Son kaynak kontrolü: 1 Eylül 2026
Türkiye’de şahıs işletmesi açmak isteyen girişimcilerin ilk sorusu “vergi dairesine nasıl giderim?” değil, “ben hangi kapıdan girmeliyim?” sorusudur. Vergi açılışı tek başına yeterli değildir; faaliyetin niteliğine göre esnaf odası, esnaf sicili, ticaret sicili, MERSİS, belediye ve SGK katmanı da devreye girebilir.
Gerçek kişilerde işe başlama bildirimi, VUK md. 168 uyarınca işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılır. Bildirimi mükellef, avukat veya 3568 sayılı Kanun kapsamındaki meslek mensubu verir. Kanal: bizzat, posta veya Dijital Vergi Dairesi. Süresinde bildirilmezse birinci derece usulsüzlük cezası gündeme gelir. Mükellefiyetin başlangıcı bildirim tarihi değil; fiilî işe başlama ve vergi dairesinin tesis/yoklama işlemidir.
Bu rehber 1 Eylül 2026 kaynak kontrolüne göre yazılmıştır. İstanbul oda, sicil ve SMMM iş yükü tutarları Türkiye geneli tek kural değildir. Her dijital hizmet veya danışmanlık otomatik serbest meslek sayılmaz; ayrım şahsi mesai, ilmî/mesleki bilgi ve ticari organizasyona göre yapılır.
⚠️ Kısa cevaplar
Halk arasında “şahıs şirketi” denilen yapı, TTK’da kurulmuş ayrı bir sermaye şirketi türü değildir; gerçek kişi ticari kazancı, esnaf/sanatkâr veya serbest meslek yollarından biri seçilir. İşe başlama, VUK md. 168’e göre işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde bildirilir. Yoklama elektronik veya fiziki olabilir; mükellefiyetin başlangıcını tek başına oluşturmaz. 2026’da 4/b alt sınır primi PEK 33.030 TL × %35,75 = 11.808,23 TL’dir; 4/B prim desteği 1 Ocak 2026’dan kaldırılmıştır. Maliyetler İstanbul tarifesi, asgari referans ve dosyaya göre değişir; sabit ulusal paket yoktur.
📑 İçindekiler
- 1.Doğru statüyü seçmek
- 2.Adım adım kuruluş prosedürü
- 3.Gerekli belgeler ve e-belge düzeni
- 4.2026 kuruluş ve ilk yıl maliyetleri
- 5.4/a–4/b çakışması ve Bağ-Kur
- 6.Zaman planı ve kontrol listeleri
- 7.Sık yapılan hatalar
- 8.15 sık sorulan soru
- 9.Vergi türleri ve beyan yükümlülükleri
- 10.Home-office, stopaj ve giderler
- 11.Kapanış işlemleri
- 12.Şahıs işletmesi–limited şirket karşılaştırması
1️⃣Doğru Statüyü Seçmek
Şahıs işletmesi kurmadan önce faaliyetin niteliği, ölçeği, stok/mağaza ihtiyacı, ticaret unvanı ve defter düzeni netleştirilmelidir. “Şahıs işletmesi/şahıs şirketi” ifadesi günlük dilde yaygındır; TTK’da Ltd./A.Ş. gibi kurulmuş ayrı bir sermaye şirketi türü değildir. Gerçek kişi tacir, esnaf ve sanatkâr, serbest meslek erbabı ve gelir vergisinden muaf esnaf ayrı statülerdir. Bilanço esasına göre defter tutmak tek başına ticaret sicili zorunluluğu doğurmaz.
Aşağıdaki tablo İstanbul’daki küçük girişimler için başlangıç noktasıdır; meslek, Koordinasyon Kurulu kararı ve yerel oda uygulaması sonucu değiştirebilir:
Faaliyet tipine göre statü eşleştirmesi
| Faaliyet tipi | Genelde doğru statü | Ana kayıt kapısı | Defter / belge |
|---|---|---|---|
| Evden dijital hizmet, yazılım, tasarım, danışmanlık | Serbest meslek veya ticari hizmet — otomatik serbest meslek değildir | Dijital Vergi Dairesi / e-Devlet | Mesleki tahsilatlarda SMM/e-SMM; ayrı ticari faaliyet varsa fatura düzeni |
| Berber, bakkal, terzi, küçük atölye, pazarcı | Esnaf ve sanatkâr | Esnaf odası + esnaf sicili | Çoğunlukla işletme hesabı; fatura/fiş, gerekiyorsa ÖKC ve ruhsat |
| E-ticaret, alım-satım, distribütörlük, ithalat/ihracat | Gerçek kişi tacir | MERSİS + ticaret sicili + İTO | Bilanço esası; ticaret unvanı, oda kayıt beyannamesi, tescil/ilan |
NACE seçimi için kısa kontrol listesi
Ana NACE kodu, fiilen gelir üreten asıl faaliyeti yansıtmalıdır. Yanlış NACE; yanlış oda kaydı, yanlış ruhsat sınıfı, yanlış defter düzeni ve bazen yanlış belge tipine yol açabilir. İTO başvurularında MERSİS'teki NACE ile evraktaki NACE'in aynı olması özellikle aranır.
- •Asıl gelir kalemim nedir?
- •İkincil gelir kalemim var mı?
- •Müşteriye ne teslim ediyorum?
- •Faaliyet sürekli mi, proje bazlı mı?
- •Stok tutuyor muyum?
- •Fizikî mağaza veya atölye var mı?
- •Çalışan olacak mı?
- •Oda/sicil veya sektörel ruhsat gerektiren özel faaliyet var mı?
