152 Mamuller Hesabı
Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 15 Stoklar
Kısa tanım
Üretimi tamamlanmış ve satışa hazır mamul stoklarını izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Üretimi tamamlanmış ve satışa hazır mamul stoklarını izler.
| Hesap sınıfı / grubu | 1 Dönen Varlıklar / 15 Stoklar |
|---|---|
| Hesap niteliği | Aktif karakterli stok hesabı |
| Normal bakiye | Borç bakiyesi verir. |
| Borçlandırıldığı başlıca durumlar | Stok edinildiğinde veya üretim maliyeti bu hesaba aktarıldığında. |
| Alacaklandırıldığı başlıca durumlar | Tüketime/üretime sevk, satış maliyetine aktarım, başka stok hesabına dönüşüm veya kayıttan çıkarma. |
| Sık karşı hesaplar | 151,620,600 |
| Mali tablodaki yeri | Dönen varlıklar - Stoklar. |
Muhasebe mantığı
Stoklar satılıncaya veya üretimde tüketilinceye kadar varlık niteliğindedir. Maliyet, ilgili stok üzerinde birikir; satış anında uygun satış maliyeti hesabına giderleşir.
Mesleki uyarı: Stok maliyetine dahil edilecek unsurlar ile dönem giderleri ayrılmalıdır. Finansman giderleri, fire, anormal kayıp ve genel yönetim giderleri otomatik olarak stok maliyetine yüklenemez.
Uygulama 1 - Temel işlem
Üretimi tamamlanan 250.000 TL maliyetli ürün mamul stokuna alınmıştır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 152 | Mamuller | ₺250.000,00 | |
| 151 | Yarı Mamuller - Üretim | ₺250.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 250.000,00 TL = Alacak toplamı 250.000,00 TL.
- İşlemin ekonomik özüne göre stok varlığı veya üretim aşaması muhasebeleştirilmiştir.
Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu
Satışı yapılan mamullerin maliyeti 120.000 TL’dir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 620 | Satılan Mamuller Maliyeti | ₺120.000,00 | |
| 152 | Mamuller | ₺120.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 120.000,00 TL = Alacak toplamı 120.000,00 TL.
- Stokun tüketim/satış/üretim dönüşümü nedeniyle ilgili maliyet hesabına aktarım yapılmıştır.
Uygulama 3 - Mamulde net gerçekleşebilir değer düşüklüğü
Maliyeti 250.000 TL olan mamul grubunun net gerçekleşebilir değeri 220.000 TL’ye düşmüştür.
Değer düşüklüğü
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 654 | Karşılık / Stok Değer Düşüklüğü Gideri | ₺30.000,00 | |
| 158 | Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) | ₺30.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 30.000,00 TL = Alacak toplamı 30.000,00 TL.
- TMS 2 ve BOBİ/KÜMİ stoklar maliyet ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla ölçülür.
Uygulama 4 - Satışta mamul ve karşılığın birlikte kapatılması
Yukarıdaki stok daha sonra 230.000 TL’ye satılmıştır; 30.000 TL karşılık mevcutken brüt stok maliyeti 250.000 TL’dir. Satış KDV’si ihmal edilmiştir.
Satış hasılatı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 102 | Bankalar | ₺230.000,00 | |
| 600 | Yurt İçi Satışlar | ₺230.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 230.000,00 TL = Alacak toplamı 230.000,00 TL.
Brüt maliyetin çıkışı
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 620 | Satılan Mamuller Maliyeti | ₺250.000,00 | |
| 152 | Mamuller | ₺250.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 250.000,00 TL = Alacak toplamı 250.000,00 TL.
Karşılığın kapatılması
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 158 | Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) | ₺30.000,00 | |
| 620/644* | Satış Maliyeti Azalışı / Karşılık İptali | ₺30.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 30.000,00 TL = Alacak toplamı 30.000,00 TL.
- Net satış maliyeti etkisi 220.000 TL olur. Hesap sunumu işletmenin politika ve hesap planına göre farklı alt hesaplarla yapılabilir.
Vergisel değerlendirme
VUK stok değerleme yöntemleri, maliyet bedeli ve kıymeti düşen mallar hükümleri uygulanır. KDV indirimi için belge ve indirim şartları kontrol edilir. Fire/zayiatın normal veya anormal olması vergi sonucunu etkileyebilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS: TMS 2/IAS 2 stokları maliyet ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla ölçer. Maliyet satın alma, dönüştürme ve mevcut konuma/duruma getirme maliyetlerini içerir; anormal fire, gereksiz depolama ve üretimle ilgisiz genel yönetim giderleri maliyete alınmaz. Sabit genel üretim giderleri normal kapasite esasına göre dağıtılır. FIFO ve ağırlıklı ortalama maliyet kullanılabilir; LIFO TMS 2 kapsamında değildir. Değer düşüklüğü koşullar düzelirse maliyet sınırına kadar geri çevrilebilir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS: Bölüm 6 stoklar maliyet ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla ölçülür. Bir yıl veya daha kısa vadeli alımlarda vade farkı ayrıştırılmaz; bir yıldan uzun vadeli alımlarda peşin fiyat bulunur ve finansman unsuru faiz gideri olarak dönemlere yayılır. Borsada işlem gören stok niteliğindeki kıymetli madenlerde özel piyasa değeri hükmü vardır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS: Bölüm 8’de küçük işletmeler için bir yıldan uzun vadeli stok alımlarında vade farkı ayrıştırılır; mikro işletmelerde stok maliyeti vade farkı ayrıştırılmadan beklenen ödeme tutarıyla ölçülür. KÜMİ FRS dönüştürme maliyetlerinde tam maliyet yöntemini temel alır; normal maliyet yöntemine ilişkin seçenek/kurallar ayrıca yer alır. Net gerçekleşebilir değer testi uygulanır. |
| Vergi/MSUGT ile temel fark | Ana fark: VUK maliyet bedeli ve kıymeti düşen mal hükümleriyle TMS 2/BOBİ/KÜMİ net gerçekleşebilir değer yaklaşımı birebir aynı değildir. Vergi defterindeki 158 karşılığı finansal raporlama karşılığıyla otomatik eşleştirilmemelidir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Fiziki sayım, stok kartı mutabakatı, maliyet yöntemi, fire ve değer düşüklüğü analizi yapılır.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Satılmamış stok maliyetini doğrudan gider yazmak.
- Fiziki sayım farklarını araştırmadan kapatmak.
- Anormal fireyi stok maliyetinde tutmak.
Kontrol sorusu: Stok miktarı × birim maliyet toplamı büyük defter bakiyesiyle ve sayım tutanaklarıyla uyuşuyor mu?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.