580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı
Sınıf / grup: 5 Özkaynaklar / 58 Geçmiş Yıllar Zararları(−)
Kısa tanım
Önceki dönemlerden devreden muhasebe zararlarının izlendiği, özkaynakları azaltıcı hesaptır. Normal bakiyesi borçtur.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Önceki dönemlerden devreden muhasebe zararlarının izlendiği, özkaynakları azaltıcı hesaptır. Normal bakiyesi borçtur. 580'deki muhasebe zararı ile kurumlar vergisi beyannamesinde taşınan mali zarar aynı kavram değildir; biri finansal muhasebe, diğeri vergi matrahı unsurudur.
| Grup | 58 Geçmiş Yıllar Zararları (-) |
|---|---|
| Nitelik | Düzenleyici özkaynak |
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırılır | Önceki yıl 591 Dönem Net Zararı devredildiğinde; TMS 8 geçmiş dönem hata düzeltmesi özkaynağı azalttığında. |
| Alacaklandırılır | Geçmiş yıl kârları, yedekler veya sermaye azaltımıyla zarar kapatıldığında. |
| Başlıca karşı hesaplar | 591, 570, 540-548, 500, TMS 8 hata düzeltme karşı hesapları. |
| Dönem sonu / sonraki dönem | Muhasebe zararı ile vergi zararının yıl/yıl takibi ayrı çizelgelerde yürütülür. Sermaye kaybı TTK 376 gibi hükümler bakımından ayrıca analiz edilir. |
| Mali tablodaki yeri | Özkaynak eksi kalemi. |
Muhasebe mantığı
Önceki dönemlerden devreden muhasebe zararlarının izlendiği, özkaynakları azaltıcı hesaptır. Normal bakiyesi borçtur. 580'deki muhasebe zararı ile kurumlar vergisi beyannamesinde taşınan mali zarar aynı kavram değildir; biri finansal muhasebe, diğeri vergi matrahı unsurudur.
Uygulama 1 - Dönem zararının ertesi yıla devri
Önceki yıl 591 hesabında 3.000.000 TL net zarar vardır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 580 | Geçmiş Yıllar Zararları (-) | ₺3.000.000,00 | |
| 591 | Dönem Net Zararı (-) | ₺3.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 3,000,000.00 TL = Alacak toplamı 3,000,000.00 TL.
Uygulama 2 - Geçmiş yıl kârıyla zarar kapatma
2.000.000 TL geçmiş yıl zararı, mevcut 570 bakiyesinden kapatılmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 570 | Geçmiş Yıllar Kârları | ₺2.000.000,00 | |
| 580 | Geçmiş Yıllar Zararları (-) | ₺2.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 2,000,000.00 TL = Alacak toplamı 2,000,000.00 TL.
Uygulama 3 - Olağanüstü yedekle zarar kapatma
1.500.000 TL zarar 542 yedeğinden karşılanmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 542 | Olağanüstü Yedekler | ₺1.500.000,00 | |
| 580 | Geçmiş Yıllar Zararları (-) | ₺1.500.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 1,500,000.00 TL = Alacak toplamı 1,500,000.00 TL.
Uygulama 4 - Sermaye azaltımıyla zarar kapatma
Varsayım: TTK sermaye azaltımı prosedürü ve tescil tamamlanmış; 4.000.000 TL zarar sermaye azaltımıyla kapatılmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 500 | Sermaye | ₺4.000.000,00 | |
| 580 | Geçmiş Yıllar Zararları (-) | ₺4.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 4,000,000.00 TL = Alacak toplamı 4,000,000.00 TL.
Uygulama 5 - Muhasebe zararı ile vergi zararının ayrılması
İşletmenin 580 bakiyesi 7.000.000 TL’dir; kurumlar vergisi beyannamelerinde taşınabilir vergi zararı ise yalnız 5.000.000 TL’dir. Bu fark KKEG, istisnalar, önceki mahsuplar veya süre koşullarından doğabilir.
Bu uygulama kaydı fiş üretmeyen kontrol, mutabakat veya çerçeve karşılaştırmasıdır; yevmiye satırı yoktur.