Yazılım, tasarım veya danışmanlık; şahsi mesai ve meslek bilgisi baskınsa serbest meslek, stok/organizasyon ve ticari işletme niteliği baskınsa ticari kazanç tarafında değerlendirilir. Berber veya bakkal faaliyetinde İstanbul’da kural olarak esnaf kapısı test edilir; “hiçbir yerde ticaret siciline kaydedilemez” diye mutlak yasak yoktur. Ürün alıp satıyor, stok tutuyor ve ticaret unvanı kullanıyorsanız gerçek kişi tacir yolu gündeme gelir.
2️⃣Adım Adım Kuruluş Prosedürü
Kuruluşun omurgası vergi kaydıdır. İstanbul'da çoğu dosyada pratik sıra şu şekildedir:
Faaliyet, adres, NACE ve başlangıç tarihini netleştirin
Kuruluşa başlamadan önce şu başlıklar müşavirle birlikte kilitlenmelidir:
- •Gerçek faaliyet konusu ve ana NACE
- •Konut, kiralık işyeri, paylaşımlı ofis veya sanal ofis senaryosu
- •Kira/tapu dayanağı ve fiilî kullanım
- •İşe başlama tarihi
Adres, fiilen kullanılan yer olmalıdır. Yoklama elektronik veya fiziki yapılabilir; “her dosyada memur adrese gelir” veya “tabela şarttır” diye genel kural yazılmaz. Kâğıt üzerindeki sanal adres, yoklamada sorun çıkarabilir.
Vergi açılışı (işe başlama bildirimi)
Gerçek kişilerde işe başlama bildirimi, VUK md. 168’e göre işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılır.
- •Dijital/İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden elektronik başvuru
- •Vergi dairesine bizzat veya posta ile başvuru
- •Mükellefiyet tesisinden sonra yoklama (elektronik veya fiziki)
Başvurunun dijital verilmesi çoğu dosyada ilk aşamada fizikî evrak zorunluluğunu kaldırır; özel durumlarda belge istenebilir.
Yoklama
GİB uygulamasında işe başlama yoklaması, mükellefiyetin tesis edildiği tarihten itibaren kural olarak 15 gün içinde yapılır; bildirim SMMM imzalı veya YMM tasdikliyse süre bir aya uzayabilir. Yoklama, fiilî adresi doğrular; mükellefiyetin kanunen başladığı tarihi tek başına oluşturmaz.
- •İşyerinin fiilen varlığı
- •Adresin doğruluğu ve kira/tapu ilişkisi
- •Faaliyet emareleri (tabela zorunlu bir genel şart değildir)
- •e-Yoklama Fişinin e-Devlet üzerinden görüntülenmesi
Yoklama fiziki ziyaret veya elektronik yoklama olabilir. Koordinat/fotoğraf her dosyada zorunlu resmî unsur olarak duyurulmuş değildir. e-Yoklama Fişi varsa e-Devlet’ten kontrol edilir.
Sicil / oda ayağı
Faaliyetinize göre ikinci kayıt kapısı açılır:
- •Esnafsanız: ilgili meslek odası + esnaf sicili (İstanbul'da İSTESOB tarafı)
- •Gerçek kişi tacirseniz: MERSİS başvurusu + İTO randevusu + ticaret sicili tescili
- •Serbest meslek/dijital hizmette çoğu dosyada vergi + e-Tebligat + defter/belge yeterlidir
- •İstanbul Ticaret Odası uygulamasında, bilanço usulüne göre defter tutmayan gerçek kişi ticari işletmeler sicile alınmayabilir; bu İstanbul pratiğidir, Türkiye geneli tek kural değildir
Yanlış kapı (örneğin esnaf niteliği baskın bir faaliyetin ticaret siciline yazdırılması) başvurunun reddine yol açabilir. Mutlak meslek yasağı yoktur; oda ve Koordinasyon Kurulu kararı dosyaya göredir.
e-Tebligat ve defter/beyan sistemi
Ticari, zirai ve mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri e-Tebligat sistemini kullanmak zorundadır.
- •İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden elektronik başvuru
- •Yeni mükellefiyette başvurunun tesis tarihinde yapılması
- •Elektronik tebligatın, adrese ulaştığı tarihi izleyen 5. günün sonunda tebliğ edilmiş sayılması
“SMS gelmedi, görmedim” savunması tebligatın geçerliliğini kaldırmaz.
SGK (4/b ve varsa 4/a işveren)
Kendi adına bağımsız çalışanların 4/1-b sigortalılığı vergi mükellefiyetinin başlamasıyla birlikte devreye girer.
- •2026 en düşük aylık 4/b primi: 11.808,23 TL
- •5 puan indirimli en düşük prim: 10.156,73 TL
- •Çalışan alacaksanız işyeri bildirgesi, sigortalı çalıştırmaya başlanan tarihte verilmelidir
- •e-Devlet üzerinden İşyeri Bildirgesi (4-a) menüsü kullanılabilir
Bağ-Kur tescilini “sistem açmadıysa yoktur” diye ertelemeyin; sonradan geriye yürüyen borç çıkabilir.
Belediye ruhsatı ve sektör izinleri
Sıhhî işyerlerinde başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye müracaat edilir; şartlar uygunsa ruhsat aynı gün düzenlenebilir.
- •Ruhsat verilen işyeri en geç bir ay içinde kontrol edilir
- •Eksiklikte bir defaya mahsus 15 gün süre verilebilir
- •İtfaiye görüşü gerekiyorsa süreç ilçe belediyesi üzerinden yürür
- •Ev-ofiste de müşteri trafiği/tabela varsa ruhsat ihtiyacı doğabilir
Vergi kaydı açılmış olmak, her faaliyet için ruhsatsız çalışılabileceği anlamına gelmez.
