712 Direkt İlk Madde ve Malzeme Fiyat Farkı Hesabı
Sınıf / grup: 7 Maliyet Hesapları / 71 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri
Kısa tanım
Fiili malzeme fiyatı ile önceden saptanmış/standart fiyat arasındaki olumlu veya olumsuz farkı izlemek.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Fiili malzeme fiyatı ile önceden saptanmış/standart fiyat arasındaki olumlu veya olumsuz farkı izlemek.
| Hesabın amacı | Fiili malzeme fiyatı ile önceden saptanmış/standart fiyat arasındaki olumlu veya olumsuz farkı izlemek. |
|---|---|
| Hesap niteliği / normal yön | Fark hesabıdır; olumsuz fiyat farkı borç, olumlu fiyat farkı alacak çalışır. |
| Borçlandırıldığı durumlar | Fiili fiyat standart fiyattan yüksek olduğunda olumsuz fark için. |
| Alacaklandırıldığı durumlar | Fiili fiyat standart fiyattan düşük olduğunda olumlu fark için veya dönem sonu kapatmada. |
| Başlıca karşı hesaplar | 710, 711, 713, 151/152 ve satışların maliyeti hesapları. |
| Mali tablo bağlantısı | 7xx hesabı dönemsel maliyet izleme aracıdır; yansıtma/fark mekanizması sonunda ilgili stok, varlık veya 6xx sonuç hesabına taşınır. |
Uygulama 1 - Olumsuz malzeme fiyat farkının ayrıştırılması
Yukarıdaki standart maliyet örneğinde toplam olumsuz fiyat farkı 21.000 TL’dir. 710’daki fiili maliyet 546.000 TL, standart yansıtılan maliyet 500.000 TL’dir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 711 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Yansıtma | ₺500.000,00 | |
| 712 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Fiyat Farkı | ₺21.000,00 | |
| 713 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Farkı | ₺25.000,00 | |
| 710 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri | ₺546.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 546.000 TL = Alacak toplamı 546.000 TL.
- Kayıt mantığı: 710 fiili gideri, 711 standart maliyeti ve 712/713 farklarıyla kapanır.
- Standart maliyet, TMS 2/BOBİ/KÜMİ kapsamında fiili maliyete makul ölçüde yakın sonuç veriyorsa maliyet ölçüm tekniği olarak kullanılabilir; standartlar düzenli gözden geçirilmelidir.
Uygulama 2 - Olumlu fiyat farkının kapanışta dağıtılması
Dönem sonunda 12.000 TL olumlu fiyat farkının %40’ı mamul stoklarına, %60’ı satılan mamul maliyetine ilişkin kabul edilmiştir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 712 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Fiyat Farkı | ₺12.000,00 | |
| 152 | Mamuller | ₺4.800,00 | |
| 620 | Satılan Mamuller Maliyeti | ₺7.200,00 |
Kontrol: Borç toplamı 12.000 TL = Alacak toplamı 12.000 TL.
- Kayıt mantığı: Olumlu fark stok ve satılan kısma dağıtıldığında ilgili maliyetlerin defter değeri azalır.
- Dağıtım anahtarı stokta kalan ve satılan üretim miktarını gerçeğe uygun yansıtmalıdır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| Vergi/MSUGT | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: 7xx kayıt sistemi, maliyetlerin fonksiyon/çeşit esaslı izlenmesi ve yansıtma hesaplarıyla stok/sonuç hesaplarına taşınmasını düzenler. VUK değerleme hükümleri vergi matrahı için ayrıca dikkate alınır. |
|---|---|
| TFRS/IFRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Hesap kodu öngörmez. Giderin stok maliyetine, başka bir varlığa veya kâr/zarara alınması ilgili standardın tanıma ve ölçüm koşullarına göre belirlenir. |
| BOBİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Hesap kodu öngörmez. BOBİ FRS Bölüm 6 Stoklar ve ilgili bölümler maliyet ölçümünü belirler; TDHP kayıtları raporlama düzeltmeleriyle bağlanabilir. |
| KÜMİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Hesap kodu öngörmez. KÜMİ FRS Bölüm 8 Stoklar ve diğer ilgili bölümler ölçüm esasını belirler; küçük ve mikro işletmeler için sadeleştirilmiş hükümler dikkate alınır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Dönem sonunda gider hesabı ile yansıtma hesabının kapanıp kapanmadığını kontrol et. Yansıtılan tutarın varlık/maliyet/sonuç hesabındaki karşılığını ve maliyet tablosu ile tutarlılığını kontrol et. Standart maliyet kullanılıyorsa fark hesaplarının nedenini ve olumlu/olumsuz yönünü ayrı analiz et.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Fiyat farkını satın alma miktarı yerine yanlış miktar tabanıyla hesaplamak.
- Olumlu/olumsuz işaret yönünü ters kaydetmek.
- Farkı neden analizi yapmadan tamamen satılan mamullere yüklemek; stokta kalan kısmı dikkate almamak.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.