157 Diğer Stoklar Hesabı

Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 15 Stoklar

Kısa tanım

150-153 kapsamına girmeyen artık, hurda, yan ürün ve diğer stokları izler.

Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.

Editoryal açıklama

Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.

150-153 kapsamına girmeyen artık, hurda, yan ürün ve diğer stokları izler.

Hesap sınıfı / grubu	1 Dönen Varlıklar / 15 Stoklar
Hesap niteliği	Aktif karakterli stok hesabı
Normal bakiye	Borç bakiyesi verir.
Borçlandırıldığı başlıca durumlar	Stok edinildiğinde veya üretim maliyeti bu hesaba aktarıldığında.
Alacaklandırıldığı başlıca durumlar	Tüketime/üretime sevk, satış maliyetine aktarım, başka stok hesabına dönüşüm veya kayıttan çıkarma.
Sık karşı hesaplar	649,620,158
Mali tablodaki yeri	Dönen varlıklar - Stoklar.

Muhasebe mantığı

Stoklar satılıncaya veya üretimde tüketilinceye kadar varlık niteliğindedir. Maliyet, ilgili stok üzerinde birikir; satış anında uygun satış maliyeti hesabına giderleşir.

Mesleki uyarı: Stok maliyetine dahil edilecek unsurlar ile dönem giderleri ayrılmalıdır. Finansman giderleri, fire, anormal kayıp ve genel yönetim giderleri otomatik olarak stok maliyetine yüklenemez.

Uygulama 1 - Temel işlem

Üretim sürecinden 30.000 TL değerinde yan ürün/diğer stok oluşmuştur.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
157	Diğer Stoklar	₺30.000,00
151	Yarı Mamuller - Üretim		₺30.000,00

Kontrol: Borç toplamı 30.000,00 TL = Alacak toplamı 30.000,00 TL.

İşlemin ekonomik özüne göre stok varlığı veya üretim aşaması muhasebeleştirilmiştir.

Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu

Kayıtlı maliyeti 20.000 TL olan diğer stok 30.000 TL + örnek %20 KDV ile satılmıştır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
102	Bankalar	₺36.000,00
600	Yurt İçi Satışlar		₺30.000,00
391	Hesaplanan KDV		₺6.000,00
620	Satılan Mamuller/Diğer Stok Maliyeti	₺20.000,00
157	Diğer Stoklar		₺20.000,00

Kontrol: Borç toplamı 56.000,00 TL = Alacak toplamı 56.000,00 TL.

Stokun tüketim/satış/üretim dönüşümü nedeniyle ilgili maliyet hesabına aktarım yapılmıştır.

Uygulama 3 - Yan ürünün maliyetten ayrılması

Ana üretim sürecinde net gerçekleşebilir değeri 18.000 TL olan yan ürün oluşmuş ve ana ürün maliyetinden düşülerek 157’ye alınmıştır.

Yan ürünün kaydı

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
157	Diğer Stoklar	₺18.000,00
151	Yarı Mamuller - Üretim		₺18.000,00

Kontrol: Borç toplamı 18.000,00 TL = Alacak toplamı 18.000,00 TL.

Yan ürünün ölçüm yöntemi üretim maliyet sistemine ve önemliliğe göre tutarlı belirlenmelidir.

Uygulama 4 - Hurda satışında maliyet ve gelir

157’de 8.000 TL kayıtlı hurda 12.000 TL’ye satılmıştır; KDV ihmal edilmiştir.

Satış

Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
102	Bankalar	₺12.000,00
600/649*	Hurda Satış Geliri		₺12.000,00

Kontrol: Borç toplamı 12.000,00 TL = Alacak toplamı 12.000,00 TL.

Maliyet çıkışı

Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
620/623*	Satılan Diğer Stok Maliyeti	₺8.000,00
157	Diğer Stoklar		₺8.000,00

Kontrol: Borç toplamı 8.000,00 TL = Alacak toplamı 8.000,00 TL.

Hurdanın satış geliri ile kayıtlı maliyeti ayrı izlenir.

Vergisel değerlendirme

VUK stok değerleme yöntemleri, maliyet bedeli ve kıymeti düşen mallar hükümleri uygulanır. KDV indirimi için belge ve indirim şartları kontrol edilir. Fire/zayiatın normal veya anormal olması vergi sonucunu etkileyebilir.

IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma

IFRS / TFRS	IFRS/TFRS: TMS 2/IAS 2 stokları maliyet ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla ölçer. Maliyet satın alma, dönüştürme ve mevcut konuma/duruma getirme maliyetlerini içerir; anormal fire, gereksiz depolama ve üretimle ilgisiz genel yönetim giderleri maliyete alınmaz. Sabit genel üretim giderleri normal kapasite esasına göre dağıtılır. FIFO ve ağırlıklı ortalama maliyet kullanılabilir; LIFO TMS 2 kapsamında değildir. Değer düşüklüğü koşullar düzelirse maliyet sınırına kadar geri çevrilebilir.
BOBİ FRS	BOBİ FRS: Bölüm 6 stoklar maliyet ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla ölçülür. Bir yıl veya daha kısa vadeli alımlarda vade farkı ayrıştırılmaz; bir yıldan uzun vadeli alımlarda peşin fiyat bulunur ve finansman unsuru faiz gideri olarak dönemlere yayılır. Borsada işlem gören stok niteliğindeki kıymetli madenlerde özel piyasa değeri hükmü vardır.
KÜMİ FRS	KÜMİ FRS: Bölüm 8’de küçük işletmeler için bir yıldan uzun vadeli stok alımlarında vade farkı ayrıştırılır; mikro işletmelerde stok maliyeti vade farkı ayrıştırılmadan beklenen ödeme tutarıyla ölçülür. KÜMİ FRS dönüştürme maliyetlerinde tam maliyet yöntemini temel alır; normal maliyet yöntemine ilişkin seçenek/kurallar ayrıca yer alır. Net gerçekleşebilir değer testi uygulanır.
Vergi/MSUGT ile temel fark	Ana fark: VUK maliyet bedeli ve kıymeti düşen mal hükümleriyle TMS 2/BOBİ/KÜMİ net gerçekleşebilir değer yaklaşımı birebir aynı değildir. Vergi defterindeki 158 karşılığı finansal raporlama karşılığıyla otomatik eşleştirilmemelidir.

Dönem sonu ve mali tablo etkisi

Fiziki sayım, stok kartı mutabakatı, maliyet yöntemi, fire ve değer düşüklüğü analizi yapılır.

Sık yapılan hatalar ve kontrol

Satılmamış stok maliyetini doğrudan gider yazmak.
Fiziki sayım farklarını araştırmadan kapatmak.
Anormal fireyi stok maliyetinde tutmak.

Kontrol sorusu: Stok miktarı × birim maliyet toplamı büyük defter bakiyesiyle ve sayım tutanaklarıyla uyuşuyor mu?

Resmî kaynaklar

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)

Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.