Özetle: vergi kaydı çoğu dosyada 1 günde başlatılabilir; tam uyumlu faaliyet başlangıcı ise senaryoya göre 1 gün ile birkaç hafta arasında değişir.
3️⃣Gerekli Belgeler ve Sistemler
Aşağıdaki liste “her dosyada kesin istenir” mantığıyla değil, 2026 İstanbul pratiğinde sık gereken belgeleri gruplar. Güncel şart ilgili kurumdan teyit edilmelidir.
Vergi açılışı için temel dosya
- •İşe Başlama/Bırakma Bildirimi
- •Kimlik bilgileri
- •Adres dayanağı (yoklama/özel durumda)
- •Vekâletname (başkası adına işlem yapılacaksa)
- •Elektronik Tebligat Talep Bildirimi (gerçek kişiler için)
Esnaf sicili ve oda için tipik dosya
- •Kimlik fotokopisi
- •Bazı iş kollarında araç ruhsat fotokopisi
- •Vergiden muaf olanlar için muafiyet belgesi
- •İkametgâh belgesi
- •Şahsen başvuru veya vekâletname
Ticaret sicili ve İTO için tipik dosya
- •MERSİS başvurusu ve talep numarası
- •Dilekçe (unvan, sermaye, açılış tarihi, faaliyet, NACE)
- •Oda kayıt beyannamesi
- •İmza beyannamesi veya yeni kimlik + MERSİS yetki kabul
- •Vergi levhası fotokopisi
- •Gerekiyorsa yabancı uyruklu belgeler
İTO gerçek kişi ticari işletme başvurularında işletme sermayesinin en az 100 TL gösterilmesini isteyebilir. Bu İstanbul uygulamasıdır. Dilekçede defter bilgisi istenebilir; bilanço defteri tek başına ulusal tescil şartı değildir.
Noter, e-imza, e-belge ve defter düzeni
E-imza her açılışta zorunlu değildir; e-belge ve dijital süreçlerde kolaylık sağlar. SMMM kuruluş ücreti aşağıdaki maliyet bölümünde, İstanbul iş yükü referansı olarak ayrıca gösterilir.
- •Serbest meslek erbabı mesleki tahsilatları için serbest meslek makbuzu düzenler; işe başladığı ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar e-SMM’ye geçer.
- •Ticari faaliyetlerde fatura, e-Fatura ve e-Arşiv Fatura düzeni ayrıca değerlendirilir.
- •1 Ocak 2026’dan itibaren “diğer mükellefler” için e-Arşiv Fatura düzenlemede parasal sınır kaldırılmıştır.
- •Basit usul ve işletme hesabı esasındakilerde vergiler dahil 3.000 TL sınırı 31 Aralık 2026’ya kadar sürer; bunlarda tutar sınırlaması olmaksızın uygulama 1 Ocak 2027’de başlar. Genel e-Fatura geçiş eşiği ve sektörel özel zorunluluklar ayrıca değerlendirilir.
4️⃣2026 Kuruluş ve İlk Yıl Maliyetleri
Tek bir ulusal “şahıs işletmesi kuruluş maliyeti” yoktur. Aşağıdaki SMMM tutarları, İSMMMO’nun 2026 için tavsiye edilen iş yükü esaslı tarifesinden (İstanbul; aylık ve KDV dahil) okunmuştur. Bu tarife, Resmî Gazete’deki TÜRMOB asgari ücret tarifesi değildir ve müşteriye çıkan kesin piyasa fiyatı da değildir. İSTESOB harç/aidat tutarı bu denetimde birliğin sayfasında doğrulanamadığı için yazılmaz.
İSMMMO tutarları tavsiye edilen iş yüküdür. İş hacmi, belge sayısı, çalışan, e-dönüşüm, ek danışmanlık, kira, ruhsat, ÖKC, POS ve sektörel izinler ayrıca fiyatlanır. Yerel oda ücretleri ilgili odadan teyit edilmelidir.
2026 resmî ve tarife referansları
| Kalem | 2026 tutar / açıklama |
|---|---|
| SMMM kuruluş — şahıs işletmesi, işçisiz (İSMMMO 2026 tavsiye iş yükü, Tablo 3, KDV dahil) | 2.240 TL — RG asgari ve piyasa fiyatı ayrıdır |
| SMMM kuruluş — şahıs işletmesi, işçili (İSMMMO 2026 tavsiye iş yükü, Tablo 3, KDV dahil) | 2.900 TL — kesin müşteri fiyatı değildir |
| İşletme hesabı defteri — işçisiz (İSMMMO Tablo 1 İstanbul, aylık, KDV dahil) | 3.593 TL/ay — tavsiye iş yükü |
| İşletme hesabı defteri — işçili (İSMMMO Tablo 1 İstanbul, aylık, KDV dahil) | 4.791 TL/ay — tavsiye iş yükü |
| Serbest meslek kazanç defteri — işçisiz (İSMMMO Tablo 1 İstanbul, aylık, KDV dahil) | 4.492 TL/ay — tavsiye iş yükü |
| Serbest meslek kazanç defteri — işçili (İSMMMO Tablo 1 İstanbul, aylık, KDV dahil) | 5.989 TL/ay — tavsiye iş yükü |
| Bilanço esası — mikro, 0–12 MB, grup 1 (İSMMMO Tablo 1 İstanbul, aylık, KDV dahil) | 7.985 TL/ay — tavsiye iş yükü |
| Yıllık gelir vergisi beyannamesi — ticari/mesleki (İSMMMO Tablo 2, KDV dahil) | 6.730 TL — tavsiye iş yükü; damga ve diğer giderler hariç |
| İSTESOB esnaf sicil tescil harcı (İstanbul) | 2026 tutarı İSTESOB genelgesinden teyit edilmelidir; bu denetimde doğrulanamadı |
| İSTESOB yeni kayıt toplamı (İstanbul) | Sabit paket toplamı yazılmaz; harç, aidat ve oda kalemleri birlikten teyit edilir |
| İTO gerçek kişi kuruluş harcı (İstanbul, 2026) | 5.466,10 TL — yalnız kuruluş harcı; ilan ve tasdikname ayrıca |
| Ticaret sicili tasdiknamesi harcı (İTO 2026) | 895,80 TL |
| TTSG gerçek kişi ticarete başlama ilanı (maktu, 1.1.2026) | 708,00 TL — ilan gideri ayrıca alınabilir |
| 4/b en düşük aylık prim / 5 puan indirimli | 11.808,23 TL / 10.156,73 TL |
Kuruluş senaryolarına göre başlangıç maliyeti
Aşağıdaki tutarlar yalnız kuruluş aşamasındaki temel işlemleri gösterir; aylık ve dönemsel işletme giderleri toplamların dışında tutulmuştur.