- 580 muhasebe zararı: 7.000.000 TL
- Beyanname vergi zararı: 5.000.000 TL
- Mahsup için KVK 9 yılı/yılına çizelge zorunluluğu
- 5 yıldan fazla taşınmama kuralı
Uygulama 6 - Vergi zararından ertelenmiş vergi varlığı
Varsayım: 2.000.000 TL kullanılabilir vergi zararının gelecekteki vergilendirilebilir kârlarla kullanılmasının muhtemel olduğu desteklenmektedir. Genel %25 oran varsayımıyla potansiyel ertelenmiş vergi varlığı 500.000 TL’dir.
Bu uygulama kaydı fiş üretmeyen kontrol, mutabakat veya çerçeve karşılaştırmasıdır; yevmiye satırı yoktur.
- Vergi zararı: 2.000.000 TL
- Örnek vergi oranı: %25
- Potansiyel DTA: 500.000 TL
- Tanıma koşulu: gelecekte yeterli vergilendirilebilir kârın muhtemel olması
Vergisel değerlendirme
KVK 9 uyarınca geçmiş yıl vergi zararlarının beyannamede her yıl ayrı gösterilmesi ve beş yıldan fazla nakledilmemesi şartıyla indirilmesi mümkündür. 580 hesabı bu şartları tek başına ispatlamaz. GİB görüşlerinde bilançodaki geçmiş yıl zararının yedeklerle kapatılmasının vergi beyannamesindeki zarar mahsup hakkını tek başına ortadan kaldırmadığı; ancak beyannamede yıllara göre izleme şartının önem taşıdığı açıklanmıştır. TTK sermaye kaybı ve zarar kapatma prosedürleri ayrıca değerlendirilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TMS 12'de kullanılmamış vergi zararlarından ertelenmiş vergi varlığı, gelecekte yeterli vergilendirilebilir kâr elde edilmesinin muhtemel olduğu ölçüde tanınır; sırf 580 bakiyesi var diye otomatik DTA kaydı yapılamaz. TMS 8 hataları da açılış retained earnings/geçmiş yıl zararını etkileyebilir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS gelir üzerinden alınan vergiler bölümünde vergi zararlarının ertelenmiş vergi etkisi, ilgili işletme sınıfı ve standardın koşulları doğrultusunda değerlendirilir. 580 yasal bakiye ile vergi kaybı çizelgesi ayrı tutulur. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS'de cari vergi odaklı sunum ve ilgili bölüm hükümleri esas alınır; muhasebe zararı ile vergi zararı ayrımı yine korunur. Geçmiş dönem hata düzeltmeleri Bölüm 5 uyarınca özkaynakta yapılabilir. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: TDHP hesabı, TTK/VUK/KVK/GVK ve işlemin özel mevzuatındaki koşullarla birlikte değerlendirilir. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi ölçümü, finansal raporlama standardının ölçümüyle aynı kabul edilmez. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Özkaynak tanımı, aracın sözleşmesel özü, doğrudan özkaynak işlemleri ve OCI/ertelenmiş vergi etkileri esas alınır. | Kritik ayrım: Hesap kodu değil ekonomik öz ve standart sunumu belirleyicidir. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Bölüm 9 ve ilgili bölümlerdeki özkaynak, dağıtım, hata ve yeniden değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS hükümleri TFRS’den otomatik kopyalanmaz. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Özellikle Bölüm 10.46-10.55 kapsamında ihraç, ödenmemiş sermaye, ihraç maliyeti, kendi payları ve dağıtımlar ayrıca analiz edilir. | Kritik ayrım: KÜMİ FRS’nin kendi özkaynak ve raporlama hükümleri uygulanır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
580 ve vergi zararı çizelgesi ayrı mutabık tutulmalıdır. KVK 9 beş yıllık süre ve beyannamede ayrı gösterim şartı kontrol edilmelidir. TTK sermaye kaybı/borca batıklık analizleri ayrıca yapılmalıdır. Ertelenmiş vergi varlığı için kâr tahminleri ve destekleyici kanıtlar belgelenmelidir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- 580 bakiyesini otomatik vergi zararına eşitlemek.
- Muhasebe zararını yedekle kapatınca vergi zararının otomatik yok olduğunu sanmak.
- Vergi zararının tamamına otomatik ertelenmiş vergi varlığı kaydetmek.
- 59 Dönem Net Kârı (Zararı)
Mesleki kontrol sorusu: 580 hesabı yedeklerle sıfırlansa bile kurumlar vergisi beyannamesindeki geçmiş yıl zararının mahsup hakkı neden ayrı bir vergi çizelgesiyle değerlendirilmelidir?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.