713 Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Farkı Hesabı
Sınıf / grup: 7 Maliyet Hesapları / 71 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri
Kısa tanım
Standart tüketim miktarı ile fiili tüketim miktarı arasındaki verimlilik/kullanım farkını izlemek.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Standart tüketim miktarı ile fiili tüketim miktarı arasındaki verimlilik/kullanım farkını izlemek.
| Hesabın amacı | Standart tüketim miktarı ile fiili tüketim miktarı arasındaki verimlilik/kullanım farkını izlemek. |
|---|---|
| Hesap niteliği / normal yön | Fark hesabıdır; aşırı tüketim kaynaklı olumsuz fark borç, tasarruf kaynaklı olumlu fark alacak çalışır. |
| Borçlandırıldığı durumlar | Fiili tüketim standart izin verilen miktarı aştığında. |
| Alacaklandırıldığı durumlar | Fiili tüketim standart miktarın altında kaldığında veya kapanışta. |
| Başlıca karşı hesaplar | 710, 711, 712, 151/152, 620. |
| Mali tablo bağlantısı | 7xx hesabı dönemsel maliyet izleme aracıdır; yansıtma/fark mekanizması sonunda ilgili stok, varlık veya 6xx sonuç hesabına taşınır. |
Uygulama 1 - Olumsuz miktar farkı
Standart izin verilen miktar 10.000 kg, fiili tüketim 10.500 kg ve standart fiyat 50 TL/kg olduğundan miktar farkı 25.000 TL olumsuzdur.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 713 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Farkı | ₺25.000,00 | |
| 711 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Yansıtma | ₺25.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 25.000 TL = Alacak toplamı 25.000 TL.
- Kayıt mantığı: Bu basitleştirilmiş kayıt, farkın maliyet sisteminde ayrı izlenmesini gösterir; tam kapanış kaydı 712 örneğinde birlikte verilmiştir.
- Olumsuz miktar farkının bir kısmı normal verimsizlik, bir kısmı anormal fire olabilir. TMS 2 kapsamında anormal kısım stokta tutulmamalıdır.
Uygulama 2 - Miktar farkının stok ve satış maliyetine dağıtılması
30.000 TL olumsuz miktar farkının %25’i kapanış stoklarına, %75’i satılan mamullere ilişkindir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 152 | Mamuller | ₺7.500,00 | |
| 620 | Satılan Mamuller Maliyeti | ₺22.500,00 | |
| 713 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Farkı | ₺30.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 30.000 TL = Alacak toplamı 30.000 TL.
- Kayıt mantığı: Olumsuz fark, ilgili üretimin stokta kalan ve satılan kısımlarına dağıtılarak fark hesabı kapatılır.
- Anormal nitelikteki kısmın doğrudan dönem giderine ayrılması gerekebilir; farkın tamamını otomatik olarak stoklara paylaştırmak doğru değildir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| Vergi/MSUGT | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: 7xx kayıt sistemi, maliyetlerin fonksiyon/çeşit esaslı izlenmesi ve yansıtma hesaplarıyla stok/sonuç hesaplarına taşınmasını düzenler. VUK değerleme hükümleri vergi matrahı için ayrıca dikkate alınır. |
|---|---|
| TFRS/IFRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Hesap kodu öngörmez. Giderin stok maliyetine, başka bir varlığa veya kâr/zarara alınması ilgili standardın tanıma ve ölçüm koşullarına göre belirlenir. |
| BOBİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Hesap kodu öngörmez. BOBİ FRS Bölüm 6 Stoklar ve ilgili bölümler maliyet ölçümünü belirler; TDHP kayıtları raporlama düzeltmeleriyle bağlanabilir. |
| KÜMİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Hesap kodu öngörmez. KÜMİ FRS Bölüm 8 Stoklar ve diğer ilgili bölümler ölçüm esasını belirler; küçük ve mikro işletmeler için sadeleştirilmiş hükümler dikkate alınır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Dönem sonunda gider hesabı ile yansıtma hesabının kapanıp kapanmadığını kontrol et. Yansıtılan tutarın varlık/maliyet/sonuç hesabındaki karşılığını ve maliyet tablosu ile tutarlılığını kontrol et. Standart maliyet kullanılıyorsa fark hesaplarının nedenini ve olumlu/olumsuz yönünü ayrı analiz et. 72 - Direkt İşçilik Giderleri Direkt işçilik, belirli bir mamul veya hizmet üretimiyle doğrudan ilişkilendirilebilen çalışan maliyetidir. Bordro tahakkuku, üretim zamanı, boş zaman, fazla mesai primleri ve sosyal yükler doğru ayrıştırılmalıdır. TMS 2 direkt işçiliği dönüştürme maliyetinin temel unsuru sayar; çalışanlara sağlanan faydaların ölçümü TMS 19 ile birlikte değerlendirilir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Miktar farkını üretim hacmi değişiminden arındırmadan hesaplamak.
- Kalite düşüklüğü, hurda, yeniden işleme ve reçete değişikliklerini tek farkta bırakmak.
- Anormal israfı stok maliyetine yüklemek.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.