| Kuruluş senaryosu | 1 Eylül 2026 İstanbul — yaklaşık / teyit notu |
|---|---|
| Yalnız vergi açılışı ve SMMM kuruluş hizmeti | İSMMMO tavsiye kuruluş ücreti 2.240 TL; piyasa fiyatı ve resmi harçlar ayrıdır |
| Esnaf sicili, esnaf odası ve SMMM kuruluş hizmeti | Esnaf sicili + oda bedelleri İSTESOB’dan teyit edilir; sabit paket yazılmaz |
| Ticaret sicili, İTO kaydı ve SMMM kuruluş hizmeti | İTO kuruluş 5.466,10 + tasdikname 895,80 + TTSG 708 + SMMM referansı; ilan gideri ayrı |
| Ticaret sicili ve fiziki imza beyannamesi dâhil | Fiziki imza beyannamesi bedeli ayrıca eklenir |
| Noter vekâletnamesi | Belgenin kapsamına göre ayrıca hesaplanır |
Kuruluş toplamına dâhil edilmeyen giderler
Yukarıdaki tutarlara aşağıdaki giderler dâhil değildir:
- •Aylık mali müşavirlik hizmeti
- •Bağ-Kur primi
- •Gelir vergisi, KDV ve beyanname damga vergileri
- •İşyeri kirası ve depozito
- •Belediye işyeri açma ve çalışma ruhsatı
- •E-imza ve özel entegratör hizmetleri
- •Kaşe
- •Yazar kasa ve POS cihazı
- •Marka tescili
- •Ustalık belgesi ve sektörel izinler
- •Çalışanların ücret ve SGK maliyetleri
Sonuç: 1 Eylül 2026 itibarıyla şahıs işletmesinin kuruluş maliyeti sabit değildir. Yalnız vergi açılışı ve İSMMMO tavsiye kuruluş ücreti 2.240 TL’den başlayabilir. Esnaf kaydı gerekiyorsa İSTESOB kalemleri birlikten teyit edilir. Ticaret sicili yolunda İTO kuruluş harcı, tasdikname, TTSG ilanı ve varsa ayrıca ilan gideri toplanır; bunlar tescil ve ilan tek kalem değildir. Noter/imza işlemi ayrıdır.
👷 Bir çalışan alınırsa ne değişir?
Çalışan alındığında şahıs işletmesi 4/a yönünden işveren olur. İşyeri bildirgesi, işe giriş, e-Bildirge ve Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi yükümlülükleri başlar.
2026 brüt asgari ücret 33.030 TL’dir. Çalışan payı %15 (4.954,50 TL) brüt ücretten kesilir; indirimsiz işveren payı %23,75 (7.844,63 TL) işveren yüküdür. İndirimsiz toplam işveren maliyeti brüt ücret + işveren payı olarak 40.874,63 TL’dir; diğer sektörlerde %2 indirimle 40.214,03 TL, imalatta %5 indirimle 39.223,13 TL’dir.
Kuruluş bedeli ile işletmenin ilk yıl nakit ihtiyacı aynı değildir. Aylık SMMM, 4/b, vergi, kira, ruhsat ve çalışan giderleri faaliyet başlangıcında ayrıca bütçelenmelidir.
5️⃣4/b Bağ-Kur Yükümlülükleri
Şahıs işletmesi kuran gerçek kişi kural olarak 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendi kapsamında sigortalı sayılır. Buna ticari veya serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar dahildir.
4/b sigortalılığının başlangıcı, gelir vergisi mükellefi olanlarda vergi mükellefiyetinin başladığı tarihtir (5510 md. 7). Vergi daireleri ve esnaf sicili Kuruma bildirir (md. 8); bildirim yapılmamışsa kişi belgelerle başvurabilir.
