196 Personel Avansları Hesabı
Sınıf / grup: 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar
Kısa tanım
Personele ücret/maaş hesabından ileride mahsup edilmek üzere verilen kısa vadeli avansları izler.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Personele ücret/maaş hesabından ileride mahsup edilmek üzere verilen kısa vadeli avansları izler.
| Hesap sınıfı / grubu | 1 Dönen Varlıklar / 19 Diğer Dönen Varlıklar |
|---|---|
| Hesap niteliği | Aktif karakterli avans hesabı |
| Normal bakiye | Borç bakiyesi verir. |
| Borçlandırıldığı başlıca durumlar | Personele avans ödendiğinde. |
| Alacaklandırıldığı başlıca durumlar | Ücret bordrosundan mahsup veya iade alındığında. |
| Sık karşı hesaplar | 100,102,335. |
| Mali tablodaki yeri | Dönen varlıklar - Diğer dönen varlıklar. |
Muhasebe mantığı
Ücret henüz hak edilmemişse ödeme gider değildir; personelden mahsup edilecek alacak niteliğindedir.
Mesleki uyarı: Personel borcu ile iş avansı ayrılmalıdır: iş görme amacıyla verilen para 195, ücret mahsubu amaçlı ödeme 196’dır.
Uygulama 1 - Temel işlem
Personele 15.000 TL maaş avansı banka üzerinden ödenmiştir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 196 | Personel Avansları | ₺15.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺15.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 15.000,00 TL = Alacak toplamı 15.000,00 TL.
- Avans personelden alacak niteliğindedir.
Uygulama 2 - İleri düzey / dönem sonu
Ay sonu ücret bordrosunda personelin net ücret borcu 40.000 TL olup 15.000 TL avans mahsup edilmiştir; kalan 25.000 TL banka yoluyla ödenmiştir.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 335 | Personele Borçlar | ₺40.000,00 | |
| 196 | Personel Avansları | ₺15.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺25.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 40.000,00 TL = Alacak toplamı 40.000,00 TL.
- Avans ücret borcundan düşülmüş ve hesap kapanmıştır.
Uygulama 3 - Maaş avansının bordrodan mahsup edilmesi
Personele 25.000 TL maaş avansı verilmiş, ay sonunda net ücret borcundan tamamı mahsup edilmiştir.
Avans
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 196 | Personel Avansları | ₺25.000,00 | |
| 102 | Bankalar | ₺25.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 25.000,00 TL = Alacak toplamı 25.000,00 TL.
Bordro mahsup
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 335 | Personele Borçlar | ₺25.000,00 | |
| 196 | Personel Avansları | ₺25.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 25.000,00 TL = Alacak toplamı 25.000,00 TL.
- Maaş avansı ücret gideri değildir; ücret tahakkuku ayrı kayıtta oluşur.
Uygulama 4 - Avansın personel alacağına dönüşmesi
İşten ayrılan personelin 8.000 TL kapanmamış avansı geri ödenecek alacak haline gelmiştir.
Sınıflama
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 135 | Personelden Alacaklar | ₺8.000,00 | |
| 196 | Personel Avansları | ₺8.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 8.000,00 TL = Alacak toplamı 8.000,00 TL.
- İş avansı niteliği bittiğinde gerçek alacak hesabına aktarılır.
Vergisel değerlendirme
Ücretin vergilendirilmesi bordro tahakkuku anındaki güncel gelir vergisi, damga vergisi ve SGK kurallarına göre yapılır; avans ödemesinin niteliği ayrıca değerlendirilir.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| IFRS / TFRS | IFRS/TFRS: Avansın finansal varlık olup olmadığı ekonomik özüne bağlıdır. Personelin/iş avansı alan kişinin nakit iade yükümlülüğü varsa finansal alacak niteliği doğabilir; mal/hizmet harcaması için hesap verme avansı ise kullanım amacına göre farklılaşabilir. Uzun vadeli faizsiz personel kredileri TFRS 9 ölçümü yanında TMS 19 çalışan faydaları unsurunu gündeme getirebilir. |
|---|---|
| BOBİ FRS | BOBİ FRS: Alacak niteliğine dönüşen tutarlar Bölüm 9 finansal araç hükümlerine; yabancı para tutarlar Bölüm 20’ye göre değerlendirilir. Kısa vadeli operasyonel avanslarda önemli ölçüm farkı genellikle sınırlıdır. |
| KÜMİ FRS | KÜMİ FRS: Finansal alacağa dönüşen avanslar Bölüm 10’a göre küçük/mikro işletme ölçüm kurallarına tabidir. Uzun vadeli ve faizsiz tutarlarda küçük işletme için iskonto gündeme gelebilir. |
| Vergi/MSUGT ile temel fark | Ana fark: 195/196 hesap kodu tek başına finansal araç niteliği yaratmaz. Geri ödeme hakkı, harcama amacı ve çalışan ilişkisi birlikte analiz edilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Bordro ve personel bazında mahsup kontrol edilir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- İş avansını 196’da izlemek.
- Avans mahsup edildiği halde hesabı açık bırakmak.
Kontrol sorusu: 196 bakiyesi personel bazında bordrodan mahsup edilecek tutarlarla eşleşiyor mu?
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.