122 Alacak Senetleri Reeskontu Hesabı
Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 12 Ticari Alacaklar(−)
Kısa tanım
Dönem sonundaki vadeli alacak senetlerinin değerleme günündeki peşin değerine indirgenmesinden doğan reeskont tutarını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Dönem sonundaki vadeli alacak senetlerinin değerleme günündeki peşin değerine indirgenmesinden doğan reeskont tutarını izler.
| Hesap sınıfı / grubu | 1 Dönen Varlıklar / 12 Ticari Alacaklar |
|---|---|
| Hesap niteliği | Aktifi düzenleyici hesap |
| Normal bakiye | Alacak bakiyesi verir. |
| Borçlandırıldığı başlıca durumlar | İzleyen dönemde önceki dönem reeskontunun iptalinde. |
| Alacaklandırıldığı başlıca durumlar | Dönem sonunda hesaplanan reeskont ayrıldığında. |
| Sık karşı hesaplar | 657 Reeskont Faiz Giderleri; 647 Reeskont Faiz Gelirleri. |
| Mali tablodaki yeri | Dönen varlıklarda alacak senetlerinden indirim. |
Muhasebe mantığı
Vadeli senedin nominal tutarının içinde geleceğe ait finansman unsuru bulunduğu varsayımıyla dönem sonu değer azaltımı düzenleyici hesapta izlenir.
Mesleki uyarı: Vergi reeskontu için VUK şartları, faiz oranı seçimi ve senedin hukuki niteliği ayrı ayrı doğrulanmalıdır.
Uygulama 1 - Temel işlem
31.12.2026 tarihinde vadeli senetler için mevzuata uygun hesaplama sonucunda 9.500 TL reeskont hesaplandığı varsayılmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 657 | Reeskont Faiz Giderleri | ₺9.500,00 | |
| 122 | Alacak Senetleri Reeskontu (-) | ₺9.500,00 |
Kontrol: Borç toplamı 9.500,00 TL = Alacak toplamı 9.500,00 TL.
- Alacakların net bilanço değeri 9.500 TL azaltılır; döneme finansman gideri yansır.
Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu
01.01.2027 tarihinde önceki yıl reeskontu ters kayıtla iptal edilmiştir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 122 | Alacak Senetleri Reeskontu (-) | ₺9.500,00 | |
| 647 | Reeskont Faiz Gelirleri | ₺9.500,00 |
Kontrol: Borç toplamı 9.500,00 TL = Alacak toplamı 9.500,00 TL.
- Vergi uygulamasında reeskont genellikle izleyen dönemde ters çevrilerek yeni dönem sonunda yeniden hesaplanır.
Uygulama 3 - Reeskont tutarının hesaplanmasına ilişkin sayısal örnek
Nominal 200.000 TL senedin değerleme tarihinden vadeye 90 gün kaldığı ve yıllık iskonto oranının örnek olarak %30 olduğu varsayılsın. Eğitim amacıyla basit dış iskonto yaklaşımıyla yaklaşık reeskont 15.000 TL kabul edilmiştir. Gerçek vergi uygulamasında kanuni formül/oran teyit edilmelidir.
Dönem sonu reeskont
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 657 | Reeskont Faiz Giderleri | ₺15.000,00 | |
| 122 | Alacak Senetleri Reeskontu (-) | ₺15.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 15.000,00 TL = Alacak toplamı 15.000,00 TL.
- Bu örneğin amacı hesap mantığını göstermektir; vergi reeskontunda kullanılacak oran, gün sayısı ve yöntem mevzuata göre hesaplanmalıdır.
Uygulama 4 - VUK reeskontu ile TFRS ölçüm farkının köprülenmesi
Vergi kayıtlarında 15.000 TL reeskont bulunmasına karşılık TFRS etkin faiz tablosunda raporlama düzeltmesi 12.000 TL ise, finansal raporlama çalışma kâğıdında 3.000 TL farkın ters düzeltilmesi gerekir.
Raporlama köprü kaydı - örnek
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 122 | Alacak Senetleri Reeskontu (-) | ₺3.000,00 | |
| 647 | Reeskont Faiz Gelirleri | ₺3.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 3.000,00 TL = Alacak toplamı 3.000,00 TL.
- Bu kayıt vergi yevmiyesini değiştirmek için değil TFRS raporlama paketinde iki ölçüm esasını uzlaştırmak içindir. Geçici fark ertelenmiş vergi doğurabilir. Ters düzeltmede karşı hesap 647 Reeskont Faiz Gelirleri’dir.
Vergisel değerlendirme
VUK 281 ve ilgili hükümler çerçevesinde şartları taşıyan senetli alacaklarda reeskont uygulanabilir. Kullanılacak oran ve hesaplama yöntemi değerleme tarihinde yürürlükte olan mevzuattan teyit edilmelidir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS: Ticari alacaklar TFRS 15 kapsamında doğan işlem fiyatı üzerinden başlar; önemli finansman bileşeni varsa paranın zaman değeri ayrıştırılır. Sonrasında TFRS 9 uygulanır. TFRS 9 paragraf 5.5.15-5.5.17 kapsamındaki basitleştirilmiş yaklaşımda belirli ticari alacak ve sözleşme varlıkları için zarar karşılığı ömür boyu beklenen kredi zararına eşit ölçülür. Yabancı para alacaklar TMS 21’e göre parasal kalemdir. Vergi karşılığı ile TFRS karşılığı arasında geçici fark varsa TMS 12 gündeme gelir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS: Bölüm 5 ve Bölüm 9 birlikte uygulanır. Tahsil süresi bir yıl veya daha kısa alacaklar itibari değer üzerinden, bir yıldan uzun alacaklar itfa edilmiş değer üzerinden ölçülür. Değer düşüklüğü raporlama döneminde gözlemlenebilir kanıt varsa tanınır; itibari değerle ölçülen alacaklarda zarar, defter değeri ile vadesinde tahsil edilmesi beklenen en gerçekçi tutar arasındaki farktır. Yabancı para için Bölüm 20 uygulanır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS: Bölüm 10’a göre küçük işletmelerin bir yıl veya daha kısa alacakları iskonto edilmemiş tutar; bir yıldan uzun alacakları iskonto edilmiş tutar üzerinden ölçülür. Mikro işletmeler ticari ve ticari olmayan alacaklarını iskonto edilmemiş beklenen tahsil tutarıyla ölçer. Tahsil imkânı güçleşen alacaklar için değer düşüklüğü karşılığı ayrılır. Hasılatta küçük/mikro vade farkı ayrımı Bölüm 7 ile birlikte ele alınır. |
| Vergi/MSUGT ile temel fark | Ana fark: VUK 323 şüpheli alacak ölçütleri hukuki/vergisel gider kabulünü belirler; TFRS 9 ise geleceğe dönük kredi riski modeliyle çok daha erken karşılık doğurabilir. BOBİ/KÜMİ bu iki uç arasında, gözlemlenebilir kanıt ve basitleştirilmiş ölçüm yaklaşımı kullanır. 122 vergi reeskontu, TFRS/BOBİ/KÜMİ itfa edilmiş maliyet hesabının eş anlamlısı değildir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Her senet bazında kalan gün sayısı, faiz oranı ve hesaplama kontrol edilir; ertesi dönem ters kayıt yapılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Senetsiz alacaklara VUK reeskontu uygulamak.
- Eski faiz oranını kullanmak.
- Reeskontu izleyen dönem ters çevirmemek.
Kontrol sorusu: Reeskont listesi senet bazında vade, gün, oran ve formülle yeniden hesaplandığında aynı sonucu veriyor mu?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.