4/a ile 4/b aynı ayda çakışırsa
Aşağıdaki kural, SGK’nın 2025/7 sayılı Genelgesinin TÜRMOB arşivindeki kopyasından okunmuştur (T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 19.02.2025, sayı E-58680964-201.02.01-112409200; sgk.gov.tr’de ayrı genelge sayfası bulunamadı). Genelge, 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesinin “5- Kısmi süreli olarak 30 günden az çalışılan sürelerde hizmetlerin çakışması” başlığını değiştirir. 2025 Ocak’tan itibaren, ay içinde 4/a günü 30’un altındaysa ve aynı ayda 4/b hali varsa, eksik gün nedenine bakılmaksızın yalnızca çakışan süredeki 4/b iptal edilir; kalan günler 4/b’de 30’a tamamlanır. Birden fazla işyerindeki 4/a günleri toplanır; toplam 30 ise o ay 4/b primi alınmaz. Ay 30 gün kabul edilir. Giriş veya çıkış varsa parmak hesabı yapılır. Giriş-çıkış yoksa kısmi ayda 4/a ayın ilk gününden, 4/b ise 4/a’nın bittiği günü izleyen günden başlar. 31.12.2024’e kadarki eksik aylar otomatik tamamlanmaz; 2011 Mart–2024 Aralık için yazılı talep gerekir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Ayın tamamında toplam 30 gün 4/a (tek veya birden fazla işveren) | O ay 4/b primi alınmaz |
| Aynı ayda 4/b hali varken toplam 4/a 30 günden az | Eksik gün nedenine bakılmaksızın kalan günler 4/b’de 30’a tamamlanır |
| 4/b sürerken 8 Ocak’ta 4/a’ya girilip 10 gün bildirilmesi (Genelge Örnek 1) | 1–7: 7 gün 4/b; 8–17: 10 gün 4/a; 18–31: 14 gün 4/b. 20=10 kalıbı değildir |
| Yalnız şahıs işletmesi, 4/a yok | 4/b sigortalılığı geçerlidir |
| Kendi işletmesinden kendisini 4/a’lı bildirmek | 5510 uygulamasında kural olarak mümkün değildir; 2025/7’nin konusu değildir |
2025 Ocak’tan itibaren ücretsiz izin, istirahat/rapor, puantaj, kısmi istihdam veya diğer eksik gün nedeni 30 güne tamamlama kuralını değiştirmez. 4/b’nin ay ortasında başlaması veya bitmesi ile her kesişim alt türü Genelgede ayrı ayrı çözülmez; giriş-çıkışta parmak hesabı, yoksa 4/a ayın ilk gününden başlar. Somut gün SGK tesciline göre belirlenir.
2026 prim yapısı (SGK PEK × 5510 oranları)
| Başlık | Tutar |
|---|---|
| PEK aylık alt sınır | 33.030,00 TL |
| PEK aylık üst sınır | 297.270,00 TL |
| 4/b en düşük aylık prim | 11.808,23 TL |
| 4/b 5 puan indirimli en düşük prim | 10.156,73 TL |
| 4/b en yüksek aylık prim | 106.274,03 TL |
| 5 puanlık aylık avantaj (alt sınır) | 1.651,50 TL |
5 puan indirim (5510 md. 81/j) için primlerin yasal sürede ödenmesi ve kişinin kendi 4/b borcunun bulunmaması (veya yapılandırmanın işlemesi) gerekir. 5510 md. 88, 4/b priminin ait olduğu ayı izleyen ayda Kurumca belirlenecek güne kadar ödeneceğini söyler. SGK’nın 2026 resmî açıklamasında bu gün, primin ait olduğu ayı takip eden ayın son günüdür. Güncel yasal süre e-Devlet veya SGK borç ekranından kontrol edilmelidir.
Tescil, takip ve ödeme süreci
- •Vergi işe başlama bildirimi (10 gün)
- •Kurum bildirimiyle veya doğrudan başvuruyla 4/b tescili
- •e-Devlet: 4B Tescil Kaydı, Borç Durumu, Ödeme Dökümü, Günlük Kazanç Beyanı
- •4/b priminin, SGK açıklamasına göre ait olduğu ayı takip eden ayın son gününe kadar ödenmesi; vadenin e-Devlet/SGK borç ekranından kontrolü
- •İşçi varsa 4/a işyeri bildirgesi + işe giriş + e-Bildirge/MUHPHB
- •Sağlık için 30 gün prim + başvuru tarihinde 60 günden fazla borç olmaması
Hesaplama örnekleri
Senaryo 1 — Çalışanı yok, başka yerde 4/a çalışması yok: Alt sınırdan beyan varsa aylık prim 11.808,23 TL; 5 puan indirim şartları sağlanıyorsa 10.156,73 TL.
Çalışan maliyeti örneği — 33.030 TL brüt asgari ücrette çalışan payı %15 = 4.954,50 TL olup brüt ücretten kesilir. İndirimsiz işveren payı %23,75 = 7.844,63 TL’dir. Bu nedenle toplam %38,75’i brüt ücretin üstüne ek işveren gideri gibi okumak yanlıştır; indirimsiz işveren maliyeti 33.030 + 7.844,63 = 40.874,63 TL’dir.
Genelge Örnek 1 — 4/b’li iken 8/1/2025’te 4/a’ya başlayan ve Ocak’ta 10 gün 4/a bildirilen kişi: 1–7 Ocak 7 gün 4/b, 8–17 Ocak 10 gün 4/a, 18–31 Ocak 14 gün 4/b sayılır. Aylık bağlamada gün 30’dur.
6️⃣Zaman Planı ve Kontrol Listeleri
Vergi kaydı çoğu dosyada 1 günde başlatılabilir. Ancak yoklama, sicil randevusu, belediye evrakı, e-Tebligat ve çalışan tescili nedeniyle “her şey tek günde biter” demek doğru değildir.
Tam uyumlu faaliyet başlangıcı senaryoya göre 1 gün ile birkaç hafta arasında değişir.
Senaryo A — Ev-ofis / dijital hizmet kontrol listesi
- •Faaliyet ticari mi yoksa serbest meslek faaliyeti mi; buna bağlı belge türü doğru belirlendi mi?
- •Home-office için kira/tapu ve apartman/yönetim planı engeli var mı?
- •Belediye açısından müşteri trafiği veya tabela oluşuyor mu?
- •e-Tebligat ve defter düzeni planlandı mı?
- •Yabancı müşteri varsa KDV ve tahsilat akışı nasıl izlenecek?
Senaryo B — Esnaf kontrol listesi
- •Vergi açılışı + oda + esnaf sicili birlikte planlandı mı?
- •Belediye çalışma ruhsatı ve gerekiyorsa ustalık belgesi var mı?
