734 Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları Hesabı
Sınıf / grup: 7 Maliyet Hesapları / 73 Genel Üretim Giderleri
Kısa tanım
Önceden saptanmış sabit GÜG ile fiili üretim düzeyine uygulanan sabit GÜG arasındaki kapasite kullanım farkını izlemek.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Önceden saptanmış sabit GÜG ile fiili üretim düzeyine uygulanan sabit GÜG arasındaki kapasite kullanım farkını izlemek.
| Hesabın amacı | Önceden saptanmış sabit GÜG ile fiili üretim düzeyine uygulanan sabit GÜG arasındaki kapasite kullanım farkını izlemek. |
|---|---|
| Hesap niteliği / normal yön | Kapasite eksikliği kaynaklı olumsuz fark borç, kapasite avantajı kaynaklı olumlu fark alacak çalışır. |
| Borçlandırıldığı durumlar | Fiili/standart üretim normal kapasitenin altında kaldığında olumsuz kapasite farkı için. |
| Alacaklandırıldığı durumlar | Üretim kapasite standardının üzerinde olup olumlu etki doğurduğunda veya kapanışta. |
| Başlıca karşı hesaplar | 730, 731, 732, 733, 680/624, 620. |
| Mali tablo bağlantısı | 7xx hesabı dönemsel maliyet izleme aracıdır; yansıtma/fark mekanizması sonunda ilgili stok, varlık veya 6xx sonuç hesabına taşınır. |
Uygulama 1 - Olumsuz kapasite farkı
Sabit GÜG bütçesi 1.000.000 TL, normal kapasite 10.000 saat ve fiili üretimin standart saati 8.000 olduğundan uygulanan sabit GÜG 800.000 TL; kapasite farkı 200.000 TL olumsuzdur.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 734 | Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları | ₺200.000,00 | |
| 731 | Genel Üretim Giderleri Yansıtma | ₺200.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 200.000 TL = Alacak toplamı 200.000 TL.
- Kayıt mantığı: Normal kapasitenin kullanılmayan kısmı maliyet farkı olarak görünür.
- TFRS raporlamasında bu tutarın stok maliyetine değil dönem giderine gitmesi gerekir; vergi ve diğer çerçevelerde farklı sonuç oluşabilir.
Uygulama 2 - TFRS normal kapasite düzeltmesi
200.000 TL kapasite farkı TFRS finansal tablolarında dağıtılmayan sabit genel üretim gideri olarak dönem giderine aktarılmaktadır.
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 680/624** | Dağıtılmayan Sabit Genel Üretim Giderleri | ₺200.000,00 | |
| 734 | Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları | ₺200.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 200.000 TL = Alacak toplamı 200.000 TL.
- Kayıt mantığı: Fark stoklardan çıkarılarak dönem performansına alınır.
- Bu düzeltme, vergi kayıtlarıyla TFRS raporlaması arasında geçici/sürekli fark doğurabilir; ertelenmiş vergi analizi ayrıca yapılır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| Vergi/MSUGT | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Standart maliyet sisteminde kapasite farkı ayrı hesapta izlenebilir; VUK 275 genel imal giderlerinden mamule pay verilmesini öngörür. |
|---|---|
| TFRS/IFRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: TMS 2 normal kapasite yaklaşımı kapasite farkının finansal raporlama açısından kritik olmasına yol açar; dağıtılmayan sabit GÜG dönem gideridir. |
| BOBİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Tam maliyet temel yaklaşım olmakla birlikte normal maliyet seçeneği vardır; atıl/faaliyetsiz bölümlerin sabit GÜG’ü maliyete alınmaz. |
| KÜMİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Benzer biçimde tam maliyet düzenlenir ve normal maliyet yöntemi mümkündür; dağıtılmayan sabit GÜG Satışların Maliyeti içinde gösterilebilir. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Dönem sonunda gider hesabı ile yansıtma hesabının kapanıp kapanmadığını kontrol et. Yansıtılan tutarın varlık/maliyet/sonuç hesabındaki karşılığını ve maliyet tablosu ile tutarlılığını kontrol et. Standart maliyet kullanılıyorsa fark hesaplarının nedenini ve olumlu/olumsuz yönünü ayrı analiz et. 74 - Hizmet Üretim Maliyeti Hizmet işletmeleri, 71-73 gruplarını ayrı ayrı kullanmak yerine hizmet üretim maliyetlerini 740 grubunda toplu izleyebilir. Ancak finansal raporlama açısından “tamamlanmamış hizmet maliyeti” kavramı her çerçevede aynı değildir. TFRS’de müşteri sözleşmelerinin ifa maliyetleri TFRS 15’in varlık kriterleriyle değerlendirilirken, BOBİ/KÜMİ hizmet stoklarına ilişkin daha doğrudan hükümler içerir.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- Kapasite farkını stok maliyetine otomatik dağıtmak.
- Normal kapasiteyi her düşük üretim döneminde fiili üretime düşürerek TMS 2 amacını etkisizleştirmek.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.