000.00 TL.
Vergisel değerlendirme
MSUGT/VUK finansal kiralama hesap tekniğinde brüt sözleşme borcu ile finansman maliyetinin ayrıştırılmasını sağlar. Vergisel maliyet ve gider tanıma takvimi ilgili finansal kiralama mevzuatı ve VUK hükümleriyle teyit edilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TFRS 16 finansal durum tablosunda ayrı bir 'ertelenmiş finansal kiralama borçlanma maliyeti' kalemi yaratmaz; kira yükümlülüğü doğrudan bugünkü değer üzerinden ölçülür. Bu nedenle 402, TFRS raporlama çalışma kâğıdında genellikle MSUGT köprü kalemidir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS Bölüm 15'in finansal kiralama modelinde bugünkü değer ve finansman geliri/gideri ayrımı önemlidir; ancak hesap kodu seçimi TDHP raporlama köprüsüdür. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS Bölüm 13 kapsamında finansal kiralama ölçümü yapılırken 402'nin yasal kayıt rolü ile standardın finansal tablo ölçümü ayrı tutulmalıdır. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: Hukuki borç, belge, vade, VUK değerleme ve dönemsellik hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: Yasal defter kaydı ile finansal raporlama ölçümü aynı olmayabilir. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Gerçeğe uygun değer, etkin faiz, iskonto, yabancı para ve sunum hükümleri ekonomik özü esas alır. | Kritik ayrım: TFRS düzeltmeleri gerektiğinde yasal kayıttan ayrı çalışma kâğıdında izlenir. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: İlgili BOBİ FRS bölümünün sadeleştirilmiş fakat bağımsız ölçüm hükümleri uygulanır. | Kritik ayrım: TFRS 9/TFRS 16 sonuçları otomatik kopyalanmaz. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Küçük ve mikro işletme ayrımı dikkate alınır. | Kritik ayrım: Özellikle uzun vadeli alacak/borçlarda küçük işletme iskonto ederken mikro işletme etmeyebilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
401 ile 402 neti sözleşmenin dönem sonu ekonomik borcuyla karşılaştırılır. 402 bakiyesinin eksi karakterli olduğu unutulmamalıdır. Döneme ait finansman maliyeti ile gelecek dönemlere ait kısım ayrılır. TFRS 16 raporlama düzeltmesinde 402’nin ayrı finansal tablo kalemi olarak kalıp kalmadığı kontrol edilir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- 402’yi normal pasif hesap gibi alacak bakiyesi bekleyerek yorumlamak.
- Tüm finansman maliyetini sözleşme başlangıcında giderleştirmek.
- 302/402 vade aktarımını 301/401’den bağımsız yapmak.
Mesleki kontrol sorusu: 401 ve 402 birlikte okunmadan finansal kiralama borcunun net ekonomik tutarı doğru bulunabilir mi?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.