- •Gıda/kozmetik ise ilave izin/denetim ihtiyacı kontrol edildi mi?
- •Nakit-perakende satışta belge düzeni ve ÖKC planı hazır mı?
- •İSTESOB harç ve aidatın belediye/ekipman maliyetini kapsamadığı; tutarın birlikten teyit edileceği
Senaryo C — Gerçek kişi tacir kontrol listesi
- •MERSİS + ticaret sicili + ticaret unvanı hazır mı?
- •Bilanço esası ve e-Defter/e-Belge mimarisi planlandı mı?
- •Oda kayıt beyannamesi ve dilekçe alanları eksiksiz mi?
- •İTO randevu ve fiziki başvuru evrak seti tamam mı?
- •“Sadece vergi açtırıp sonra bakarım” yaklaşımından uzaklaşıldı mı?
7️⃣Sık Yapılan Hatalar
✗İşe fiilen başlamayı çok gevşek yorumlamak
Sosyal medya, sipariş, reklam, sözleşme veya müşteri teslimi başlamışsa açılışı ertelemeyin.
- •“Henüz fatura kesmedim” demek her zaman güvenli savunma değildir.
✗Yanlış kapıya gitmek
Berberlik, bakkallık gibi faaliyetlerde ticaret sicili kaydı çoğu zaman uygun değildir; mutlak yasal yasak yoktur, oda ve Kurul kararı dosyaya göredir.
- •Ticari işletmeyi sırf kolay olsun diye esnaf tarafında bırakmak ileride sorun yaratabilir.
✗e-Tebligat'ı önemsememek
Ticari, zirai ve mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri için e-Tebligat zorunludur.
- •Tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen 5. günün sonunda yapılmış sayılır.
✗Defter rejimini karıştırmak
- •Serbest meslek, işletme defteri ve bilanço esasının yükü farklıdır.
- •Bilanço esasına girip Defter-Beyan ile e-Defteri karıştırmak pahalı bir hatadır.
✗Bağ-Kur'u yok saymak veya yanlış planlamak
2025’ten itibaren, aynı ayda 4/b hali varken toplam 4/a 30 günden azsa kalan günler 4/b ile tamamlanır; 30 günse o ay 4/b primi alınmaz. Eksik gün nedeni sonucu değiştirmez. “20 gün 4/a = 10 gün 4/b” diye tek kalıp yoktur; giriş-çıkışta parmak hesabı yapılır.
- •Tescil görünmüyor diye Bağ-Kur yoktur sanmak güvenli değildir; borç geriye yürüyebilir.
✗Çalışanı planlamadan almak
İlk yıl bütçesinde yalnız net ücret değil, işveren maliyeti ve beyan yükü de hesaplanmalıdır.
- •İşyeri bildirgesi, işe giriş, e-Bildirge ve MUHPHB yükümlülükleri aynı anda başlar.
❓Sıkça Sorulan Sorular
S1.Vergi dairesine hiç evrak vermem gerekiyor mu?
Standart vergi açılışı çoğu dosyada dijital başvuru ile yapılabilir. Ancak vekâletname, adres dayanağı, oda/sicil, ruhsat ve çalışan tescili için belge gerekebilir.
S2.Şahıs işletmesi 1 günde açılır mı?
Vergi kaydının başlatılması çoğu zaman 1 günde mümkündür. Esnaf/ticaret sicili, yoklama, ruhsat ve çalışan tescili eklendiğinde süre uzar.
S3.Bağ-Kur ne zaman başlar?
4/1-b sigortalılığı, gelir vergisi mükellefiyetinizin başladığı tarihte devreye girer. 2026 en düşük aylık prim, PEK alt sınırı 33.030 TL × %35,75 = 11.808,23 TL; 5 puan indirimli 10.156,73 TL’dir.
S4.4/a'lı çalışırken şahıs işletmesi açarsam ayrıca zorunlu Bağ-Kur çıkar mı?
2025 Ocak’tan itibaren, aynı ayda 4/b hali varken ay içi toplam 4/a 30 günse (birden fazla işveren toplanır) o ay 4/b primi alınmaz. 4/a 30’un altındaysa eksik gün nedenine bakılmaksızın kalan günler 4/b’de 30’a tamamlanır. Ay içi giriş-çıkışta parmak hesabı yapılır; Genelge Örnek 1’de 10 gün 4/a, 7+14 gün 4/b’dir.
S5.Kendi şahıs işletmemden kendimi SSK'lı gösterebilir miyim?
Hayır. 4/b kapsamındaki kişi kendi işyerinden 4/a'lı bildirilemez.
S6.Genç girişimci isem ne değişir?
2026’da şartları sağlayanlarda kazanç istisnası 400.000 TL’dir. Yaş şartı işe başlama tarihinde 29 yaşını doldurmamış olmaktır; süre, başlangıç takvim yılı dâhil üç vergilendirme dönemidir. 4/b prim desteği 1 Ocak 2026’dan kaldırılmıştır; vergi istisnası ayrı düzenlemedir.
S7.Belediye ruhsatı ev-ofiste de gerekir mi?
Somut cevap; müşteri trafiği, işyeri sınıfı, apartman/yönetim planı ve ilçe belediyesi uygulamasına göre değişir. En güvenli yol ilçe belediyesinden ön teyittir.
S8.5 puan indirim hangi şartla çalışır?
Primler, SGK’nın ilgili dönem için yayımladığı vade içinde ödenmeli (2026 açıklamasında takip eden ayın son günü); kişinin kendi 4/b borcu olmamalı veya yapılandırma düzenli işlemelidir. İsteğe bağlı sigorta ve muhtarlık 5 puan indirimin dışındadır. Vade e-Devlet/SGK borç ekranından teyit edilmelidir.
