590 Dönem Net Kârı Hesabı
Sınıf / grup: 5 Özkaynaklar / 59 Dönem Net Kârı (Zararı)
Kısa tanım
Döneme ait tüm gelir ve giderler ile cari/ertelenmiş vergi etkileri kapatıldıktan sonra kalan net kârın izlendiği geçici özkaynak hesabıdır.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Döneme ait tüm gelir ve giderler ile cari/ertelenmiş vergi etkileri kapatıldıktan sonra kalan net kârın izlendiği geçici özkaynak hesabıdır. 590, vergi öncesi ticari kâr veya mali kâr değildir; gelir tablosunun vergi sonrası net sonucudur.
| Grup | 59 Dönem Net Kârı (Zararı) |
|---|---|
| Nitelik | Özkaynak |
| Normal bakiye | Alacak |
| Borçlandırılır | Yeni dönemde 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabına devredildiğinde veya kapanış/açılış işlemlerinde. |
| Alacaklandırılır | 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı net kâr verdiğinde dönem sonunda. |
| Başlıca karşı hesaplar | 690 Dönem Kârı veya Zararı, 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları, 692, 570. |
| Dönem sonu / sonraki dönem | Cari vergi, ertelenmiş vergi, KKEG/istisna köprüsü ve net sonuç birbirine bağlanır. Yeni dönemde 590→570 aktarımı yapılır. |
| Mali tablodaki yeri | Özkaynaklarda dönemin net kârı. |
Muhasebe mantığı
Döneme ait tüm gelir ve giderler ile cari/ertelenmiş vergi etkileri kapatıldıktan sonra kalan net kârın izlendiği geçici özkaynak hesabıdır. 590, vergi öncesi ticari kâr veya mali kâr değildir; gelir tablosunun vergi sonrası net sonucudur.
Uygulama 1 - Basit dönem vergisi
Varsayım: ticari vergi öncesi kâr 8.000.000 TL, mali kâr da aynı ve genel kurumlar vergisi oranı %25. Cari vergi 2.000.000 TL’dir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 691 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺2.000.000,00 | |
| 370 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺2.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 2,000,000.00 TL = Alacak toplamı 2,000,000.00 TL.
Uygulama 2 - 690’ın 692’ye aktarılması
690 hesabı 8.000.000 TL alacak bakiyesiyle kâr vermektedir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 690 | Dönem Kârı veya Zararı | ₺8.000.000,00 | |
| 692 | Dönem Net Kârı veya Zararı | ₺8.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 8,000,000.00 TL = Alacak toplamı 8,000,000.00 TL.
Uygulama 3 - Vergi giderinin 692’ye kapatılması
691’deki 2.000.000 TL vergi gideri net sonuca aktarılır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 692 | Dönem Net Kârı veya Zararı | ₺2.000.000,00 | |
| 691 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | ₺2.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 2,000,000.00 TL = Alacak toplamı 2,000,000.00 TL.
Uygulama 4 - Net kârın 590’a aktarılması
692’nin kalan 6.000.000 TL alacak bakiyesi dönem net kârıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 692 | Dönem Net Kârı veya Zararı | ₺6.000.000,00 | |
| 590 | Dönem Net Kârı | ₺6.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 6,000,000.00 TL = Alacak toplamı 6,000,000.00 TL.
Uygulama 5 - Ticari kâr ile mali kâr farkı
Ticari kâr 8.000.000 TL; KKEG 500.000 TL; istisna gelir 300.000 TL. Mali kâr 8.200.000 TL’dir. Genel %25 varsayımıyla cari vergi 2.050.000 TL olur. Muhasebe net kârı, vergi öncesi ticari kâr ile cari ve ertelenmiş vergi etkilerine göre belirlenir.
Bu uygulama kaydı fiş üretmeyen kontrol, mutabakat veya çerçeve karşılaştırmasıdır; yevmiye satırı yoktur.
- Ticari kâr: 8.000.000
- + KKEG: 500.000
- - İstisna: 300.000
- = Mali kâr: 8.200.000
- × %25 = Cari vergi 2.050.000
Uygulama 6 - Ertelenmiş vergi borcu
TFRS’de vergi değeri ile defter değeri arasında 1.000.000 TL vergilendirilebilir geçici fark vardır. %25 oranla 250.000 TL ertelenmiş vergi borcu oluşur. Dayanak fark P/L’deyse ertelenmiş vergi gideri net kârı azaltır.
Bu uygulama kaydı fiş üretmeyen kontrol, mutabakat veya çerçeve karşılaştırmasıdır; yevmiye satırı yoktur.
- Vergilendirilebilir geçici fark: 1.000.000 TL
- Ertelenmiş vergi borcu: 250.000 TL
- Net kâr etkisi: dayanak işlemin P/L/OCI yerleşimine göre belirlenir.
