680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları Hesabı
Sınıf / grup: 6 Gelir Tablosu Hesapları / 68 Olağandışı Gider ve Zararlar(−)
Kısa tanım
Üretim faaliyetinin çalışmayan veya normal kapasitenin altında kalan kısmına ilişkin gider/zararları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Üretim faaliyetinin çalışmayan veya normal kapasitenin altında kalan kısmına ilişkin gider/zararları izler.
| Hesap sınıfı | 6 - Gelir Tablosu Hesapları |
|---|---|
| Normal bakiye | Borç |
| Borçlandırıldığı durum | Atıl kapasite ve çalışmayan kısma ait giderler ayrıştırıldığında. |
| Alacaklandırıldığı durum | Kapanışta 690 hesaba devredilir. |
| Başlıca karşı hesaplar | 731 vb. yansıtma hesapları; 690 |
| Mali tablo yeri | Gelir tablosu; dönem sonunda 690/692 kapanış zinciri veya özel enflasyon düzeltme mekanizması |
Muhasebe mantığı
680 ÇALIŞMAYAN KISIM GİDER VE ZARARLARI (-) hesabı, işlemin ekonomik mahiyeti bu hesap tanımına girdiğinde kullanılır. Benzer görünen işlemlerde önce daha özel bir hesap bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Gelir/gider sınıflaması belge adına göre değil, işlemin ekonomik özüne ve dönemsellik ilkesine göre yapılır. Normal bakiye yönü: Borç. Atıl kapasite ve çalışmayan kısma ait giderler ayrıştırıldığında. Kapanışta 690 hesaba devredilir. Gelir tablosu hesapları geçici hesaplardır; dönem kapanışında net sonuç hesaplarına devredilir ve yeni döneme bakiye taşımaz.
Uygulama 1 - Atıl kapasiteye ait 160.000 TL sabit genel üretim gideri
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 680 | ÇALIŞMAYAN KISIM GİDER VE ZARARLARI | ₺160.000,00 | |
| 731 | GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA | ₺160.000,00 |
- Normal kapasite altındaki üretim nedeniyle mamul maliyetine yüklenmemesi gereken sabit genel üretim gideri ayrıştırılır.
Uygulama 2 - TMS 2 normal kapasite analizi
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 680** | ANORMAL ATIL KAPASİTE GİDERİ | ₺90.000,00 | |
| 151** | YARI MAMUL MALİYETİ RAPORLAMA DÜZELTMESİ | ₺90.000,00 |
- TMS 2’de dağıtılmayan sabit genel üretim giderleri gerçekleştiği dönemde giderdir; stok maliyetini şişiremez. Yıldızlı hesaplar raporlama düzeltmesidir.
TMS 2 normal kapasite ayrımı - dağıtılmayan sabit gider
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 680** | ATIL KAPASİTE / DAĞITILMAYAN SABİT GÜG | ₺1.200.000,00 | |
| 731** | GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA | ₺1.200.000,00 |
- Vergi/MSUGT maliyet uygulamasıyla raporlama farkı varsa ticari kâr-mali kâr köprüsünde değerlendirilir.
Uygulama - Hesabın dönem sonunda 690 hesaba kapatılması
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 690 | DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI | ₺100.000,00 | |
| 680 | ÇALIŞMAYAN KISIM GİDER VE ZARARLARI (-) | ₺100.000,00 |
- Tutar öğretim amacıyla 100.000 TL varsayılmıştır; kapanış gerçek hesap bakiyesi üzerinden yapılır.
Vergisel değerlendirme
Vergi etkisi işlem türüne göre VUK, KVK/GVK, KDV Kanunu ve ilgili tebliğ/özel düzenlemeler temelinde ayrı incelenir. Muhasebe giderinin kaydedilmiş olması vergi matrahında otomatik indirim hakkı; muhasebe gelirinin oluşması da tek başına aynı dönemde vergi doğduğu anlamına gelmez. Giderin KKEG olup olmadığı, özel sınırlamalar ve belgelendirme şartları mali kâr köprüsünde test edilmelidir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| Vergi / MSUGT | Temel yaklaşım: MSUGT hesap işleyişi, VUK değerleme hükümleri, KDV ve kurumlar vergisi bakımından işlemin belge, tahakkuk, dönemsellik ve vergi matrahı etkisi ayrı değerlendirilir. Ticari muhasebe kaydı ile vergi beyannamesi düzeltmeleri aynı şey değildir. |
|---|---|
| IFRS / TFRS | Temel yaklaşım: Tahakkuk ve gerçeğe uygun sunum ilkeleri esas alınır; işlemin ekonomik özü belirlenir. Tekdüzen hesap kodu, TFRS ölçüm/sunum sonucunun kendisi değildir; gerekli farklar yardımcı hesaplar ve raporlama düzeltmeleriyle izlenebilir. TMS 2’de stok maliyeti ile dönem gideri ayrımı, normal kapasite ve net gerçekleşebilir değer dikkate alınır; anormal kayıplar stok maliyetine yüklenmez. |
| BOBİ FRS | Temel yaklaşım: BOBİ FRS kendi ölçüm ve sunum hükümleri uygulanarak değerlendirilir. TFRS hükümlerinin otomatik kopyası değildir; özellikle finansman unsuru, finansal araçlar, hasılat ve maliyetlerde BOBİ FRS hükümleri ayrıca kontrol edilir. |
| KÜMİ FRS | Temel yaklaşım: KÜMİ FRS kapsamında küçük ve mikro işletme ayrımı önemlidir. Mikro işletmeler için bazı ölçüm kolaylıkları bulunur; işlem KÜMİ FRS’nin ilgili bölümüne göre ayrıca değerlendirilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Hesabın bakiyesi dönem sonucu hesabına aktarılır. Yanlış dönem, yanlış hesap grubu veya hatalı ölçüm; brüt kârı, faaliyet kârını, finansman giderlerini, vergi öncesi kârı ve dolayısıyla özkaynakları etkileyebilir. Nakit akış tablosundaki sınıflama ayrıca ilgili raporlama çerçevesine göre yapılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Borç toplamı = alacak toplamı matematik kontrolü yapılmalı.
- İşlem tarihi ile fatura/tahsilat tarihi karıştırılmamalı; tahakkuk ve dönemsellik test edilmeli.
- KDV ve diğer vergiler hasılat/giderden ayrıştırılmalı; istisna/tevkifat/indirim koşulları ayrıca doğrulanmalı.
- Vergi/MSUGT kaydı ile finansal raporlama ölçüm düzeltmesi aynı kayıt gibi sunulmamalı.
- Dönem sonunda geçici gelir/gider hesabının bakiye taşımadığı kontrol edilmeli.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.