S9.4/b'de sağlık hizmeti için borç sınırı var mı?
Evet. 30 gün prim şartına ek olarak başvuru tarihinde 60 günden fazla prim ve prim fer'i borcu bulunmamalıdır.
S10.İlk işçiyi alınca ne değişir?
Şahıs işletmesi aynı zamanda 4/a işvereni olur; işyeri bildirgesi, işe giriş, e-Bildirge ve Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi yükümlülükleri başlar.
S11.Serbest meslek erbabı fatura mı, e-SMM mi düzenler?
Mesleki tahsilatlar için serbest meslek makbuzu düzenlenir; yeni başlayanlar işe başladıkları ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar e-SMM’ye geçer. Ayrı ticari faaliyet varsa fatura düzeni ayrıca değerlendirilir.
S12.2026’da e-Arşiv Fatura için tutar sınırı var mı?
Mükellef grubuna göre değişir. “Diğer mükellefler” için 1 Ocak 2026’dan itibaren sınır yoktur. Basit usul ve işletme hesabı esasındakilerde vergiler dahil 3.000 TL sınırı 31 Aralık 2026’ya kadar sürer; bu grupta tutar sınırlaması olmaksızın uygulama 1 Ocak 2027’de başlar.
S13.Home-office kirada stopaj olur mu?
GVK 94 kapsamında kesinti yapmakla yükümlü gerçek usul mükellef, gerçek kişiden kiraladığı taşınmaz için kural olarak brüt kira üzerinden %20 stopaj yapar. Sözleşme ve kiraya verenin statüsü ayrıca kontrol edilmelidir.
S14.Şahıs işletmesi kapanışı ne kadar sürer?
Vergi yönünden işi bırakma, olay tarihinden itibaren bir ay içinde bildirilir. Oda/sicil, SGK, e-belge, ruhsat ve son beyannameler ayrıca kapatılır; tüm süreç dosyaya göre uzayabilir.
S15.Şahıs işletmesi mi limited şirket mi?
Tek cevap yoktur. Kişisel sorumluluk, kâr seviyesi, ortak/yatırımcı planı, kamu borcu riski, defter yükü ve kapanış maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.
9️⃣Vergi Türleri ve Beyan Yükümlülükleri
Şahıs işletmesinin kazancı, işletme sahibinin gelir vergisine tabidir. Vergi matrahı ciro değil; vergi mevzuatına göre tespit edilen safi ticari veya mesleki kazançtır.
| Başlık | 2026 temel kural |
|---|---|
| Gelir vergisi | 190.000 TL’ye kadar %15; sonraki dilimler %20, %27, %35 ve %40 |
| Geçici vergi | Gelir vergisi mükelleflerinde genel oran %15; yıl içinde hesaplanan vergiye mahsup edilir |
| KDV | Faaliyet, teslim/hizmet ve istisna durumuna göre değerlendirilir; tek bir oran varsayılmamalıdır |
| Stopaj / Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi | Kira, ücret ve bazı hizmet ödemelerinde kesinti yükümlülüğü doğabilir |
| Yıllık gelir vergisi beyannamesi | Ticari/mesleki kazanç yıllık beyannamede beyan edilir; geçici vergi ve tevkifatlar mahsup edilir |
Beyan dönemleri, KDV/stopaj durumu ve özel istisnalar faaliyet yapısına göre değişir. Vergi takvimi mükellefiyet açılışında SMMM ile yazılı hale getirilmelidir.
Genç girişimci kazanç istisnası
İşe başlama tarihinde 29 yaşını doldurmamış ve GVK mükerrer 20’nin diğer şartlarını taşıyan gerçek kişiler, 2026’da uygun ticari, zirai veya mesleki kazancın 400.000 TL’ye kadar olan kısmını, başlangıç takvim yılı dâhil üç vergilendirme dönemi gelir vergisinden istisna edebilir. Tutar ciro veya nakit destek değildir. Ltd./A.Ş. kurum kazancına otomatik uygulanmaz.
5510 md. 81/1-k’daki 4/b prim desteği, 7566 sayılı Kanunla 1 Ocak 2026’dan itibaren kaldırılmıştır. Gelir vergisi kazanç istisnası ayrı düzenlemedir ve devam eder. Ayrıntı için genç girişimci rehberine bakın.
🔟Home-Office, Kira Stopajı ve Giderler
Ev adresinin işyeri olarak kullanılması vergi, kira sözleşmesi, kat mülkiyeti/yönetim planı ve belediye ruhsatı bakımından birlikte değerlendirilmelidir.
Kira ve stopaj
Mülk işletme sahibine aitse kendine kira ve GVK 94 stopajı doğmaz; gider, işle bağlantılı kısım ve amortisman kurallarıyla incelenir. İşyeri veya home-office gerçek kişiden kiralanmışsa, kesinti yapmakla yükümlü gerçek usul mükellef kural olarak brüt kira üzerinden %20 stopaj yapar (GVK 94). Net sözleşme brütleşir.
Kiraya veren kurumsa veya özel istisna varsa sonuç değişir. Eş veya yakından kiralama otomatik stopajsız değildir; emsal kira ve belgelendirme gündeme gelebilir. Sözleşme öncesi kiraya verenin vergi statüsü kontrol edilmelidir.
