750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı
Sınıf / grup: 7 Maliyet Hesapları / 75 Araştırma ve Geliştirme Giderleri
Kısa tanım
Araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ilişkin fiili giderleri toplamak; dönem sonunda 751 aracılığıyla gider veya aktifleştirilecek tutara yönlendirmek.
Bu hesabın resmî açıklaması henüz bu sayfaya aktarılmadı. Aşağıdaki bölümler editoryal açıklamadır ve resmî metin yerine geçmez.
Editoryal açıklama
Bu bölüm mevzuat metni değildir; uygulamaya yönelik eğitim amaçlı açıklamadır.
Araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ilişkin fiili giderleri toplamak; dönem sonunda 751 aracılığıyla gider veya aktifleştirilecek tutara yönlendirmek.
| Hesabın amacı | Araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ilişkin fiili giderleri toplamak; dönem sonunda 751 aracılığıyla gider veya aktifleştirilecek tutara yönlendirmek. |
|---|---|
| Hesap niteliği / normal yön | Gider/maliyet hesabıdır; borç çalışır, 751 ile kapanır. |
| Borçlandırıldığı durumlar | Ar-Ge personeli, malzeme, dış hizmet, amortisman vb. harcamalar oluştuğunda. |
| Alacaklandırıldığı durumlar | Düzeltme veya 751 ile kapanışta. |
| Başlıca karşı hesaplar | 335, 150, 320, 257, 751, 630, 263/260 grubu. |
| Mali tablo bağlantısı | 7xx hesabı dönemsel maliyet izleme aracıdır; yansıtma/fark mekanizması sonunda ilgili stok, varlık veya 6xx sonuç hesabına taşınır. |
Uygulama 1 - Ar-Ge harcamalarının 750’de toplanması
Bir teknoloji projesinde 200.000 TL personel, 60.000 TL malzeme ve 40.000 TL test hizmeti gideri oluşmuştur.
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 750 | Araştırma ve Geliştirme Giderleri | ₺300.000,00 | |
| 335/36* | Ar-Ge personeli yükümlülükleri | ₺200.000,00 | |
| 150 | İlk Madde ve Malzeme | ₺60.000,00 | |
| 320 | Satıcılar | ₺40.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300.000 TL = Alacak toplamı 300.000 TL.
- Kayıt mantığı: Ar-Ge giderleri önce fonksiyonel maliyet hesabında toplanır; finansal raporlama kararı daha sonra proje safhasına göre verilir.
- Proje maliyetleri araştırma/geliştirme safhası ve proje kodu bazında izlenmelidir.
Uygulama 2 - TFRS/BOBİ: araştırma safhasının giderleştirilmesi
300.000 TL harcamanın 120.000 TL’sinin araştırma safhasında, 180.000 TL’sinin ise TMS 38/BOBİ kriterlerini karşılayan geliştirme safhasında olduğu belirlenmiştir.
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 630 | Araştırma ve Geliştirme Giderleri | ₺120.000,00 | |
| 263/260* | Geliştirme Maliyetleri / Maddi Olmayan Duran Varlık | ₺180.000,00 | |
| 751 | Ar-Ge Giderleri Yansıtma | ₺300.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 300.000 TL = Alacak toplamı 300.000 TL.
- Kayıt mantığı: Araştırma gideri kâr/zarara, kriterleri sağlayan geliştirme maliyeti varlığa gider.
- TMS 38’de araştırma safhasındaki 120.000 TL daha sonra proje başarılı olsa dahi geriye dönük aktifleştirilemez.
Uygulama 3 - KÜMİ FRS: proje sonucunda varlık oluşmaması
KÜMİ FRS’ye göre önceki dönemlerde varlıklaştırılmış 250.000 TL Ar-Ge harcamasına konu proje başarısız olmuş ve maddi olmayan duran varlık ortaya çıkmamıştır.
Bu fişte x, /, * veya birleşik kodlar (ör. 11x, 120/600) öğretici/şematik gösterimdir; standart tekdüzen hesap kodu değildir. İşletme kendi geçerli hesap kodunu kullanmalıdır.
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|---|
| 630/681** | Ar-Ge gideri / geçmiş dönem düzeltme hesabı | ₺250.000,00 | |
| 263/260* | Aktifleştirilmiş Ar-Ge / Maddi Olmayan Duran Varlık | ₺250.000,00 |
Kontrol: Borç toplamı 250.000 TL = Alacak toplamı 250.000 TL.
- Kayıt mantığı: KÜMİ FRS 12.11 uyarınca varlık ortaya çıkmadığında birikmiş harcamalar giderleştirilir; önceki dönemlere ait tutarlarda geçmiş yıllar kâr/zarar düzeltmesi gerekebilir.
- Kullanılacak hesap kodu dönemin niteliğine göre değişir; finansal tablo düzeltmesi KÜMİ FRS’nin geçmiş dönem hükümleriyle birlikte ele alınır.
IFRS/TFRS - BOBİ FRS - KÜMİ FRS ayrıntılı karşılaştırma
| Vergi/MSUGT | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: 750’de fiili Ar-Ge giderleri izlenebilir; yansıtma ile 630 veya aktifleştirilmesi uygun görülen aktif hesaba aktarılır. Vergisel Ar-Ge teşvikleri ayrıca mevzuat testine tabidir. |
|---|---|
| TFRS/IFRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: TMS 38 araştırma safhası giderdir. Geliştirme maliyetleri ancak altı koşulun tamamı sağlandığında aktifleştirilir. |
| BOBİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Bölüm 14, araştırma safhasını gider; kriterleri sağlayan geliştirme safhasını varlık olarak ele alır. |
| KÜMİ FRS | Muhasebeleştirme / ölçüm açısından kritik nokta: Bölüm 12.10, işletme içinde maddi olmayan duran varlık oluşturmak için katlanılan Ar-Ge harcamalarının tamamını varlıklaştırır; 12.11 uyarınca varlık ortaya çıkmazsa gider/düzeltme yapılır. |
Dönem sonu ve mali tablo etkisi
Dönem sonunda gider hesabı ile yansıtma hesabının kapanıp kapanmadığını kontrol et. Yansıtılan tutarın varlık/maliyet/sonuç hesabındaki karşılığını ve maliyet tablosu ile tutarlılığını kontrol et. Standart maliyet kullanılıyorsa fark hesaplarının nedenini ve olumlu/olumsuz yönünü ayrı analiz et.
Sık yapılan hatalar ve kontrol
- TFRS’de araştırma harcamalarını sonradan geliştirme başarıyla sonuçlandı diye geriye dönük aktifleştirmek.
- KÜMİ FRS hükmünü TMS 38 ile aynı sanmak.
- Vergisel Ar-Ge indirimi ile finansal raporlamada aktifleştirmeyi aynı kavram kabul etmek.
Resmî kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1)Resmî Gazete, 26.12.1992, Sayı 21447 (Mükerrer)
Bu sayfa eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir. Beyanname, denetim ve özel işlemlerde güncel mevzuat ile mali müşavir değerlendirmesi esas alınmalıdır.