Uygulama 7 - TMS 33 temel hisse başına kazanç
Adi pay sahiplerine atfedilebilir net kâr 6.000.000 TL, dönem içi ağırlıklı ortalama adi pay sayısı 2.000.000 adettir. Temel HBK = 3,00 TL/pay.
Bu uygulama kaydı fiş üretmeyen kontrol, mutabakat veya çerçeve karşılaştırmasıdır; yevmiye satırı yoktur.
- Pay = 6.000.000 / 2.000.000
- Temel HBK = 3,00 TL
- Potansiyel adi paylar varsa sulandırılmış HBK ayrıca hesaplanır.
Uygulama 8 - Ertesi yıl 570’e devir
Yeni hesap döneminde 590 bakiyesi geçmiş yıl kârına aktarılır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 590 | Dönem Net Kârı | ₺6.000.000,00 | |
| 570 | Geçmiş Yıllar Kârları | ₺6.000.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 6,000,000.00 TL = Alacak toplamı 6,000,000.00 TL.
Vergisel değerlendirme
Vergi/MSUGT sisteminde 690 ticari dönem sonucu, 691 vergi/yasal yükümlülük karşılığı ve 692 net sonuç mekanizmasıyla 590'a ulaşılır. 2026 genel kurumlar vergisi oranı, özel oran kapsamına girmeyen kurumlar için %25'tir; banka ve bazı finansal kuruluşlar gibi gruplarda %30 ve başka indirimli oranlar söz konusu olabilir. Mali kâr = ticari kâr + KKEG - istisna/indirim düzeltmeleri mantığıyla ayrıca hesaplanır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | TMS 12 cari vergi ile ertelenmiş vergiyi ayırır. Net kâr, TFRS ölçümlerine göre belirlenen vergi öncesi kârdan cari ve ertelenmiş vergi gider/gelirleri düşüldükten sonra oluşur. OCI'da muhasebeleştirilen vergi etkileri net kâra girmez. TMS 33 kapsamındaki halka açık/halka açılma sürecindeki işletmeler temel ve sulandırılmış hisse başına kazancı hesaplar; payda dönem içi ağırlıklı ortalama adi pay sayısıdır. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS'de dönem kârı standardın ölçüm hükümlerine göre hazırlanır; gelir üzerinden alınan vergiler Bölüm 23 uyarınca cari ve gerekli durumlarda ertelenmiş vergi etkilerini içerir. Yasal 590 hesabı BOBİ net kârına çalışma kâğıdı düzeltmeleriyle köprülenebilir. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS net dönem kârı, KÜMİ ölçüm ve cari vergi hükümlerine göre belirlenir. Yasal defterdeki 590 ile KÜMİ finansal tablo net kârı, stok/vade farkı/amortisman gibi ölçüm farkları nedeniyle eşit olmayabilir. |
| Vergi / MSUGT | Ölçüm / muhasebeleştirme: TDHP hesabı, TTK/VUK/KVK/GVK ve işlemin özel mevzuatındaki koşullarla birlikte değerlendirilir. | Kritik ayrım: Yasal defter ve vergi ölçümü, finansal raporlama standardının ölçümüyle aynı kabul edilmez. |
| IFRS / TFRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Özkaynak tanımı, aracın sözleşmesel özü, doğrudan özkaynak işlemleri ve OCI/ertelenmiş vergi etkileri esas alınır. | Kritik ayrım: Hesap kodu değil ekonomik öz ve standart sunumu belirleyicidir. |
| BOBİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Bölüm 9 ve ilgili bölümlerdeki özkaynak, dağıtım, hata ve yeniden değerleme hükümleri esas alınır. | Kritik ayrım: BOBİ FRS hükümleri TFRS’den otomatik kopyalanmaz. |
| KÜMİ FRS | Ölçüm / muhasebeleştirme: Özellikle Bölüm 10.46-10.55 kapsamında ihraç, ödenmemiş sermaye, ihraç maliyeti, kendi payları ve dağıtımlar ayrıca analiz edilir. | Kritik ayrım: KÜMİ FRS’nin kendi özkaynak ve raporlama hükümleri uygulanır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
690-691-692-590 kapanış zincirinde borç=alacak kontrolü yapılmalıdır. Mali kâr tablosu ticari kârdan ayrı hazırlanmalıdır. Cari vergi ve ertelenmiş vergi ayrılmalıdır. TMS 33 kapsamı varsa ağırlıklı ortalama pay sayısı kontrol edilmelidir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- 590’ı mali kâr sanmak.
- KKEG’yi muhasebe giderinden çıkarmak; KKEG muhasebe gideri olmaya devam eder, vergi matrahına eklenir.
- OCI vergi etkisini net kâra sokmak.
- Dönem net kârını ertesi yıl 570’e devretmemek.
Mesleki kontrol sorusu: Ticari kâr 8 milyon TL iken mali kârın 8,2 milyon TL çıkması 590 hesabının mutlaka 5,95 milyon TL olacağı anlamına neden gelmez?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.