Gider yazılabilecek başlıca kalemler
- •Kazancın elde edilmesi ve sürdürülmesiyle doğrudan ilgili genel giderler
- •Serbest meslekte ikametgâhın bir kısmı işyeri ise, belgelenen ve işle ilgili kiranın kanundaki şartlara göre gider yazılması; ev sahibi olunan konutta kira gideri yazılmaz
- •Serbest meslekte home-office ısıtma, aydınlatma ve su gibi giderlerin yarısı
- •İşyeri mülk sahibine aitse, şartlarına göre amortisman veya home-office amortismanının yarısı
- •Mesleki/ticari faaliyette kullanılan demirbaşların amortismanı
- •Faaliyetle ilgili seyahat, iletişim, yazılım ve mesleki yayın giderleri
- •Binek otomobil giderleri ve kiralamalarında kanuni oran ve parasal sınırlar
Her harcama gider değildir. Belge, faaliyetle illiyet ve kanuni sınır ayrı incelenir. KDV indirimi ile gelir vergisi gideri aynı şey değildir. Binek otomobil ve karma kullanımda özel oran/tutar sınırları vardır. Belgesiz veya tamamı kişisel giderler indirilemez.
1️⃣1️⃣Şahıs İşletmesi Kapanış İşlemleri
Vergiye tabi işlemlerin tamamen durdurulması işi bırakmadır. Gerçek kişiler işi bırakmayı olay tarihinden itibaren bir ay içinde bildirmelidir.
İşi bırakma tarihini belirleyin
Son fatura/e-SMM, stok, alacak-borç, çalışan çıkışları ve fiilî faaliyet sonu birlikte planlanmalıdır.
Vergi dairesine bildirin
İşe Başlama/Bırakma Bildirimi Dijital Vergi Dairesi, posta veya vergi dairesi kanalıyla bir ay içinde verilir.
Son beyannameleri ve belgeleri tamamlayın
KDV, muhtasar/prim, geçici vergi, yıllık gelir vergisi ve e-belge yükümlülüklerinin son dönemleri kontrol edilir.
SGK dosyalarını kapatın
4/b tescili, varsa çalışanların işten ayrılışları ve 4/a işyeri dosyası ayrı ayrı kontrol edilir.
Oda, sicil ve ruhsat kayıtlarını sonlandırın
Esnaf sicili/oda veya ticaret sicili/İTO kaydı ile belediye ruhsatı vergi kapanışından bağımsız işlemler gerektirebilir.
Defter ve belgeleri saklayın
Kapanış, geçmiş dönem defter ve belgelerini kanuni saklama süreleri boyunca muhafaza yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Vergi kaydını kapatmak oda, sicil, belediye ruhsatı, 4/b, 4/a işveren dosyası, e-belge/ÖKC ve son beyannameleri otomatik kapatmaz. Katmanlar ayrı kapanır.
1️⃣2️⃣Şahıs İşletmesi mi, Limited Şirket mi?
Seçim yalnız kuruluş maliyetine göre yapılmamalıdır. Kişisel sorumluluk, kâr düzeyi, ortaklık ve yatırım planı, kamu borçları ve kapanış süreci birlikte değerlendirilmelidir.
| Konu | Şahıs işletmesi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Hukuki yapı | Ayrı tüzel kişilik yok | Ayrı tüzel kişilik var |
| Asgari sermaye | Yok | En az 50.000 TL |
| Kazanç vergisi | Artan oranlı gelir vergisi | Kurumlar vergisi; kâr dağıtımında ayrıca vergi gündeme gelebilir |
| Borçlardan sorumluluk | İşletme sahibi kişisel malvarlığıyla sorumlu olabilir | Özel hukuk borçlarında şirket malvarlığı; kamu borçlarında ortak/yönetici için özel hükümler |
| Ortak/yatırımcı | Ortaklık/pay yapısı yok | Birden fazla ortak ve pay devri mümkündür |
| Muhasebe ve uyum yükü | Genellikle daha düşük | Daha yüksek; ticaret sicili ve şirket organları bulunur |
| Kapanış | Vergi/SGK/sicil bildirimleriyle görece hızlı | Tasfiye ve ticaret sicili süreci gerekir |
Düşük riskli ve tek kişilik başlangıçlarda şahıs işletmesi pratik olabilir. Yüksek sözleşme riski, ortak/yatırımcı planı veya kurumsal yapı ihtiyacında limited şirket daha uygun olabilir; karar somut rakamlarla verilmelidir.
✅Pratik Sonuçlar
Şahıs işletmesi kuruluşu tek bir form doldurmaktan ibaret değildir. Doğru statü, NACE, vergi ve e-belge düzeni, 4/a–4/b gün hesabı, gerçek maliyet, home-office stopajı ve kapanış planı birlikte yönetilmelidir.
1 Eylül 2026 itibarıyla pratik öncelik sırası şöyledir:
- •Faaliyet + adres + NACE + statü seçimi
- •10 gün içinde işe başlama bildirimi
- •e-Tebligat ve defter/belge düzeni
- •Esnaf veya ticaret sicili ihtiyacını doğru kapıdan çözmek
- •4/b primini ve varsa çalışan süreçlerini bütçelemek
Doğru planlanmış bir dosyada hem açılış hem ilk yıl maliyeti daha öngörülebilir olur; yanlış kapı ve yanlış varsayımlar ise hem zaman hem para kaybettirir.
✅ Doğru statü · Zamanında vergi açılışı · e-Tebligat + defter · Bağ-Kur planı
Şahıs İşletmesi Kuruluşu İçin Profesyonel Destek
Faaliyet niteliği, NACE seçimi, vergi açılışı ve Bağ-Kur planlaması için uzman desteği alın.
İletişime Geçin →Yasal Uyarı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki veya mali tavsiye değildir. Mevzuat, tarife ve kurum uygulamaları değişebilir. 4/a–4/b gün tamamlama, e-belge, kira stopajı ve maliyetler somut dosyada vergi dairesi, SGK, oda/sicil ve SMMM ile teyit edilmelidir. 2025/7 metni SGK evrakının TÜRMOB arşiv kopyasından okunmuştur.